Edukacja wobec wyzwań cyfrowej rzeczywistości. Głos nauczycieli w debacie na temat smartfonów w szkole

Abstrakt

Artykuł został zainspirowany toczącą się dyskusją na temat wprowadzenia zakazu korzystania z telefonów w szkole oraz ograniczenia dostępu do mediów społecznościowych. Powstał na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczestniczek warsztatów dla nauczycieli ze szkół podstawowych województwa małopolskiego w ramach projektu „Cyfrowy Świat”, realizowanego przez Fundację Try IT przy współpracy z Urzędem Miasta Krakowa i Fundacją Akamai.

Celem artykułu jest omówienie wpływu używania smartfonów, a szerzej internetu, na rozwój uczniów postrzegany z perspektywy nauczyciela. Autorki konfrontują obserwacje doświadczonych pedagożek ze stanem badań w tym zakresie, starając się określić praktyczne konsekwencje używania nowych technologii na funkcjonowanie dzieci w szkole. Skupiają się na dwóch kluczowych aspektach: indywidualnym rozwoju ucznia oraz relacjach rówieśniczych. Analiza ilościowa i jakościowa danych obrazuje kierunek zmian obserwowanych przez nauczycieli. Pokazuje, że opisywane w literaturze naukowej negatywne zjawiska są widoczne praktyce dydaktycznej – umiejętności kognitywne uczniów w zakresie przetwarzania tekstów maleją, spada ich samodzielność i umiejętności planowania. Szczególnie niepokojące są obserwacje na poziomie nauczania przedszkolnego i wczesnoszkolnego. Korzystanie z internetu, wbrew oczekiwaniom rodziców, nie sprzyja również budowaniu jakościowych relacji rówieśniczych; przeciwnie, uczniowie w sieci traktują się gorzej, a wielu z nich pada ofiarą przemocy psychicznej. Zebrany materiał pokazuje również, że takie aplikacje, jak dziennik elektroniczny mają istotny, choć nie zawsze pozytywny wpływ na przebieg procesu dydaktycznego i mogą zaburzać relacje uczeń–szkoła–rodzice. Temat ten, w ocenie autorek, wymaga odrębnej, pogłębionej analizy. Wnioski końcowe jednoznacznie wskazują kierunek, w jakim powinny iść rozwiązania instytucjonalne i prawne dotyczące dostępu uczniów do treści internetowych oraz pokazują konieczność odgórnych, ujednoliconych rozwiązań regulacyjnych.