Culture of the Region in Schools on the Cultural Border: From the Perspective of Students’ Knowledge
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2025.3.004Keywords
school, culture, region, regional educationAbstract
This article discusses the implementation of regional education, a crucial component of socio-cultural identity. The aim of the study is to initiate a discussion on the role of regional education in modern schools and to present a segment of preliminary research concerning students’ declared knowledge about their region. The study employed the diagnostic survey method with a questionnaire completed by eighth-grade students from four schools in the Podlaskie Voivodeship.
The research sought to answer the following questions: What is the level of students’ knowledge about the history, culture, and traditions of their region? What are the sources of this knowledge? What topics does their regional knowledge cover? The survey results indicate that schools are not currently a significant source of cultural models for students. This may suggest an insufficient educational offer in the area of regional content, which could otherwise support both learning about and promoting one’s own region. From the perspective of school activities, therefore, incorporating the framework of regional education emerges as an urgent need.
References
Bartczak J. (2016).Tożsamość regionalna młodzieży gimnazjalnej na przykładzie gminy Prostki i miasta Wołomin, [w:] Z. Melosik, M.J. Szymański (red.), Tożsamość w warunkach zmiany społecznej, Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, s. 213–226.
Barwiński M. (2014). Podlasie jako region pogranicza, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, t. 3, s. 281–306.
Białous M. (2023). Edukacja kulturowa młodzieży w województwie podlaskim. Raport badawczy, Białystok: Laboratorium Badań i Działań Społecznych.
Białous, M., Kiszkiel Ł., Skowrońska M., Sztop-Rutkowska K. (2016). Edukacja kulturowa w województwie podlaskim. Raport skrócony, Białystok: Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku.
Jankowski D. (1990). Edukacja regionalna jako czynnik regionotwórczy, [w:] S. Dąbrowski, A Kociszewski, A. Omelianiuk, C. Niedzielski, Regionalizm, Ciechanów: Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury, s. 101–113.
Jasińska-Kania A., Staszyńska K.M. (red.) (2009). Diagnoza postaw młodzieży województwa podlaskiego wobec odmienności kulturowej, Białystok: Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego.
Jasiński Z. (2021). Projekt „Jakość i styl życia oraz plany życiowe i tożsamość mieszkańców pogranicza polsko-czeskiego po przyjęciu Polski i Czech do Unii Europejskiej”, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2, s. 256–276.
Kowolik P. (1999). Edukacja regionalna w przedszkolu, [w:] M.T. Michalewska (red.), Edukacja regionalna. Z historii, teorii i praktyki, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 119–134.
Kożyczkowska A. (2015). Edukacja kaszubska: rzecz o tym, jak praktyka edukacyjna „zaczepiła i ugruntowała” myślenie pedagogiczne. Przyczynek do namysłu nad teorią praktyki, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 4, s. 326–344.
Kwieciński Z. (2018), Edukacja wobec blokad systemu kulturowego, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2, s. 16–31.
Lewowicki T. (1994). Przemiany oświaty. Szkice o ideach i praktyce edukacyjnej, Warszawa: Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego.
Lewowicki T. (1995). O badaniach społeczności pogranicza – od parcjalnych opisów ku elementom teorii zachowań tożsamościowych,[w:] J. Nikitorowicz (red.), Edukacja międzykulturowa. W kręgu potrzeb, oczekiwań i stereotypów, Białystok Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 13–27.
Lewowicki T. (2011). O doświadczeniach edukacji wielokulturowej oraz perspektywie edukacji i pedagogiki międzykulturowej, [w]: T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta (red.),Edukacja międzykulturowa. Dokonania, problemy, perspektywy, Cieszyn–Warszawa–Toruń: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 479–503.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (1995), Dziedzictwo kulturowe w regionie. Założenia programowe, Warszawa: Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (2000), Ministerstwo Edukacji Narodowej o edukacji regionalnej – dziedzictwie kulturowym w regionie (Biblioteczka Reformy, t. 24), Warszawa: Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Misiejuk D. (2013). Dziedzictwo i dziedziczenie w kontekście procesów socjalizacji. Studium teoretyczno-empiryczne o procesach dziedziczenia kulturowego na historycznym pograniczu Podlasia, Białystok: Wydawnictwo „Trans Humana”.
Nikitorowicz J. (1995). Pogranicze. Tożsamość. Edukacja międzykulturowa, Białystok: Wydawnictwo „Trans Humana”.
Niktorowicz J. (2005). Kreowanie tożsamości dziecka, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
NikitorowiczJ.(2006). Edukacja regionalna na pograniczu, [w:]A.W. Brzezińska, A. Hulewska, J. Słomska (red.), Edukacja regionalna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 91–112.
Nikitorowicz J. (2009). Edukacja regionalna i międzykulturowa, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Nikitorowicz J. (2017). Etnopedagogika w kontekście wielokulturowości i ustawicznie kształtującej się tożsamości, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Nikitorowicz J. (2020). Ku globalnemu paradygmatowi współistnienia kultur w warunkach ustawicznych migracji, „Kultura i Edukacja”, nr 3, s. 17–31.
Ogrodzka-Mazur E. (2019). Wprowadzenie, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2, s. 11–19.
Petrykowski P. ( 2003). Edukacja regionalna. Problemy podstawowe i otwarte, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Petrykowski P. (2013). Dziedzictwo kulturowe a miejsce i czas, „Studia Edukacyjne”, nr 28, s. 93–107.
Podlaskie poznajemy bezpiecznie – podsumowano akcje turystyczne samorządu województwa, „Podlaskie.eu”, 19.06.2024, https://podlaskie.eu/st/podlaskie-poznajemy-bezpiecznie--podsumowano-akcje-turystyczne-samorzadu-wojewodztwa.html [dostęp: 27.04.2025].
Sacharczuk J. (2020). Pamięć społeczna z perspektywy edukacji regionalnej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Sobecki M. (2016). Komunikacja międzykulturowa w perspektywie pedagogicznej. Studium z pogranicza polsko-litewsko-białorusko-ukraińskiego, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Sobecki M. (2018). Wielowymiarowe poczucie tożsamości społeczno-kulturowej. Idea i badanie. Perspektywa pedagogiczna, „Kultura i Edukacja” nr 3, s. 85–103.
Synak B. (2000). Społeczno-kulturowe aspekty edukacji regionalnej, [w:] K. Marzec-Holka (red.), Społeczeństwo. Demokracja. Edukacja. Nowe wyzwania w pracy socjalnej, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Akademii Bydgoskiej, s. 47–54.
Szczepański M.S. (1999). Tożsamość regionalna – w kręgu pojęć podstawowych, [w:] A. Matczak (red.), Badania nad tożsamością regionalną. Stan i potrzeby, Łódź–Ciechanów: Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury w Ciechanowie, s. 7–17.
Szwarc A. (2014a). Rola i miejsce treści kulturowych w procesie kształcenia na przykładzie podlaskich gimnazjów. „Ars inter Culturas”, nr 3, s. 171–178.
Szwarc A. (2014b). Wielokulturowe lekcje w gimnazjum na pograniczu kulturowym – na przykładzie szkół w województwie podlaskim,[w:] T. Bajkowski, K. Sawicki, U. Namiotko (red.), Diagnostyka i metodyka psychopedagogiczna w warunkach wielokulturowości, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, s. 96–111.
Szwarc A. (2022). Edukacja regionalna w opinii uczniów szkół podstawowych – komunikat z badań, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika”, t. 43, nr 1, s. 79–97.
Szymański M.J. (2021). Zmiana społeczna a edukacja przyszłości, [w:] A. Karpińska, K. Borawska-Kalbarczyk, A. Szwarc (red.), Edukacja w przestrzeni społecznej – paradygmaty zmian, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 21–35.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Alina Szwarc
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 459
Number of citations: 0
