Wizerunek młodzieży w dyskursie na temat przestępczości nieletnich w podręcznikach do wiedzy o społeczeństwie na poziomie ponadgimnazjalnym

Violetta Kopińska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PBE.2014.005

Abstrakt


Celem niniejszego artykułu jest pokazanie jaki wizerunek młodzieży i przestępczości jest konstruowany w ramach dyskursów odnoszących się do przestępczości nieletnich zawartych w podręcznikach do wiedzy o społeczeństwie. Zastosowanie metody krytycznej analizy dyskursu pozwoliło na identyfikację wielu strategii dyskursywnych oraz wyróżnienie najważniejszych schematów argumentacyjnych.  We wnioskach stwierdzono, że wizerunek młodzieży wynikający z analizowanych dyskursów wykazuje cechy depersonalizacji, dyskurs operuje stereotypami, nieuprawnionymi generalizacjami i ma charakter negatywnie wartościujący. Problem przestępczości młodzieży wydaje się być zjawiskiem ogromnych rozmiarów, dużo większym niż wskazują na to dane. Argumentacja stwarzająca pozory obiektywnej i rzetelnej, w rzeczywistości obarczona jest wieloma błędami, a wśród szczegółowych schematów argumentacyjnych identyfikowalne są takie, które odwołują się do argumentum ad populum. Dyskurs ma charakter silnie adaptacyjny z naciskiem na motywację interesowną do przestrzegania prawa. Powyższe wnioski mają istotne znaczenie w kontekście edukacji. Ponieważ dyskursy stanowią pewne zasoby dla reprezentacji rzeczywistości, stwarzają ramy dla nadawania jej sensu, istotnym w tym kontekście jest  pytanie o kształt szkolnej edukacji prawnej. Mocno podkreślana i akcentowana w ramach kompetencji obywatelskich aktywność obywatelska wydaje się nie dotyczyć edukacji prawnej. Tu obecne jest grożenie, straszenie i eksponowanie oportunistycznej postawy wobec prawa.


Słowa kluczowe


krytyczna analiza dyskursu, podręczniki, młodzież, przestępczość, wiedza o społeczeństwie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Borucka-Arctowa M., Skąpska G. (1993), Teoretyczne problemy socjalizacji prawnej, [w:]

M. Borucka-Arctowa, Ch. Kourilsky (red.), Socjalizacja prawna, Agencja Scholar, Warszawa.

Chomczyńska-Rubacha M., Pankowska D. (2011), Władza, ideologia, socjalizacja. Polityczność podręczników szkolnych, [w:] M. Chomczyńska-Rubacha, D. Pankowska (red.),

Podręczniki i poradniki. Konteksty, dyskursy, perspektywy, Oficyna Wydawnicza „Impuls”,

Kraków.

Czarnota A. (2006), Dwa wymiary postkomunistycznej transformacji i panowania (złego)

prawa. Esej na pograniczu socjologii i teorii prawa, [w:] A. Jamróz, S. Bożyk (red.),

Z zagadnień współczesnych społeczeństwa demokratycznych, Temida2, Białystok.

Kopińska V. (2012), Edukacja prawna z perspektywy humanistyczno-krytycznej, „Rocznik

Andragogiczny”

Łukaszewski W.(1984), Szanse rozwoju osobowości, Książka i Wiedza,Warszawa

Redelbach A., Wronkowska S. (1994), Ziembiński Z., Zarys teorii państwa i prawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Reisigl M. (2011), Analiza retoryki politycznej, [w:] R. Wodak, M. Krzyżanowski (red.),

Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, Oficyna Wydawnicza Łośgraf,

Warszawa.

Reisigl M. (2010), Dyskryminacja w dyskursach, tłum. D. Przepiórkowska, „Tekst i Dyskurs”

nr 3, www.tekst-dyskurs.pl/tid_3.htmlý [dostęp 19.08.2013].

Reisigl M., Wodak R. (2001), Discourse and Discrimination. Rhetorics of Racism and Anti-

-Semitism, Routledge, London.

Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich, t.j. Dz. U.

z 2010 r., Nr 33, poz. 178 ze zmianami.

Van Leeuwen T. (2005), Introducing Social Semiotics, Routledge, London/New York.








ISSN 1895-4308 (print)
ISSN 2392-1544 (online)

Partnerzy platformy czasopism