Profil i hierarchia wartości uczennic szkoły średniej. Badanie pilotażowe z wykorzystaniem kwestionariusza PVQ-RR
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.010Słowa kluczowe
wartości, system wartości, młodzież, uczennice, adolescencja, Schwartz, PVQ-RRAbstrakt
Artykuł dotyczy profilu i hierarchii wartości uczennic szkoły ponadpodstawowej w wieku 16–19 lat oraz wstępnej oceny użyteczności kwestionariusza PVQ-RR w warunkach szkolnych. Badanie pilotażowe objęło 85 uczennic. Zastosowano 57-itemową wersję kwestionariusza PVQ-RR umożliwiającą pomiar 19 wartości w ramach uszczegółowionej teorii Schwartza. Analiza obejmowała kompletność materiału, spójność wewnętrzną skal oraz profil i hierarchię wartości. Kompletność odpowiedzi wyniosła 99,77%, a większość skal osiągnęła spójność od umiarkowanej do dobrej; większej ostrożności wymagają wyniki hedonizmu, pokory i bezpieczeństwa osobistego. Najwyższe miejsca w hierarchii zajęły życzliwość – niezawodność, hedonizm, życzliwość – troskliwość, kierowanie sobą w działaniu oraz osiągnięcia, najniższe natomiast władza nad ludźmi, przystosowanie do ludzi, przystosowanie do reguł, pokora i tradycja. Uzyskany profil należy interpretować jako obraz aktualnych priorytetów aksjologicznych badanych uczennic, z uwzględnieniem rozwojowego charakteru adolescencji. Wysoka kompletność odpowiedzi oraz zadowalająca spójność większości skal przemawiają za użytecznością PVQ-RR w badanej grupie.
Bibliografia
Bacchini D., Affuso G., Aquilar S., Dragone M., Esposito C. (2023). Values across Adolescence: A Four-year Longitudinal Study. The Predictive Role of Community Violence and Parental Acceptance-rejection, „European Journal of Personality”, t. 37, nr 6, s. 686–704.
Cieciuch J. (2013). Kształtowanie się systemu wartości. Od dzieciństwa do wczesnej dorosłości, Warszawa: Liberi Libri.
Cieciuch J., Kwiatkowska M., Kindschi M., Davidov E., Algesheimer R. (2024). Peers and Value Preferences among Adolescents in School Classes: A Social Network and Longitudinal Approach, „European Journal of Psychology of Education”, t. 39, s. 3561–3583.
Dewey J. (1939). Theory of Valuation, [w:] O. Neurath (red.), International Encyclopedia of Unified Science, vol. 2, nr 4, Chicago, Il: The University of Chicago Press, s. 1–67.
Erikson E.H. (1968). Identity: Youth and Crisis, New York: W.W. Norton & Company.
Karwowski A. (red.) (1972). Leksykon PWN, Warszawa: PWN.
Kozaczuk F. (2005). Świat wartości młodzieży z symptomami niedostosowania społecznego, Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Negru-Subtirica O., Pop E.I., Crocetti E. (2017). A Longitudinal Integration of Identity Styles and Educational Identity Processes in Adolescence, „Developmental Psychology”, t. 53, nr 11, s. 2127–2138.
Rokeach M. (1973). The Nature of Human Values, New York: The Free Press.
Scheler M. (1921). Der Formalismus in der Ethik und die materiale Wertethik, Halle an der Saale: Verlag von Max Niemeyer.
Schwartz S.H. (1992). Universals in the Content and Structure of Values: Theoretical Advances and Empirical Tests in 20 Countries, [w:] M. Zanna (red.), Advances in Experimental Social Psychology, t. 25, London: Academic Press, s. 1–65.
Schwartz S.H. (2006). Les valeurs de base de la personne: Théorie, mesures et applications, „Revue française de sociologie”, t. 47, nr 4, s. 249–288.
Schwartz S.H. (2012). An Overview of the Schwartz Theory of Basic Values, „Online Readings in Psychology and Culture”, t. 2, nr 1, s. 1–20.
Schwartz S.H., Cieciuch J., Vecchione M., Davidov E., Fischer R., Beierlein C., Ramos A., Verkasalo M., Lönnqvist J.-E., Demirutku K., Dirilen-Gumus O., Konty M. (2012). Refining the Theory of Basic Individual Values, „Journal of Personality and Social Psychology”, t. 103, nr 4, s. 663–688.
Schwartz S.H., Cieciuch J. (2022). Measuring the Refined Theory of Individual Values in 49 Cultural Groups: Psychometrics of the Revised Portrait Value Questionnaire, „Assessment”, t. 29, nr 5, s. 1005–1019.
Schwartz S.H., Rubel T. (2005). Sex Differences in Value Priorities: Cross-Cultural and Multimethod Studies, „Journal of Personality and Social Psychology”, t. 89, nr 6, s. 1010–1028.
Thomas W., Znaniecki F. (1977). Chłop polski w Europie i Ameryce, t. 1, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Tulviste T., Tamm A. (2014). Brief Report: Value Priorities of Early Adolescents, „Journal of Adolescence”, t. 37, nr 5, s. 525–529.
Vecchione M., Spagnolo G., Daniel E., Benish-Weisman M., Bardi A. (2026). Stability and Change of Basic Personal Values in Mid-to-late Adolescence: A 4-year Longitudinal Study, „European Journal of Personality”, t. 40, nr 2, s. 351–368.
Netografia
Schwartz S.H. (2016). Coding and Analyzing PVQ-RR Data (instructions for the revised Portrait Values Questionnaire), https://www.researchgate.net/publication/308166496_Coding_and_analyzing_PVQ-RR_data_instructions_for_the_revised_Portrait_Values_Questionnaire [dostęp: 10.01.2026].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Eryk Pająk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 74
Liczba cytowań: 0
