Stosunek nauczycieli do edukacji uczniów zdolnych

Teresa Giza

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2020.4.006

Abstrakt


Nauczyciele mają istotny wpływ na osiągnięcia i rozwój zdolności uczniów. Postawy nauczycieli pomagają zrozumieć relacje z utalentowanymi uczniami oraz wyjaśnić pracę podejmowaną na rzecz ich rozwoju. Mają także znaczenie dla rozwoju zawodowego i kultury szkoły. Kiedy nie są uświadomione, stają się częścią ukrytego programu szkoły, w tym źródłem ograniczeń myślenia i działania profesjonalnego. W artykule przedstawione zostały wyniki badań na temat stosunku nauczycieli do kształcenia uczniów zdolnych. Zastosowano skalę pięciostopniową. Twierdzenia dotyczyły pięciu obszarów kształcenia uczniów zdolnych: ustosunkowanie nauczycieli do kwestii doboru/selekcji uczniów według zdolności, identyfikacji, wsparcia szkolnego, wsparcia pozaszkolnego, własnych kompetencji. Porównano wypowiedzi nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej (NEW, N = 37) oraz nauczycieli klas starszych (NKS, N = 69). Z perspektywy rozwoju zdolności na tych dwóch etapach kształcenia uczniowie potrzebują innych nauczycieli i odmiennego typu wsparcia. Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej ma umożliwić ,,zakochanie się” uczniowi w dziedzinie ujawnianych przez niego zdolności. W starszych klasach nauczyciel staje się odpowiedzialny za uczenie technik niezbędnych do opanowania kompetencji w obszarze danego talentu. Różnice w opiniach obu badanych grup potwierdzają, że nauczyciele uczniów młodszych i starszych reprezentują nieco odmienne podejście do kształcenia osób zdolnych.


Słowa kluczowe


edukacja; uczeń zdolny; nauczyciel; rozwój talentu; postawy

Pełny tekst:

PDF PDF (English)

Bibliografia


Bégin J., Gagné F. (1994). Predictors of Attitudes toward Gifted Education: A Review of the Literature and Blueprints for Future Research, ,,Journal for the Education of the Gifted”, t. 17, nr 2, s. 161–179.

Bloom B.S. (1985). Generalizations about Talent Development, [w:] Developing Talent in Young People, red. B.S. Bloom, New York: Ballantine Books, s. 507–549.

Cieślikowska J., Limont W. (2010). Obraz ucznia zdolnego w potocznych koncepcjach nauczycieli, [w:] Osobowościowe i środowiskowe uwarunkowania rozwoju ucznia zdolnego, t. 2, red. W. Limont, J. Cieślikowska, J. Dreszer, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 11–25.

Clark B. (2002). Growing up Gifted: Developing the Potential of Children at Home and at School (wyd. 5), Upper Saddle River (NJ): Prentice Hall.

Cross T.L., Coleman L.J. (2005). School-based Conception of Giftedness, [w:] Conceptions of Giftedness, red. R.J. Sternberg, J.E. Davidson, Cambridge–New York: Cambridge University Press, s. 52–63.

Davis G., Rimm S. (2004). Education of the Gifted and Talented (wyd. 5), Boston: Allyn & Bacon.

Eby J.W., Smutny J.F. (1998). Jak kształcić uzdolnienia dzieci i młodzieży, przeł. K. Konarzewski, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Freeman J. (2015). Cultural Variations in Ideas of Gifts and Talents with Special Regard to the Eastern and Western Worlds, [w:] Gifted Education in Asia, red. D.Y. Dai, C.K. Ching, Charlotte (NC): Information Age Publishing, s. 231–244.

Gagné F. (2018). Attitudes toward Gifted Education: Retrospective and Prospective Update, ,,Psychological Test and Assessment Modeling”, t. 60, nr1, s. 403–428.

Giza T. (2006). Socjopedagogiczne uwarunkowania procesów identyfikowania oraz rozwoju zdolności uczniów w szkole, Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Giza T. (2016). Sukces ucznia zdolnego jest też sukcesem jego nauczyciela, [w:] Zrozumieć szkołę. Konteksty zmiany, red. M.J. Szymański, B. Walasek-Jarosz, Z. Zbróg, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, s. 188–202.

Giza T. (2019a). Kształcenie uczniów zdolnych – dwie kultury, [w:] Edukacja osób zdolnych, red. E. Piotrowski, M. Porzucek-Miśkiewicz, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 23–42.

Giza T. (2019b). Kształcenie uczniów zdolnych – między inkluzją a segregacją, ,,Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne”, t. 33, s. 31–46.

Lassig C.J. (2009). Teacher’ Attitudes towards the Gifted: the Importance of Professional Development and School Culture „Australasian Journal of Gifted Education”, t. 18, nr 2, s. 32–42.

Limont W. (2018). Czy uczniowie zdolni mają swoje miejsce w tradycyjnej szkole?, [w:] Alternatywy w edukacji, red. B. Śliwerski, A. Rozmus, Kraków–Rzeszów: Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Oficyna Wydawnicza ,,Impuls”, s. 151–189.

Perković Krijan I., Borić E. (2015). Teachers’ Attitudes towards Gifted Students and Differences in Attitudes Regarding the Years of Teaching, ,,Croatian Journal of Education”, t. 17, nr 1, s. 165–178.

Pfeiffer S.I. (2020). Introduction, „Psychology in the Schools” (Special Issue: Serving Gifted and Talented Students in the Schools), t. 57, nr 10, s. 1–3.

Reid E., Boettger H. (2015). Gifted Education in Various Countries of Europe, ,,Slavonic Pedagogical Studies Journal”, t. 4, nr 2, s. 158–171.

Salcher A. (2009). Utalentowany uczeń i jego wrogowie, przeł. A. Rylska-Juruś, Rzeszów: Wydawnictwo Oświatowe „Fosze”.

Subotnik R.F., Olszewski-Kubilius P., Worrell F.C. (2015). Od tradycyjnych perspektyw na temat zdolności do psychologii rozwoju talentu: zmiana oparta na wiedzy psychologicznej, ,,Psychologia Wychowawcza”, t. 50, nr 8, s. 20–30.

Wspieranie uczniów uzdolnionych w województwie dolnośląskim (2016). Delegatura NIK we Wrocławiu.

Ziegler A. (2005). The Actiotope Model of Giftedness, [w:] Conceptions of Giftedness, red. R.J. Sternberg, J.E. Davidson, New York: Cambridge University Press, s. 411–436.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism