Środowisko pedagogów ogólnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w świetle wybranych źródeł
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.2.003Słowa kluczowe
pedagogika ogólna, Instytut Pedagogiki KUL, Zygmunt Kukulski, Stefan Kunowski, Teresa Kukołowicz, Marian NowakAbstrakt
Artykuł ma charakter metodologiczny i metateoretyczny. Składa się z uwag dotyczących naukowej specyfiki środowiska pedagogów ogólnych pracujących w Instytucie Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Artykuł opracowany został z wykorzystaniem metody znaczeniowej analizy tekstów źródłowych. Zawiera charakterystykę dorobku badawczego głównych przedstawicieli tego środowiska: Zygmunta Kukulskiego, Stefana Kunowskiego, Teresy Kukołowicz, Mariana Nowaka. Charakterystykę tę poprzedzają uwagi metodologiczne i bibliologiczne określające możliwość opisu badanego dorobku, a także uwagi odnoszące się do publikacji źródłowych, na podstawie których ta charakterystyka została przeprowadzona.
Badania wskazują na różnorodność i teoretyczną wieloaspektowość dorobku środowiska pedagogów ogólnych KUL oraz na proces formowania się kluczowych dla tego środowiska osiągnięć, a także na główne zakresy badań, do których zaliczyć można: wygenerowanie koncepcji pedagogiki personalistyczno-chrześcijańskiej, badania metanaukowe i metodologiczne, badania w zakresie filozoficznych podstaw pedagogiki. Celom poznawczym tekstu przyświeca także cel praktyczny, jakim jest promocja dorobku środowiska naukowego pedagogiki KUL oraz uświadamianie znaczenia tego dorobku dla rozwoju pedagogiki w Polsce.
Bibliografia
Badeńska Ł., Rynio A., Skrzyniarz R. (red.) (2011). Pedagogika na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Historia i współczesność, Lublin–Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Braun K., Łobacz M., Rynio A. (red.)(2010). Wczoraj, dziś i jutro pedagogiki uniwersyteckiej w świetle twórczości Stefana Kunowskiego, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Dziaczkowska L. (2018). „Podstawy współczesnej pedagogiki” Stefana Kunowskiego jako przykład kreowania pedagogiki ogólnej, „Forum Pedagogiczne”, t. 8, nr 1, s. 59–69.
Fel S., Jurek K., Niewiadomska I., Skrzyniarz R. (red.) (2016). Księga Wydziału Nauk Społecznych. Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918–2018, Wydział Nauk Społecznych 1981–2016, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Gigilewicz E., Babiński M., Brzezińska K., Cynarzewska-Wlaźlik L., Ćwir K., Dudek M., Fatyga E., Geryn-Adamowicz K., Królikowski P., Płonkowska K., Rozwadowska M., Zarosa E. (red.) (2018). Encyklopedia 100-lecia KUL, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL.
Gnitecki J. (2004). Pedagogika ogólna z metodologią, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego Oddział w Poznaniu.
Hejnicka-Bezwińska T. (2005). „Ogólność” we współczesnym myśleniu o pedagogiach, „Kwartalnik Pedagogiczny”, t. 202, nr 4, s. 45–59.
Hejnicka-Bezwińska T. (2008). Pedagogika ogólna, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Hejnicka-Bezwińska T. (red.) (1995). Pedagogika ogólna. Tradycja – teraźniejszość – nowe wyzwania. (Materiały pokonferencyjne), Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Herbart J.F. (2007).Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania, przeł. T. Stera, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Jabłoński A., Magier P. (2025). Historyczno-systemowy projekt pedagogiki Zygmunta Kukulskiego (1890–1944), „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 10, nr 1, s. 137–158.
Jeziorański M. (2025). Odszedł ks. prof. dr hab. Marian Nowak (1955–2025) – wychowawca wielu pokoleń pedagogów, „Rocznik Pedagogiczny”, t. 48, s. 343–344.
Jeziorański M. (2026). „Specificum paedagogicum” Instytutu Pedagogiki KUL, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 18, nr 1, s. 107–123.
Karolewicz G. (1992). Środowisko naukowe KUL w okresie międzywojennym, [w:]G. Karolkiewicz, M.T. Zahajkiewicz, Z. Zieliński (red.),Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wybrane zagadnienia z dziejów Uczelni, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, s. 115–153.
Karolewicz G.(1996). Nauczyciele akademiccy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w okresie międzywojennym,t.1–2, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Karolewicz G., Stępnik A. (1990). Lubelskie środowisko historyczne w latach 1918–1939, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, t. 37, nr 4, s. 67–92.
Kotłowski K. (1964). Podstawowe prawidłowości pedagogiki. Wrocław: Zakład Narodowy im Ossolińskich.
Kubinowski D., Nowak M. (red.) (2006). Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kukołowicz T. (red.) (1996). Teoria wychowania. Wybrane zagadnienia, Stalowa Wola: Oficyna Wydawnicza Fundacji Uniwersyteckiej.
Kukołowicz T., Murawska E. (1992). Koncepcja wychowania w ujęciu Ludwiki Jeleńskiej, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kukołowicz T., Nowak M. (1997). Pedagogika ogólna. Problemy aksjologiczne, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Kukulski Z. (1923). Główne momenty myśli i badań pedagogicznych, Lublin: Nakładem Uniwersytetu Lubelskiego.
Kunowska-Porębna M., Skrzyniarz R. (2018). Wspomnienia Marii Kunowskiej-Porębnej, Lublin: Wydawnictwo Episteme.
Kunowski S. (1946). Proces wychowawczy i jego struktury. Temperament, indywidualność, charakter, osobowość. (Zarys teorii),Lublin: Instytut Pracy Nauczycielskiej.
Kunowski S. (1963). Co współczesna pedagogika mówi o wychowaniu, Warszawa [Nadbitka z „Homo Dei”, 1963, nr 4, s. 238–244].
Kunowski S. (1969). Wychowanie do chrześcijańskiego uniwersalizmu, Warszawa: Wydawnictwo ss. Loretanek-Benedyktynek.
Kunowski S. (1971). Problemy wychowania chrześcijańskiego w świetle dokumentów Soboru Watykańskiego II, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kunowski S. (1981). Podstawy współczesnej pedagogiki, Łódź: Wydawnictwo Salezjańskie.
Kunowski S. (2000). Problematyka współczesnych systemów wychowania, Kraków:Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kunowski, S. (2003). Wartości w procesie wychowania, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Leppert R. (2025). Spór o koncepcje pedagogiki ogólnej, „Studia Edukacyjne”, t. 76, s. 7–18.
Magier P. (2012). La pédagogie à l’Université Catholique de Lublin par rapport au progrès de la pédagogie en Pologne. Esquisse historique et théorique, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 4, nr 2, s. 57–80.
Magier P. (2019). Kategoria ogólności w pedagogice. Uwagi metodologiczne, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika”, t. 36, nr 2, s. 41–58.
Magier P. (2023). Research Environment of the Institute of Pedagogy of the John Paul II Catholic University of Lublin,„Analele Universităţii Din Craiova. Seria Istorie”, t. 28, nr 1, s. 97–108.
Mysłakowski Z. (1938). Totalizm czy kultura, Kraków: „Czytelnik”.
Mysłakowski Z.(1964). Wychowanie człowieka w zmiennej społeczności. Studia z filozofii wychowania, Warszawa: Książka i Wiedza.
Mysłakowski Z. (1967). O kulturze współżycia. Rozważania i propozycje, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.
Nawroczyński B. (1938). Polska myśl pedagogiczna. Jej główne linie rozwojowe, stan współczesny i cechy charakterystyczne, Lwów–Warszawa: Książnica; Atlas.
Nawroczyński B. (1968). O wychowaniu i wychowawcach. Dwanaście studiów pedagogicznych, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Niesiołowski A., Kostkiewicz J. (2017). Zarys pedagogiki ogólnej. Rękopisy z oflagu, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Nowak M. (1989). Giovinezza ed autoformazione secondo Romano Guardini. Estratto di tesi di Dottorato, Roma: Università Pontificia Salesiana.
Nowak M. (1999). Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wydział Nauk Społecznych, Redakcja Wydawnictw KUL.
Nowak M. (2008). Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Nowak M. (2010).Epistemologiczne, aksjologiczne i metodologiczne podstawy badań pedagogicznych, [w:] S. Palka (red.),Podstawy metodologii badań w pedagogice, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 15–28.
Nowak M.(2012). Pedagogiczny profil nauk o wychowaniu. Studium z odniesieniami do pedagogiki pielęgniarstwa, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych. Instytut Pedagogiki; Wydawnictwo KUL.
Nowak, M. (2014). Tożsamość pedagogiki chrześcijańskiej,„Paedagogia Christiana”, t. 31, nr 1, s. 25–44.
Nowak M. (red.) (2018). Instytut Pedagogiki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie. Księga jubileuszowa, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych. Instytut Pedagogiki; Wydawnictwo KUL.
Nowak M., Magier P., Szewczak I. (red.) (2010). Antropologiczna pedagogika ogólna, Lublin: Wydawnictwo KUL; Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium.
Nowak M., Ożóg T. (red.) (2000). Wychowanie chrześcijańskie a kultura, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wydział Nauk Społecznych; Redakcja Wydawnictw KUL.
Nowak M., Ożóg T., Rynio A. (red.) (2003). W trosce o integralne wychowanie, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Opiela M.L. (2024). Udział prof. Teresy Kukołowicz w rozwoju pedagogiki rodziny, „Horyzonty Wychowania”, t. 23, nr 67, s. 37–48.
Palka S. (1999). Pedagogika w stanie tworzenia, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Partyka W. (2024). Exploring the Teacher’s Role in Interwar Poland: Findings from Zygmunt Kukulski’s Unpublished Research, „Studia Paedagogica Ignatiana”, t. 27, nr 2, s. 93–112.
Putkiewicz Z., Dobrowolska B., Kukołowicz T. (1984). Podstawy psychologii, pedagogiki i socjologii. Podręcznik dla średnich szkół medycznych, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.
Schulz R. (2003). Perspektywy światopoglądowe w wychowaniu, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Schulz R. (2007).O integralną wizję człowieka i jego rozwoju, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Schulz R. (2009).Logos edukacji, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Skrzyniarz R.(2016). Instytut Pedagogiki. Historia, [w:] S. Fel, K. Jurek, I. Niewiadomska, R. Skrzyniarz(red.), Księga Wydziału Nauk Społecznych. Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918–2018, Wydział Nauk Społecznych 1981–2016, Lublin: Wydawnictwo KUL, s. 150–158.
Skrzyniarz R. (2011).Sylwetki byłych profesorów i wykładowców pedagogiki KUL. Zygmunt Bolesław Kukulski, prof. dr hab., [w:] A. Rynio, R. Skrzyniarz (red.), Pedagogika na Katolickim Uniwersytecie Jana Pawła II. Historia i współczesność, Lublin–Kielce: Wydawnictwo Jedność, s. 49–51.
Skrzyniarz R. (2018). Zygmunt Kukulski, Stefan Kunowski i Teresa Kukołowicz – ich rola w rozwoju pedagogiki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 3, nr 1, s. 239–256.
Sośnicki K. (1949). Pedagogika ogólna, Toruń: Księgarnia Naukowa T. Szczęsny.
Szulakiewicz W.(2006). Historia oświaty i wychowania w Polsce. 1944–1956, Kraków: Wydawnictwo WAM.
Szulakiewicz W., Grabowska-Pieńkosz D., Falkowska J. (2019). Z myślą o Niepodległej. Polska myśl pedagogiczna przełomu XIX i XX wieku i okresu międzywojennego, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szulakiewicz W. (2010). O Zygmuncie Mysłakowskim w rocznicę urodzin, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Pedagogika”, t. 26, s. 199–208.
Śliwerski B.(2012). Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Śliwerski B. (2024). Meta-theory vs. Meta-theories of Education, „Studia z Teorii Wychowania”, t. 15, nr 3(48), s. 7–25.
Tchorzewski de A.M. (1995). Pedagogika ogólna czy metapedagogika?, [w:]T. Hejnicka-Bezwińska (red.),Pedagogika ogólna. Tradycja, teraźniejszość, nowe wyzwania. (Materiały pokonferencyjne), Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP, s. 153–158.
Tchorzewski de A.M. (2019). Pedagogika ogólna. Wielopostaciowość, rudymenta, meandry, dylematy, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.
Turos L. (red.) (1999). Pedagogika ogólna i subdyscypliny, Warszawa: Wydawnictwo Edukacyjne „Żak”.
Walewander E. (2010). Pedagogia uniwersytetu w życiu i działalności naukowej Zygmunta Bolesława Kukulskiego (1890–1944), [w:] K. Braun, M. Łobacz, A. Rynio (red.), Wczoraj i dziś pedagogiki uniwersyteckiej w świetle twórczości Stefana Kunowskiego, Lublin: Wydawnictwo KUL, s. 65–71.
Walewander E. (2022). Profesor Teresa Kukołowicz – człowiek Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 14, nr 3, s. 155–159.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Magier
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 7
Liczba cytowań: 0
