Nauczyciel (a)medialny? Kompetencje medialne nauczycieli i ich wykorzystanie w nauczaniu zdalnym

Marzena Janta

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2020.4.004

Abstrakt


W zmiennym świecie i w bezprecedensowych sytuacjach nauczyciele stają przed nowymi wyzwaniami. Takim wyzwaniem stała się obecnie konieczność podjęcia nauczania zdalnego. Wielu z nich odczuwało z tego powodu presję oraz dystans wobec wykorzystywania narzędzi cyfrowych. Jedyną drogą było jednak stawienie czoła nieznanym obszarom oraz dostosowanie się do wymagań cyfrowego świata i cyfrowych tubylców-uczniów.

Skuteczne prowadzenie nauczania na odległość, w atrakcyjnych dla uczniów formach, oznacza konieczność stałego doskonalenia własnych kompetencji tak, by chociaż w pewnym stopniu nadążyć za dynamiką zmian rzeczywistości.

Wiosną 2020 roku pandemia COVID-19 wymusiła zmiany w każdej dziedzinie ludzkiej działalności, odciskając piętno także na działaniach edukacyjnych. Mimo problemów związanych z zawieszeniem zajęć w ramach tradycyjnego nauczania, wiele przeszkód udało się nauczycielom pokonać. Stan ten uwydatnił jednak sporo edukacyjnych słabości, a biegłe stosowanie nowoczesnych technologii w procesie dydaktycznym okazało się piętą achillesową wielu z nich. Pewne jest jednak, że niezależnie od tego jak proces edukacyjny będzie zorganizowany w przyszłości, umiejętne prowadzenie nauczania z wykorzystaniem komputera i Internetu stało się jednym z niezbędnych wymogów stawianych nauczycielom. Pewne jest też, że w wyniku konieczności szybkiego dostosowania się do zmian, mimo szeregu negatywnych konsekwencji, wielu nauczycieli przełamało lęk przed stosowaniem narzędzi cyfrowych i z powodzeniem będzie je nadal wykorzystywać w swojej pracy.


Słowa kluczowe


nauczanie zdalne; e-learning; nowoczesne technologie; media cyfrowe; kompetencje medialne nauczycieli; pandemia

Pełny tekst:

PDF PDF (English)

Bibliografia


Banasik A. (2017). Nowe media w szkole podstawowej, „Lubelski Rocznik Pedagogiczny”, t. 36, nr 1, s. 223–234.

Baron-Polańczyk E. (2012). Model kompetencji informacyjnych w zakresie wykorzystania ICT, [w:] Nowe media w edukacji, red. T. Lewowicki, B. Siemieniecki, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 166–183.

Bauman Z. (2011). 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, przeł. T. Kunz, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bierówka J. (2019). Rodzice cyfrowych tubylców – cyfrowi imigranci w środowisku nowych mediów, [w:] Współczesny świat dziecka. Media i konsumpcja, red. M. Bogunia-Borowska, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 253–269.

Brzyszcz E. (2017). Cyfrowi tubylcy i cyfrowi imigranci we współczesnej szkole: kompetencje medialne nauczycieli – teoria, rozwój, implikacje, „Rynek – Społeczeństwo – Kultura”, nr 1(22), s. 32–35.

Cyrek B. (2019). Internet w szkole – szkoła w Internecie: jak wirtualny dziennik wpłynął na relacje między uczniem, nauczycielem i rodzicem, [w:] Współczesny świat dziecka. Media i konsumpcja, red. M. Bogunia-Borowska, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 289–297.

Eco U. (2017). Pape Satàn aleppe. Kroniki płynnego myślenia, przeł. A. Bruś, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Gajda J. (2010). Media w edukacji, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Hankała A. (2005). Interakcje pedagogiczne w nauczaniu na odległość z perspektywy psychologii, [w:] Pedagogika a środki informatyczne i media, red. M. Tanaś, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 17–29.

Harari Y.N. (2015). Homo deus. Krótka historia ludzkości, przeł. M. Romanek, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Holtkamp J. (2011). Co ogłupia nasze dzieci? Nowe media jako wyzwanie dla rodziców, przeł. L. Mohort-Kopaczyńska, Kraków: Wydawnictwo Salwator.

Huk T. (2019). Uczniowskie korzyści z funkcjonowania w rzeczywistości szkolnego pogranicza między światami mediów online i offline. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Juszczyk-Rygałło J. (2015). Nowe media a kształt wczesnej edukacji, [w:] Człowiek – Technologia – Media. Konteksty kulturowe i psychologiczne, red. A. Ogonowska, G. Ptaszek, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 51–61.

Kobyłecka E. (2010). Kwalifikacje i kompetencje współczesnego nauczyciela-wychowawcy, [w:] Jakość życia i jakość szkoły. Wprowadzenie w zagadnienia jakości i efektywności pracy szkoły, red. I. Nowosad, I. Mortag, J. Ondráková, Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, s. 105–120.

Kołodziejczyk W., Polak M. (2011). Jak zmieniać się będzie edukacja. Wyzwania dla polskiej szkoły i ucznia, Warszawa: Instytut Obywatelski.

Królikiewicz R., Pulak I. (2020). Możliwości wspierania edukacji domowej nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, t. 15, nr 1(55), s. 23–38.

Krzyżanowska A. (2018). Efektywna edukacja. W poszukiwaniu balansu między technologią, kulturą i naturą, [w:] Kompetencje przyszłości, red. S.M. Kwiatkowski, Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Seria Naukowa, t. 3, s. 206–226.

Łaszczyk J. (2005). Zadania kształcenia i edukacja zdalna, [w:] Pedagogika a środki informatyczne i media, red. M. Tanaś, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 55–60.

Mead M. (2000). Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego, przeł. J. Hołówka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mischke J. (2005). Dylematy współczesnej edukacji: nauczanie tradycyjne czy zdalne?, [w:] Pedagogika a środki informatyczne i media, red. M. Tanaś, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 45–54.

Morbitzer J. (2011). O nowej interpretacji niektórych pojęć pedagogicznych w dobie technologii informacyjnej, [w:] Edukacja jutra w kontekście wyzwań współczesności, red. K. Denek, A. Kamińska, W. Kojs, P. Oleśniewicz, Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza „Humanitas”, s. 26–33.

Morbitzer J. (2012). O istocie medialności młodego pokolenia, „Neoidagmata”, nr 33/34, s. 131–153.

Morbitzer J. (2018). O racjonalnym wykorzystaniu Internetu w edukacji, „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej”, nr 23, s. 13–28.

Muchacki M. (2016). Internet jako środowisko edukacyjnego wspierania rozwoju zawodowego nauczycieli, [w:] Edukacja w zglobalizowanym świecie, red. V. Tanaś, W. Welskop, Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, s. 432–437.

Myrdzik B. (2015). Przestrzeń edukacyjna jako „wędrujące pojęcie, [w:] Edukacja a nowe media, red. M. Latoch-Zielińska, I. Morawska, M. Potent-Ambroziewicz, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 13–23.

Popławska A., Aniskievich T. (2017). Wyzwania cyberprzestrzeni a wybrane kompetencje nauczycieli i uczniów, „Rocznik Lubuski”, t. 43, cz. 1, s. 245–258.

Plebańska M. (2020). Potencjał technologii cyfrowych, [w:] Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele, red. J. Pyżalski, Warszawa: EduAkcja, s. 37–42.

Prensky M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. Part 1, „On the Horizon”, t. 9, nr 5, s. 1–6.

Pyżalski J. (2020). Co jest obecnie ważne, a co mniej w działaniach szkół i nauczycieli?, [w:] Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele, red. J. Pyżalski, Warszawa: EduAkcja, s. 25–27.

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz.U. 2018, poz. 1574).

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz.U. 2019, poz. 1450).

Rygałło A. (2015). Czy szkoła może być cyfrowa?, [w:] Człowiek – Technologia – Media. Konteksty kulturowe i psychologiczne, red. A. Ogonowska, G. Ptaszek, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 23–33.

Skrzydlewski W. (2004). Kompetencje medialne: edukacja, rynek pracy i funkcjonowanie społeczne, [w:] Kompetencje medialne społeczeństwa wiedzy, red. W. Strykowski, W. Skrzydlewski, Poznań: Wydawnictwo eMPi2, s. 41–46.

Spitzer M. (2013). Cyfrowa demencja, przeł. A. Lipiński, Słupsk: Wydawnictwo Dobra Literatura.

Strykowski W. (2004). Kompetencje medialne: pojęcie, obszary, formy kształcenia, [w:] Kompetencje medialne społeczeństwa wiedzy, red. W. Strykowski, W.

Skrzydlewski, Poznań: Wydawnictwo eMPi2, s. 31–39.

Szot W. (2009). Kompetencje współczesnego nauczyciela oraz jego funkcjonalność w dobie przemian gospodarczych i procesu globalizacji, „Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie”, t. 1, nr 2(13), s. 301–322.

Ścibor J. (2020). Wstrzymaj siebie, rusz ucznia: e-nauczanie a e-twórczość, [w:] Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele, red. J. Pyżalski, Warszawa: EduAkcja, s. 59–63.

Tanaś M. (2005). Dydaktyczny kontekst kształcenia na odległość, [w:] Pedagogika a środki informatyczne i media, red. M. Tanaś, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 31–44.

Tanaś M. (2015). Prolegomena do pedagogiki medialnej, [w:] Cyberprzestrzeń – Człowiek – Edukacja. Cyfrowa przestrzeń, red. M. Tanaś, S. Galanciak, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 7–25.

Wenta K. (2007). Kwalifikacje nauczycieli edukacji medialnej i informatycznej, [w]: Pedagogika medialna. Podręcznik akademicki, t. 2, red. B. Siemieniecki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 211–218.

Włoch S. (2010). Edukacja jaka? – szansą czy zagrożeniem rozwoju osobowości ucznia, [w:] Edukacja Jutra – Edukacja w społeczeństwie wiedzy, red. K. Denek, A. Kamińska, W. Kojs, P. Oleśniewicz, Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza „Humanitas”, s. 79–94.

Wronka S. (2018), Nowoczesne technologie w nauczaniu przedmiotów ścisłych, [w:] Kompetencje przyszłości, red. S.M. Kwiatkowski, Warszawa: Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Seria Naukowa, t. 3, s. 335–347.

Zadworna-Cieślak M., Zbonikowski A. (2016). Stres i wypalenie w zawodzie nauczyciela – charakterystyka zjawisk i cele współczesnej profilaktyki, [w:] Edukacja w zglobalizowanym świecie, red. V. Tanaś, W. Welskop, Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, s. 438–449.

Netografia

Centrum Cyfrowe (2020). Edukacja zdalna w czasie pandemii. Raport z badań, https://centrumcyfrowe.pl/edukacja-zdalna/ [dostęp:

06.2020].

Librus (2020). Raport 2. Jak zmieniło się nauczanie zdalne?, https://portal.librus.pl/artykuly/raport-2-jak-zmienilo-sie-nauczanie-zdalne [dostęp: 26.06.2020].

Pacewicz A. (2020). Zdalna szkoła? Jeszcze będziemy za nią tęsknić. Nauczyciel przestał być żandarmem, https://oko.press/zdalna-szkola-jeszcze-bedziemy-za-nia-tesknic/ [dostęp: 26.06.2020].

Polskie Towarzystwa Edukacji Medialnej, Fundacja Dbam o Mój Zasięg, Fundacja Orange (2020). Zdalne nauczanie a adaptacja do warunków społecznych w czasie epidemii koronawirusa, https://glos.pl/badanie-zdalne-nauczanie-oczami-nauczycieli-uczniow-i-rodzicow-pogorszenie-relacji-i-samopoczucia-zmeczenie-cyfrowe [dostęp: 26.06.2020].


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism