Dziecko jako Inny źródłem tożsamości matki. (Nie)widoczna historia biograficznego uczenia się
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.008Słowa kluczowe
dziecko, Inny, tożsamość, matka, macierzyństwo, biograficzne uczenie się, relacyjnośćAbstrakt
Artykuł ma charakter przeglądowy, powstał z wykorzystaniem metody analizy literatury. Jego celem jest przedstawienie, żeInny–dziecko – współtworzy tożsamość matki. W artykule uzasadniana jest teza, że dziecko jakoInny stanowi jeden z ważnych punktów odniesienia w procesie konstruowania i rekonstruowania tożsamości matki. U źródeł tożsamości leżą bowiem osobowe relacje i więzi zInnym. Dla matki relacja z dzieckiem jest podstawą jej macierzyństwa, które nie jest jedynie przestrzenią opieki i realizacji społecznie określonych ról, lecz także obszarem intensywnych doświadczeń biograficznych. Dzięki biograficznemu uczeniu się matka nabywa wiedzę o sobie i świecie poprzez interpretację własnych doświadczeń życiowych oraz ich włączanie do narracji biograficznej. Dokonane analizy wskazują, że tożsamość matki nie jest stanem osiągniętym raz na zawsze, lecz indywidualnym procesem, nieustannie kształtowanym w dialogicznej relacji z dzieckiem, które jest nie tylko uczestnikiem rodzinnej codzienności, ale również znaczącym Innym.
Bibliografia
Alheit P. (2015). Teoria biografii jako fundament pojęciowy uczenia się przez całe życie, przeł. A. Nizińska, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja: Kwartalnik myśli społeczno-pedagogicznej”, t. 18, nr 4(72), s. 23–35.
Arendell T. (2000). Conceiving and Investigating Motherhood: The Decade’s Scholarship, „Journal of Marriage and Family”, t. 62, nr 4, s. 1192–1207.
Bachtin M. (1986). Estetyka twórczości słownej, przeł. D. Ulicka, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Bakiera L. (2013). Zaangażowane rodzicielstwo a autokreacyjny aspekt rozwoju dorosłych, Warszawa: Difin S.A.
Bąk W. (2009). Wielość Ja w ujęciu poznawczym i dialogowym. Próba integracji podejść, „Przegląd Psychologiczny”, t. 52,nr 1, s. 53–68.
Błasiak A., Żurek M. (2025). (Od)cienie macierzyństwa w zmieniającej się rzeczywistości. Między oczekiwaniami i przystosowaniem, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.
Dubas E. (2011). „Uczenie się z biografii Innych” – wprowadzenie, [w:] E. Dubas, W. Świtalski (red.), Uczenie się z biografii Innych, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 5–11.
Frąckowiak M. (2003). Role rodzinne, zawodowe i konsumenckie jako czynnik konstruowania tożsamości kobiet i mężczyzn w warunkach „różnorodności teraźniejszości”. Blaski i cienie życia rodzinnego, „Roczniki Socjologii Rodziny”, t. 15, s. 63–83.
Hermans H.J.M. (2002). The Dialogical Self as a Society of Mind, „Theory and Psychology”, t. 12, nr 2, s. 147–160.
Kanasz T. (2015).Uwarunkowania szczęścia. Socjologiczna analiza wyobrażeń młodzieży akademickiej o szczęściu i udanym życiu, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.
Kwiatkowska H. (2005). Tożsamość nauczycieli. Między anomią a autonomią, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Levinas E. (1984). Filozoficzne określenie idei kultury. Dane etnograficzne, przeł. B. Skarga, „Studia Filozoficzne”, nr 9(226), s. 25–34.
Mead G.H. (1975). Umysł, osobowość i społeczeństwo, przeł. Z. Wolińska, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Łukasik B. (2012). Źródłowe podstawy tożsamości – Inny źródłem tożsamości nauczyciela, „Prace Naukowe AJD. Pedagogika”, t. 21, s. 71–77.
Plopa M. (2011). Rodzicielstwo jako wyzwanie dla małżeństwa. Perspektywa teorii systemowej, [w:] H. Liberska, A. Malina (red.), Wybrane problemy współczesnych małżeństw i rodzin, Warszawa: Difin S.A., s. 15–41.
Ricoeur P. (1992). Filozofia osoby, przeł. M. Frankiewicz, Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT.
Sartre J.-P. (1998). Egzystencjalizm jest humanizmem, przeł. J. Krajewski, Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie „Muza”.
Sartre J.-P. (2007). Byt i nicość. Zarys ontologii fenomenologicznej, przeł. J. Kiełbasa, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Błasiak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 68
Liczba cytowań: 0
