Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI "Studia Paedagogica Ignatiana". Rocznik Wydziału Pedagogicznego Akademii Ignatianum w Krakowie pl-PL <div class="copyright_notice"><p>Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:</p><p>jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:<br />- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,<br />- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.</p><p>Udziela Akademii Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji: <br />- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;<br />- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;<br />- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;<br />- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;<br />- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;<br />- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;<br />- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.</p><p>Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Akademii Ignatianum w Krakowie. Akademia Ignatianum w Krakowie jest uprawniona do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.</p></div><div id="privacyStatement" class="privacy_statement"><h2>Polityka prywatności</h2></div> marzena.chrost@ignatianum.edu.pl (Marzena Chrost) greg@umk.pl (Grzegorz Kopcewicz) Fri, 06 Aug 2021 22:50:24 +0200 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Opieka duchowa w staropolskim szkolnictwie jezuickim https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.001 <p>Przedmiotem niniejszego opracowania jest zagadnienie opieki duchowej sprawowanej przez profesorów staropolskich szkół jezuickich nad uczniami. Jego celem jest ukazanie podstaw tego zjawiska, jego wieloaspektowości i korzyści dla uczniów oraz ówczesnego społeczeństwa. Zagadnienie to analizowane jest z perspektywy historii wychowania. Punktem wyjścia jest wskazanie na problem opieki duchowej jako kluczowego elementu działalności Towarzystwa Jezusowego na podstawie „Konstytucji zakonnych” oraz późniejszych podręczników metodycznych. Kolejno omawiane są zagadnienia: ćwiczenia duchowne, praca jezuitów w Sodalicjach, w szkole (zwłaszcza<br />w odniesieniu do rekreacji, teatru szkolnego i egzort). Do analizy tych zagadnień wykorzystano materiały źródłowe różnego rodzaju: od „dyrektoriów” ćwiczeń duchownych i podręczników metodycznych dla nauczycieli, po skrypty wykładów i zeszyty szkolne. W opracowaniu przestawiono tylko część z tych materiałów, a wyboru dokonano mając na uwadze jak najlepszą egzemplifikację treści. W efekcie podjętej analizy można stwierdzić, że profesorowie jezuiccy<br />w okresie od XVI do XVIII w. pracowali z młodzieżą szkolną mając na względzie jej rozwój duchowy, realizując ten cel zwłaszcza w pracy indywidualnej z uczniami należącymi do Sodalicji Mariańskich. </p><p>Należy też zaznaczyć, że w literaturze przedmiotu brakuje całościowego i obszernego opracowania podejmowanego tu zagadnienia. Jako postulat warto zgłosić potrzebę omówienia opieki duchowej jezuitów także nad osobami spoza szkoły.</p> Michał Nowicki Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.001 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Idee opieki w działalności i twórczości publicystycznej Wandy Szuman (1890–1994) https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.002 <p>W artykule zaprezentowano ideę opieki w działalności społecznej i twórczości pedagogicznej Wandy Szuman. Związana z Toruniem działaczka i pedagog, współzałożycielka Pomorskiego Towarzystwa Opieki nad Dziećmi, którego celem była ochrona dzieci i młodzieży oraz opieka nad sierotami, prowadziła badania nad dziećmi osieroconymi, a ich wyniki publikowała na łamach periodyków pedagogicznych, takich jak m.in.: „Szkoła Specjalna”, „Opieka nad Dzieckiem” „Wychowawca” czy „Życie Dziecka”. Swoje doświadczenia zdobyte dzięki wyjazdom do Francji, Anglii i Belgii starała się przekazać polskim czytelnikom. Szuman zarówno w swej działalności w ramach Towarzystwa, jak i w twórczości pisarskiej stała na stanowisku, że do minimum należy ograniczyć oddawanie sierot do tzw. zakładów zamkniętych. Była zwolenniczką i propagatorką idei umieszczania dzieci w rodzinach zastępczych i otaczania ich rodzinną atmosferą.<br />Starała się podsuwać rodzimym czytelnikom najlepsze, sprawdzone już wzorce w zakresie tego ważnego problemu społecznego. Była zatem propagatorką nowoczesnej koncepcji opieki nad osieroconym dzieckiem.</p> Joanna Falkowska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.002 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Ochronki i przedszkola jako element działalności opiekuńczej Polskiej Macierzy Szkolnej na Wołyniu w okresie II RP https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.003 <p>W 1917 roku na Wołyniu zawiązały się struktury Polskiej Macierzy Szkolnej. Jej działaczami byli przede wszystkim przedstawiciele ziemiaństwa, duchowieństwa i inteligencji. Za główny cel obrano polonizację tego regionu, który de facto na podstawie postanowień traktatu ryskiego włączony został w granice II RP. Działalność opiekuńcza prowadzona w okresie dwudziestolecia międzywojennego przybierała różne oblicza, prowadzona była na różnych obszarach i przez różne podmioty. Jedną z organizacji zaangażowanych w działania opiekuńcze była Polska Macierz Szkolna, a jednym z obszarów były ochronki i przedszkola. Organizacja ta była aktywna na terenie całej ówczesnej Polski, choć szczególną rolę odgrywała na Kresach Wschodnich.</p><p>W niniejszym artykule przestawione zostaną ochronki i przedszkola Polskiej Macierzy Szkolnej prowadzone przez nią na Wołyniu. Analiza zachowany materiałów pokazuje pewną dynamikę w tym zakresie – powstawanie nowych, likwidacja starych placówek, trudności materialne i kadrowe w prowadzeniu tych dzieł. Mimo tych ograniczeń, Polska Macierz Szkolna starała się dbać o najmłodszych, bowiem jednym z celów prowadzenia ochronek i przedszkoli była próba ochrony dzieci przed wynarodowieniem przez umożliwienie im kontaktu z językiem polskim.</p> Piotr Gołdyn Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.003 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Opieka nad dzieckiem w pracach samorządu łódzkiego w okresie międzywojennym – projekty i ich realizacja https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.004 <p>Celem artykułu jest ukazanie aktywności samorządu miasta Łodzi w obszarze opieki nad dziećmi w latach 1919–1939. Problematyka wsparcia najmłodszych łodzian towarzyszyła miejskim programom społecznym przez cały okres międzywojenny, niezależnie od rządzącej w Łodzi opcji politycznej. Dla realizacji zadań powołano miejski Wydział Opieki Społecznej.<br />Problem badawczy stanowiło zagadnienie, w jaki sposób łódzki<br />samorząd prowadził w mieście politykę opiekuńczą, jakie projekty wysuwano i uskuteczniano, i jaką przybrały one formę. W poszukiwaniu odpowiedzi sięgnięto do materiału źródłowego w postaci prasowego organu władz miejskich, sprawozdań z działalności łódzkiego samorządu oraz prac z okresu międzywojennego, poruszających problem opieki nad dziećmi, również na terenie Łodzi. Zastosowano jakościową analizę materiału źródłowego.</p><p>W wyniku badań stwierdzono, że przedsięwzięcia władz miejskich mające na celu wsparcie dzieci z ubogich, głównie robotniczych rodzin, dzieci porzucone i/lub osierocone obejmowały dwa kierunki działań: opiekę instytucjonalną, świadczoną w placówkach opiekuńczo-wychowawczych<br />funkcjonujących całodobowo lub przez kilka godzin dziennie,<br />oraz opiekę pozainstytucjonalną (doraźną/tymczasową), uruchamianą w związku z akcjami okresowymi, np. dożywianie, letni wypoczynek, wyposażanie w odzież czy przybory szkolne. W latach 1919–1939 aktywność samorządu miasta Łodzi na polu opieki społecznej obejmowała szeroki wachlarz projektów wytyczanych przez polityków u progu każdej czteroletniej kadencji. Z inicjatywy samorządowców uruchomiono szereg potrzebnych działań pomocowych dla dzieci, co dzisiaj określilibyśmy mianem pomocy społecznej<br />oraz wyrównywania szans życiowych poszczególnych jednostek i grup, sytuując tę aktywność w kręgu zainteresowania współczesnej pedagogiki społecznej.</p> Joanna Sosnowska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.004 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Zasada dobra dziecka w polskim systemie opieki nad dzieckiem https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.005 <p>Celem poznawczym niniejszego artykułu jest prezentacja zasady dobra dziecka jako konstytuującej system wsparcia rodziny i instytucjonalnej opieki nad dzieckiem. Przedmiotem badań jest polski system opieki nad dzieckiem w kontekście realizacji zasady dobra dziecka. Poszukując odpowiedzi na pytanie o znaczenie zasady dobra dziecka w pedagogice opiekuńczej i systemie opieki nad dzieckiem, artykuł porusza wybrane, następujące zagadnienia szczegółowe: znaczenie zasady dobra dziecka w regulacjach międzynarodowych i prawie polskim w obszarze opieki nad dzieckiem, pedagogika opiekuńcza jako kontekst badań nad realizacją zasady dobra dziecka w systemie opieki nad dzieckiem widziany z perspektywy pedagoga resocjalizacji oraz współczesne przemiany systemu opieki nad dzieckiem zmierzające w kierunku realizacji jego funkcji profilaktycznej.</p><p>Analiza współczesnych przemian systemu opieki nad dzieckiem prowadzi do konkluzji o konieczności podejmowania badań empirycznych w tym obszarze w kontekście ochrony praw dziecka i jego dobrostanu, regulowanych zapisami Konwencji o Prawach Dziecka 1989 roku i prawa krajowego. Badania te mogą zostać wykorzystane do reform sytemu opieki nad dzieckiem w kierunku optymalizacji ochrony praw dziecka. W artykule wykorzystano metodę analizy treści źródeł prawnych (prawa krajowego i międzynarodowego) oraz interdyscyplinarną literaturę przedmiotu.</p> Justyna Joanna Kusztal Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.005 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Wprowadzenie https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34948 Opieka wpisana jest w codzienne życie człowieka. Dziećmi opiekują się najpierw rodzice, troszczą się o ich rozwój, kształcenie i wychowanie. Starają się zapewnić im jak najlepsze warunki. Z biegiem czasu role się odwracają i często to dzieci stają się opiekunami swoich rodziców. Czasem, kiedy rodzice nie są w stanie otoczyć właściwa opieką swoje potomstwo, rolę tę przejmują różnego rodzaju instytucje czy stowarzyszenia. To one starają się zapewnić bezpieczeństwo, edukację i odpowiednie wychowanie osób powierzonych ich opiece. I analogiczne, kiedy dorosłe już dzieci nie są w stanie opiekować się swoimi starszymi rodzicami, często powierzają opiekę nad nimi instytucjom wyspecjalizowanym w realizacji takich zadań. Opieka jako główny przedmiot badań pedagogiki opiekuńczej (Dąbrowski 1987, 2006), staje się polem zainteresowania innych obszarów społecznej działalności człowieka. W ostatnich latach coraz wyraźniej widać tendencję do przesuwania problematyki opieki z pola działań pedagogicznych na pole polityki społecznej. Wyraźnie ta tendencja zaznacza się w polskim ustawodawstwie. Władysława Szulakiewicz, Beata Topij-Stempińska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34948 Fri, 06 Aug 2021 00:00:00 +0200 Introduction https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34949 <p>Care is an integral part of human life. First, parents take care<br />of their children by supporting their development, education and upbringing. They try to raise their children in the best conditions possible. As time goes by, the roles are reversed and it is the child who takes care about his or her elder parents. Sometimes, if parents are unable to provide their children with proper care, various institutions or organizations take this role. These institutions attempt to protect, educate and bring up such children in the best possible manner. And, by analogy, if adult children are not able to care about<br />their elder parents, they ask proper institutions to protect and support them. Pedagogues, who were interested in studying the issue of care, dealt both with theory and promotion of good educational practices. That is why, the collection of works concerning care includes both theoretical ones, which explain, g. w. the term “care”, its scope, functions and tasks, and works that describe the activities of people or institutions which deal with care.</p> Władysława Szulakiewicz, Beata Topij-Stempińska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34949 Fri, 06 Aug 2021 00:00:00 +0200 Człowiek uniwersytetu – przyczynek do biografii naukowej Profesora Karola Poznańskiego (w dziewięćdziesiątą rocznicę urodzin) https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.006 <p>Rozważania zawarte w prezentowanym szkicu zostały poświęcone osobie Profesora Karola Poznańskiego, który w dniu 14 lutego 2021 roku ukończył 90 lat. Niniejsza refleksja ma na celu ukazanie rysu biografii naukowej Profesora, który należy do wybitnych polskich historyków wychowania. Aktywnie uczestniczy on w życiu naukowym jako organizator i uczestnik zjazdów oraz konferencji naukowych, głównie z zakresu historii wychowania. Ma także duże zasługi w rozwoju polskiej historii oświaty i wychowania jako mistrz i opiekun naukowy wielu badaczy, a także autor licznych prac naukowych. Jego twórczość naukowa i działalność dydaktyczna czynią go człowiekiem uniwersytetu. Doskonale łączy on rolę badacza i nauczyciela akademickiego. Rezultatem tej pracy jest wypromowanie pokolenia badaczy, którzy z dużym powodzeniem podejmują zadania akademickie. Profesor Karol Poznański ma duże zasługi w działalności naukowo-organizacyjnej na rzecz instytucjonalizacji nauki polskiej. Analiza jego biografii naukowej pokazuje, że w swej działalności akademickiej uosabia on rolę uczonego, pedagoga i organizatora. Tekst został przygotowany na podstawie źródeł drukowanych, opracowań, materiałów archiwalnych oraz źródeł wywoływanych.</p> Władysława Szulakiewicz Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.006 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Metoda porównawcza w działalności i piśmiennictwie George’a Zygmunta Fijałkowskiego-Beredaya https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34113 Recenzja ksiązki: Justyna Wojniak, Szkoła – polityka – prawo. George Zygmunt Fijałkowski-Bereday i jego wizja edukacji, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2019, ss. 362. Joanna Falkowska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/34113 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200 Zrozumieć ofiarę wykorzystania seksualnego https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.007 <p>Trauma wykorzystania seksualnego jest jedną z najgorszych, jakie mogą spotkać człowieka, szczególnie młodego. W artykule przedstawiono jak trauma wykorzystania seksualnego zmienia życie jego ofiary oraz z jakimi problemami ofiary muszą się zmagać. Rozważania teoretyczne obecne w literaturze przedmiotu potwierdzają materiał empiryczny, będący wynikiem analizy terapii 70 pacjentów, w tym 10 z historią doświadczenia przemocy seksualnej w dzieciństwie.<br />Przeprowadzone badania dotyczyły przede wszystkim mechanizmów obronnych stosowanych przez osoby z doświadczeniem wykorzystania seksualnego. Badania zostały oparte na zapisach z sesji terapeutycznych. Przyjętą metodą był sondaż diagnostyczny, zaś techniką – analiza dokumentów na podstawie stworzonego na bazie literatury zastanej arkusza pytań. Analiza wyników pokazuje, że osoby, które doświadczyły w dzieciństwie traumy wykorzystania seksualnego, w dorosłości częściej korzystają z różnych mechanizmów psychologicznych: identyfikacji projekcyjnej, projekcji czy też dysocjacji, zaliczanych przez badaczy do mechanizmów prymitywnych.</p> Anna Seredyńska Prawa autorskie (c) 2021 Studia Paedagogica Ignatiana https://apcz.umk.pl/SPI/article/view/SPI.2021.2.007 Tue, 03 Aug 2021 00:00:00 +0200