Fr. Michał Sopoćko as a Student in Warsaw (1918–1924)
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.2.009Keywords
Michal Sopocko, University of Warsaw, Państwowy Instytut Pedagogiczny, edukacja, pedagogika, psychologia, Józefa Joteyko, ruch abstynenckiAbstract
The aim of this article is to reconstruct the educational path of Fr. Michał Sopoćko during his studies at the University of Warsaw, based on previously unpublished materials from the Archives of the University of Warsaw and the State Pedagogical Institute in Warsaw (1918–1924). This period was crucial in shaping Fr. Sopoćko’s personality, his views on human education in the context of psychophysical and spiritual development, and his understanding of the individual’s role in society. The analysis of archival materials and source publications also takes into account the historical context.
Fr. Sopoćko’s educational path before World War I and prior to his studies in Warsaw was particularly complex due to the constraints of the Russian educational system. His studies in Warsaw coincided with the difficult period of Poland’s regaining independence and the struggle to secure its borders. He had to divide his time between academic study and pastoral service in the Polish Army. The early twentieth century was also a period marked by the development of modern psychology and pedagogy, including the New Education movement. During his studies at the University of Warsaw and the State Pedagogical Institute, Fr. Sopoćko encountered these emerging educational trends.
References
Źródła archiwalne:
AUW – Archiwum UW: RP 3220 (teczka studencka).
AAB – Archiwum Archidiecezji Białostockiej: AAB XI, 12 – odpis dyplomu ks. Michała Sopoćki z PIP z 24 czerwca 1924 r.
Źródła drukowane:
Dneprov E.D. (2017). Российское законодательство об обpазовании XIX – начала XX века, oprac. E.D.Dneprov, Москва: Издательский Дом Высшей Школы Экономики.
Elenchus (1921). Elenchus venerabilis cleri saecularis et regularis Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1921,Vilnae: Officina Typographica Archidioecesana.
Joteyko J. (1906). L’alcool, le sucre, la caféine et leur influence sur le travail musculaire, Bruxelles: Scalpel.
Joteyko J. (1924a). Metoda testów umysłowych, Lwów–Warszawa: Książnica Atlas.
Joteyko J. (1924b). Nauki psychologiczne w Państwowym Instytucie Pedagogicznym w Warszawie, Lwów–Warszawa: Książnica Atlas.
Joteyko J. (1924c). Psychologia pedagogiczna, Warszawa: Państwowy Instytut Pedagogiczny (mps).
Kobyłecki S. (1905). Über die Wahrnehmbarkeit plötzlicher Druckveränderungen, „Psychologische Studien“, t. 1, z. 3–4, s. 219–304.
Kobyłecki S. (1906). Postulaty psychologii doświadczalnej, Kraków: Przegląd Powszechny.
Kobyłecki S. (1909). Interpretacje psychologiczne, Warszawa: Nakład własny.
Krasińska I., Sławiński P. (2013). Prasa abstynencka w Polsce (1918–1939), [w:] I. Michalska, G. Michalski (red.), Addenda do dziejów oświaty. Z badań nad prasą Drugiej Rzeczypospolitej, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 91–108.
Matulewicz J. (2004). Dzienniki, oprac. T. Górski, przekł. z jęz. litewskiego, K. Oksiutowicz, H. Szymanel,Licheń Stary: Instytut Historii Duchowości Mariańskiej.
Nawroczyński B. (2020). Wspomnienia starego pedagoga, [w:] B. Nawroczyński, Oddech myśli. Archiwalia główne, oprac. L. Witkowski, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
P.S. (1923). Państwowy Instytut Pedagogiczny w Warszawie. Sprawozdanie, Warszawa: K. Kopytkowski i S-ka [odbitka z „Przeglądu Pedagogicznego” 1923, nr 1, s. 74–83].
Sedlaczek S. (1932). Gawędy o prawie harcerskiem. Harcerz nie pije napojów alkoholowych, Warszawa: Skład Główny St. Sedlaczek.
Sopoćko M. (1924). Alkoholizm a młodzież szkolna, „Przegląd Pedagogiczny” z. 4, s. 244–289.
Sopoćko M. (1925). Alkoholizm a młodzież szkolna, Warszawa: Druk. Artystyczna K. Kopytkowski i S-ka.
Sopoćko M. (2010). Dziennik, oprac. H. Ciereszko, Białystok: Wydawnictwo św. Jerzego.
Sopoćko M. (2018). Wspomnienia, oprac. E. Fedorowicz, T. Szałkowska, E. Błońska, H. Ciereszko, Białystok: Wydawnictwo św. Jerzego.
Szycówna A. (1998). Pedologia, czyli nauka o dziecku, [w:] Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, oprac. S. Wołoszyn, t. 3/1, Kielce: Dom Wydawniczy „Strzelec”, s. 27–31.
Opracowania:
Ciereszko H. (2006). Życie i działalność księdza Michała Sopoćki (1888–1975), Kraków: Wydawnictwo WAM.
Ciereszko H. (2008). Ksiądz Michał Sopoćko. Profesor, wychowawca i ojciec duchowy alumnów i kapłanów, Białystok: Wydawnictwo Kurii Metropolitalnej Białostockiej.
Dębski A., Jabłoński J., Kakowska K., Morgańska T. (red). (2019). Takiego Go pamiętam. Wspomnienia osób, które w swoim życiu spotkały bł. ks. Michała Sopoćkę, Białystok: Wydawnictwo św. Jerzego.
Gawkowski R. (2016). Poczet Rektorów Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Grzebień L. (2012–2013). Szlagowski Antoni Władysław (1864–1956), [w:] Polski słownik biograficzny, t.48, Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, s. 346–348.
Hryniewicka A. (2022). W stronę człowieka… O odwadze twórczego myślenia Marii Grzegorzewskiej, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Kalisz Ł. (2025). Sopoćko Michał, [w:] Słownik biograficzny pedagogów polskich, red. J. Kamińska, Kraków: Polska Akademia Umiejętności, s. 637–638.
Kozyrska M. (2004). Arcybiskup Edward Ropp (1851–1939) – życie i działalność, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Krahel T. (2000–2001). Sopoćko Michał, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 40, Warszawa–Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, s. 497–501.
Manteuffel T. (1936). Uniwersytet Warszawski w latach 1915/16 – 1934/35, Warszawa: Nakł. Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego.
Nowak L. (1967). Filozoficzno-logiczne poglądy Stanisława Kobyłeckiego, „Studia Philosophiae Christianae”, t. 3, nr 1, s. 111–137.
Paszkiewicz M. (1987). Ks. Michał Sopoćko (1888–1975), Białystok: Wydawnictwo Kurii Arcybiskupiej.
Renz R. (2020). Blaski i cienie życia oraz kariery naukowej Józefy Joteyko (1866–1928), [w:] Sukcesy i porażki. Historyczny kontekst kobiecych dążeń do samorealizacji, Kielce: Instytut Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, s. 253–268.
Rzepka M. (2018). Rola nauczyciela w wychowaniu moralnym w II Rzeczypospolitej na podstawie analizy treści „Przeglądu Pedagogicznego” (1918–1939),„Kwartalnik Pedagogiczny”, t. 63, z. 4(250), s. 102–123.
Strzelecki S. (2004). Ksiądz Michał Sopoćko jakiego znałem i pamiętam, Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów.
Szybiak I. (2016). Studia nauczycielskie i pedagogika na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1816–1830, [w:] I. Szybiak, Szkoła, nauczyciel, wychowanie. Wybór studiów z okazji jubileuszu 75. urodzin i wieloletniej pracy naukowej, oprac. J. Kamińska, A. Fijałkowski, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 379–404.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Adam Fijałkowski
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 12
Number of citations: 0
