The Community of General Pedagogues at the Catholic University of Lublin in the Light of Selected Sources
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.2.003Keywords
general pedagogy, Institute of Pedagogy, Catholic University of Lublin, Zygmunt Kukulski, Stefan Kunowski, Teresa Kukołowicz, Marian NowakAbstract
This article is methodological and metatheoretical in nature. It provides an analysis of the distinctive scholarly profile of the community of general pedagogues associated with the Institute of Pedagogy at the John Paul II Catholic University of Lublin. The study was conducted using the method of semantic analysis of source texts. It outlines the scholarly achievements of the leading representatives of this community: Zygmunt Kukulski, Stefan Kunowski, Teresa Kukołowicz, and Marian Nowak. This characterization is preceded by methodological and bibliological remarks concerning the possibilities for describing these achievements, as well as observations on the source publications that served as the basis for the analysis.
The findings reveal the diversity and theoretical richness of the achievements of the community of general pedagogues at the Catholic University of Lublin. They also point to the development of ideas that have become central to this community, as well as its main areas of research, which include the development of personalist-Christian pedagogy, metatheoretical and methodological inquiry, and research into the philosophical foundations of pedagogy. In addition to its scholarly goals, the article pursues a practical objective: to promote the achievements of the KUL pedagogical community and to raise awareness of their significance for the development of pedagogy in Poland.
References
Badeńska Ł., Rynio A., Skrzyniarz R. (red.) (2011). Pedagogika na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Historia i współczesność, Lublin–Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Braun K., Łobacz M., Rynio A. (red.)(2010). Wczoraj, dziś i jutro pedagogiki uniwersyteckiej w świetle twórczości Stefana Kunowskiego, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Dziaczkowska L. (2018). „Podstawy współczesnej pedagogiki” Stefana Kunowskiego jako przykład kreowania pedagogiki ogólnej, „Forum Pedagogiczne”, t. 8, nr 1, s. 59–69.
Fel S., Jurek K., Niewiadomska I., Skrzyniarz R. (red.) (2016). Księga Wydziału Nauk Społecznych. Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918–2018, Wydział Nauk Społecznych 1981–2016, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Gigilewicz E., Babiński M., Brzezińska K., Cynarzewska-Wlaźlik L., Ćwir K., Dudek M., Fatyga E., Geryn-Adamowicz K., Królikowski P., Płonkowska K., Rozwadowska M., Zarosa E. (red.) (2018). Encyklopedia 100-lecia KUL, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Wydawnictwo KUL.
Gnitecki J. (2004). Pedagogika ogólna z metodologią, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego Oddział w Poznaniu.
Hejnicka-Bezwińska T. (2005). „Ogólność” we współczesnym myśleniu o pedagogiach, „Kwartalnik Pedagogiczny”, t. 202, nr 4, s. 45–59.
Hejnicka-Bezwińska T. (2008). Pedagogika ogólna, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Hejnicka-Bezwińska T. (red.) (1995). Pedagogika ogólna. Tradycja – teraźniejszość – nowe wyzwania. (Materiały pokonferencyjne), Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Herbart J.F. (2007).Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania, przeł. T. Stera, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Jabłoński A., Magier P. (2025). Historyczno-systemowy projekt pedagogiki Zygmunta Kukulskiego (1890–1944), „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 10, nr 1, s. 137–158.
Jeziorański M. (2025). Odszedł ks. prof. dr hab. Marian Nowak (1955–2025) – wychowawca wielu pokoleń pedagogów, „Rocznik Pedagogiczny”, t. 48, s. 343–344.
Jeziorański M. (2026). „Specificum paedagogicum” Instytutu Pedagogiki KUL, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 18, nr 1, s. 107–123.
Karolewicz G. (1992). Środowisko naukowe KUL w okresie międzywojennym, [w:]G. Karolkiewicz, M.T. Zahajkiewicz, Z. Zieliński (red.),Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wybrane zagadnienia z dziejów Uczelni, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, s. 115–153.
Karolewicz G.(1996). Nauczyciele akademiccy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w okresie międzywojennym,t.1–2, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Karolewicz G., Stępnik A. (1990). Lubelskie środowisko historyczne w latach 1918–1939, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, t. 37, nr 4, s. 67–92.
Kotłowski K. (1964). Podstawowe prawidłowości pedagogiki. Wrocław: Zakład Narodowy im Ossolińskich.
Kubinowski D., Nowak M. (red.) (2006). Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kukołowicz T. (red.) (1996). Teoria wychowania. Wybrane zagadnienia, Stalowa Wola: Oficyna Wydawnicza Fundacji Uniwersyteckiej.
Kukołowicz T., Murawska E. (1992). Koncepcja wychowania w ujęciu Ludwiki Jeleńskiej, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kukołowicz T., Nowak M. (1997). Pedagogika ogólna. Problemy aksjologiczne, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Kukulski Z. (1923). Główne momenty myśli i badań pedagogicznych, Lublin: Nakładem Uniwersytetu Lubelskiego.
Kunowska-Porębna M., Skrzyniarz R. (2018). Wspomnienia Marii Kunowskiej-Porębnej, Lublin: Wydawnictwo Episteme.
Kunowski S. (1946). Proces wychowawczy i jego struktury. Temperament, indywidualność, charakter, osobowość. (Zarys teorii),Lublin: Instytut Pracy Nauczycielskiej.
Kunowski S. (1963). Co współczesna pedagogika mówi o wychowaniu, Warszawa [Nadbitka z „Homo Dei”, 1963, nr 4, s. 238–244].
Kunowski S. (1969). Wychowanie do chrześcijańskiego uniwersalizmu, Warszawa: Wydawnictwo ss. Loretanek-Benedyktynek.
Kunowski S. (1971). Problemy wychowania chrześcijańskiego w świetle dokumentów Soboru Watykańskiego II, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kunowski S. (1981). Podstawy współczesnej pedagogiki, Łódź: Wydawnictwo Salezjańskie.
Kunowski S. (2000). Problematyka współczesnych systemów wychowania, Kraków:Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kunowski, S. (2003). Wartości w procesie wychowania, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Leppert R. (2025). Spór o koncepcje pedagogiki ogólnej, „Studia Edukacyjne”, t. 76, s. 7–18.
Magier P. (2012). La pédagogie à l’Université Catholique de Lublin par rapport au progrès de la pédagogie en Pologne. Esquisse historique et théorique, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 4, nr 2, s. 57–80.
Magier P. (2019). Kategoria ogólności w pedagogice. Uwagi metodologiczne, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika”, t. 36, nr 2, s. 41–58.
Magier P. (2023). Research Environment of the Institute of Pedagogy of the John Paul II Catholic University of Lublin,„Analele Universităţii Din Craiova. Seria Istorie”, t. 28, nr 1, s. 97–108.
Mysłakowski Z. (1938). Totalizm czy kultura, Kraków: „Czytelnik”.
Mysłakowski Z.(1964). Wychowanie człowieka w zmiennej społeczności. Studia z filozofii wychowania, Warszawa: Książka i Wiedza.
Mysłakowski Z. (1967). O kulturze współżycia. Rozważania i propozycje, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.
Nawroczyński B. (1938). Polska myśl pedagogiczna. Jej główne linie rozwojowe, stan współczesny i cechy charakterystyczne, Lwów–Warszawa: Książnica; Atlas.
Nawroczyński B. (1968). O wychowaniu i wychowawcach. Dwanaście studiów pedagogicznych, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Niesiołowski A., Kostkiewicz J. (2017). Zarys pedagogiki ogólnej. Rękopisy z oflagu, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Nowak M. (1989). Giovinezza ed autoformazione secondo Romano Guardini. Estratto di tesi di Dottorato, Roma: Università Pontificia Salesiana.
Nowak M. (1999). Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wydział Nauk Społecznych, Redakcja Wydawnictw KUL.
Nowak M. (2008). Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Nowak M. (2010).Epistemologiczne, aksjologiczne i metodologiczne podstawy badań pedagogicznych, [w:] S. Palka (red.),Podstawy metodologii badań w pedagogice, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 15–28.
Nowak M.(2012). Pedagogiczny profil nauk o wychowaniu. Studium z odniesieniami do pedagogiki pielęgniarstwa, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych. Instytut Pedagogiki; Wydawnictwo KUL.
Nowak, M. (2014). Tożsamość pedagogiki chrześcijańskiej,„Paedagogia Christiana”, t. 31, nr 1, s. 25–44.
Nowak M. (red.) (2018). Instytut Pedagogiki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II w Lublinie. Księga jubileuszowa, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Wydział Nauk Społecznych. Instytut Pedagogiki; Wydawnictwo KUL.
Nowak M., Magier P., Szewczak I. (red.) (2010). Antropologiczna pedagogika ogólna, Lublin: Wydawnictwo KUL; Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium.
Nowak M., Ożóg T. (red.) (2000). Wychowanie chrześcijańskie a kultura, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski. Wydział Nauk Społecznych; Redakcja Wydawnictw KUL.
Nowak M., Ożóg T., Rynio A. (red.) (2003). W trosce o integralne wychowanie, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Opiela M.L. (2024). Udział prof. Teresy Kukołowicz w rozwoju pedagogiki rodziny, „Horyzonty Wychowania”, t. 23, nr 67, s. 37–48.
Palka S. (1999). Pedagogika w stanie tworzenia, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Partyka W. (2024). Exploring the Teacher’s Role in Interwar Poland: Findings from Zygmunt Kukulski’s Unpublished Research, „Studia Paedagogica Ignatiana”, t. 27, nr 2, s. 93–112.
Putkiewicz Z., Dobrowolska B., Kukołowicz T. (1984). Podstawy psychologii, pedagogiki i socjologii. Podręcznik dla średnich szkół medycznych, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.
Schulz R. (2003). Perspektywy światopoglądowe w wychowaniu, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Schulz R. (2007).O integralną wizję człowieka i jego rozwoju, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Schulz R. (2009).Logos edukacji, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Skrzyniarz R.(2016). Instytut Pedagogiki. Historia, [w:] S. Fel, K. Jurek, I. Niewiadomska, R. Skrzyniarz(red.), Księga Wydziału Nauk Społecznych. Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918–2018, Wydział Nauk Społecznych 1981–2016, Lublin: Wydawnictwo KUL, s. 150–158.
Skrzyniarz R. (2011).Sylwetki byłych profesorów i wykładowców pedagogiki KUL. Zygmunt Bolesław Kukulski, prof. dr hab., [w:] A. Rynio, R. Skrzyniarz (red.), Pedagogika na Katolickim Uniwersytecie Jana Pawła II. Historia i współczesność, Lublin–Kielce: Wydawnictwo Jedność, s. 49–51.
Skrzyniarz R. (2018). Zygmunt Kukulski, Stefan Kunowski i Teresa Kukołowicz – ich rola w rozwoju pedagogiki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 3, nr 1, s. 239–256.
Sośnicki K. (1949). Pedagogika ogólna, Toruń: Księgarnia Naukowa T. Szczęsny.
Szulakiewicz W.(2006). Historia oświaty i wychowania w Polsce. 1944–1956, Kraków: Wydawnictwo WAM.
Szulakiewicz W., Grabowska-Pieńkosz D., Falkowska J. (2019). Z myślą o Niepodległej. Polska myśl pedagogiczna przełomu XIX i XX wieku i okresu międzywojennego, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szulakiewicz W. (2010). O Zygmuncie Mysłakowskim w rocznicę urodzin, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Pedagogika”, t. 26, s. 199–208.
Śliwerski B.(2012). Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Śliwerski B. (2024). Meta-theory vs. Meta-theories of Education, „Studia z Teorii Wychowania”, t. 15, nr 3(48), s. 7–25.
Tchorzewski de A.M. (1995). Pedagogika ogólna czy metapedagogika?, [w:]T. Hejnicka-Bezwińska (red.),Pedagogika ogólna. Tradycja, teraźniejszość, nowe wyzwania. (Materiały pokonferencyjne), Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP, s. 153–158.
Tchorzewski de A.M. (2019). Pedagogika ogólna. Wielopostaciowość, rudymenta, meandry, dylematy, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.
Turos L. (red.) (1999). Pedagogika ogólna i subdyscypliny, Warszawa: Wydawnictwo Edukacyjne „Żak”.
Walewander E. (2010). Pedagogia uniwersytetu w życiu i działalności naukowej Zygmunta Bolesława Kukulskiego (1890–1944), [w:] K. Braun, M. Łobacz, A. Rynio (red.), Wczoraj i dziś pedagogiki uniwersyteckiej w świetle twórczości Stefana Kunowskiego, Lublin: Wydawnictwo KUL, s. 65–71.
Walewander E. (2022). Profesor Teresa Kukołowicz – człowiek Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, „Roczniki Pedagogiczne”, t. 14, nr 3, s. 155–159.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Piotr Magier
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 7
Number of citations: 0
