Kultura regionu w szkołach na pograniczu kulturowym – z perspektywy wiedzy uczniów
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2025.3.004Keywords
school, culture, region, regional educationAbstract
The article concerns the implementation of regional education, a crucial component of socio-cultural identity. The aim of the study is to initiate a discussion on the essence of regional education in contemporary schools and to present a segment of preliminary research regarding students declared knowledge about their region. The research involved eighth-grade students from four schools in the Podlaskie Voivodeship. The diagnostic survey method was used, along with a questionnaire technique (in the form of a Google Form). Research shows that school is not currently a significant source of cultural models for students. This may indicate an insufficient educational offer of schools related to the implementation of regional content, which would facilitate both learning about and promoting one's own region. Therefore, from the perspective of school activities, it seems urgent to take care of the framework of regional education programs.
References
Barwiński M. (2014). Podlasie jako region pogranicza, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, tom 3, s. 281-306.
Bartczak, J. (2016). Tożsamość regionalna młodzieży gimnazjalnej na przykładzie gminy Prostki i miasta Wołomin, [w]: Tożsamość w warunkach zmiany społecznej, Z. Melosik, Szymański M. J. (red.), Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, s. 213-226.
Białous, M., Kiszkiel Ł., Skowrońska M., Sztop-Rutkowska K. (2016). Edukacja kulturowa w województwie podlaskim. Raport skrócony. Białystok: Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku, pdf.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (1995), Dziedzictwo kulturowe w regionie. Założenia programowe, Warszawa: MEN.
Ministerstwo Edukacji Narodowej (2000), Ministerstwo Edukacji Narodowej o edukacji regionalnej – dziedzictwie kulturowym w regionie „Biblioteczka Reformy”, z. 24, Warszawa: MEN.
Jankowski D. (1990). Edukacja regionalna jako czynnik regionotwórczy, [w:] S. Dąbrowski, A Kociszewski, A. Omelianiuk,, C. Niedzielski, Regionalizm, Ciechanów: Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury, s. 101–113.
Jasiński Z. (2021). Projekt „Jakość i styl życia oraz plany życiowe i tożsamość mieszkańców pogranicza polsko--czeskiego po przyjęciu Polski i Czech do Unii Europejskiej”, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2 (15), s. 256-276.
Kowolik P. (1999). Edukacja regionalna w przedszkolu, [w:] Edukacja regionalna. Z historii, teorii i praktyki, M. T. Michalewska red., Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 119-134.
Kwieciński Z. (2018), Edukacja wobec blokad systemu kulturowego, „Edukacja Międzykulturowa” nr 2, s. 16-31.
Lewowicki T. (1994). Przemiany oświaty. Szkice o ideach i praktyce edukacyjnej, Warszawa: Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego.
Lewowicki T. (1995). O badaniach społeczności pogranicza — od parcjalnych opisów ku elementom teorii zachowań tożsamościowych, [w:] J. Nikitorowicz (red.), Edukacja międzykulturowa — w kręgu potrzeb, oczekiwań i stereotypów, Białystok Wydawnictwo „Trans Humana”, s. 13-27.
Lewowicki T. (2011). O doświadczeniach edukacji wielokulturowej oraz perspektywie edukacji i pedagogiki międzykulturowej, [w]: Lewowicki, T., Ogrodzka-Mazur, E. i Szczurek-Boruta, A. (red.), Edukacja międzykulturowa – dokonania, problemy, perspektywy. Cieszyn – Warszawa – Toruń: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 479–503.
Misiejuk D. (2013). Dziedzictwo i dziedziczenie w kontekście procesów socjalizacji. Studium teoretyczno-empiryczne o procesach dziedziczenia kulturowego na historycznym pograniczu Podlasia, Białystok: Wydawnictwo Trans Humana.
Nikitorowicz J. (1995). Pogranicze. Tożsamość. Edukacja międzykulturowa, Białystok: Wydawnictwo „Trans Humana”.
Niktorowicz J. (2005). Kreowanie tożsamości dziecka, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Nikitorowicz J. (2006). Edukacja regionalna na pograniczu, [w:] Edukacja regionalna, red. A. W. Brzezińska, A. Hulewska, J. Słomska, Warszawa: PWN, s. 91-112.
Nikitorowicz J. (2009). Edukacja regionalna i międzykulturowa, Warszawa 2009.
Nikitorowicz J. (2017). Etnopedagogika w kontekście wielokulturowości i ustawicznie kształtującej się tożsamości. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Nikitorowicz J. (2020). Ku globalnemu paradygmatowi współistnienia kultur w warunkach ustawicznych migracji, „Kultura i Edukacja”, nr 3, s. 17-31.
Ogrodzka-Mazur E. (2019). Wprowadzenie, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2 (11), s. 11-19.
Petrykowski P. ( 2003). Edukacja regionalna. Problemy podstawowe i otwarte, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Petrykowski P. (2013). Dziedzictwo kulturowe a miejsce i czas, „Studia Edukacyjne”, nr 28, s. 93-107.
Sacharczuk J. (2020). Pamięć społeczna z perspektywy edukacji regionalnej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Sobecki M. (2016). Komunikacja międzykulturowa w perspektywie pedagogicznej. Studium z pogranicza polsko-litewsko-białorusko-ukraińskiego, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Sobecki M. (2018). Wielowymiarowe poczucie tożsamości społeczno-kulturowej. Idea i badanie. Perspektywa pedagogiczna, „Kultura i Edukacja” nr 3, s. 85-103.
Synak B. (2000). Społeczno-kulturowe aspekty edukacji regionalnej, [w:] Społeczeństwo. Demokracja. Edukacja. Nowe wyzwania w pracy socjalnej, red. K. Marzec-Holka, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Akademii Bydgoskiej, s. 47-54.
Szczepański M. S. (1999). Tożsamość regionalna – w kręgu pojęć podstawowych, [w:] Matczak A. (red.), Badania nad tożsamością regionalną. Stan i potrzeby, Łódź-Ciechanów: Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury, s. 7-17.
Szwarc A. (2011). Edukacja międzykulturowa w pozalekcyjnych formach kształcenia – komunikat z badań, „Pogranicze. Studia społeczne”, tom XVII, s. 188 – 199.
Szwarc A. (2014). Wielokulturowe lekcje w gimnazjum na pograniczu kulturowym – na przykładzie szkół w województwie podlaskim, [w:] Diagnostyka i metodyka psychopedagogiczna w warunkach wielokulturowości, T. Bajkowski, K. Sawicki, U. Namiotko (red.), Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak, s. 96 – 111.
Szwarc A. (2022). Edukacja regionalna w opinii uczniów szkół podstawowych – komunikat z badań, „Acta Unicersitatis Nicolai Copernici. Pedagogika”, nr 1, s. 79-97.
Szymański M. J. (2021). Zmiana społeczna a edukacja przyszłości, [w:] A. Karpińska, K. Borawska-Kalbarczyk, A. Szwarc (red.), Edukacja w przestrzeni społecznej - paradygmaty zmian, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 21-35.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Alina Szwarc
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 312
Number of citations: 0
