Jadwiga Huebner (1908–1987): APioneer of Education in Szczecin
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.005Keywords
Jadwiga Huebner, teacher, education, Cube of School Violence, the pioneering period, SzczecinAbstract
The aim of this article is to present the biography and career path of Jadwiga Huebner (1908–1987), a pioneer of education in Szczecin, and to evaluate her contribution to its development. The unique geopolitical, social, and economic conditions of the postwar Western and Northern Territories, including Szczecin itself, directly stimulated the dynamic expansion of education in its broadest sense—both structurally and in terms of curriculum and personnel.
Through a critical analysis of source materials (including manuscripts, published documents, and elicited sources) alongside the relevant literature, this study reconstructs Huebner’s private life and professional activities, with particular emphasis on her creative role in shaping the educational landscape of postwar Szczecin. The narrative structure juxtaposes research findings on the pioneering period of Szczecin’s social and educational development with the subject’s individual trajectory as a woman, a pioneer, and an educator. This approach confirms existing assumptions regarding the diverse origins, motivations, sociodemographic profiles, and career trajectories of the pioneers of education in the region. Furthermore, the analysis and interpretation of the available sources demonstrate the crucial role Jadwiga Huebner played in transmitting, disseminating, and institutionalizing knowledge in postwar Szczecin. Consequently, her person and achievements constitute an integral part not only of the collective portrait of regional education organizers but also of the broader history of women in its cultural and educational dimensions.
References
Źródła
Archiwum Państwowe w Szczecinie. Zespół Towarzystwa Przyjaciół Szczecina. Sekcja Pionierów Oświaty. Sygn. 3. Ci byli pierwsi 1945–1948. Zebrał i opracował Władysław Sykuła. Karta Pioniera Szkolnictwa Ogólnokształcącego w Szczecinie. Jadwiga Huebner, k. 30–33.
Archiwum Państwowe w Szczecinie. Zespół Towarzystwa Przyjaciół Szczecina. Sekcja Pionierów Oświaty. Sygn. 32. Prace konkursowe, 1969. Jadwiga Huebner: Pierwsze Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych im. Marii Konopnickiej w Szczecinie w latach 1946–1949. Fakty i wspomnienia, k. 1–14.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Dyplom magistra filozofii. Hubner Antoni Ignacy. Uniwersytet Poznański. Wydział Humanistyczny. Poznań, 20.VI.1934.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Dyplom nauczyciela szkół średnich. Huebner Antoni Ignacy. Komisja Egzaminów Państwowych w Poznaniu na Nauczycieli Szkół Średnich. Poznań, 8.XI.1934.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000).T. Jabłecki:Z cyklu: Człowiek godny przypomnienia. Zasłużeni dla matematyki polskiej. Z żałobnej karty – Wspomnienie o J. Huebnerowej. Jadwiga Huebnerowa pionier oświaty szczecińskiej nie żyje!, Choszczno-Szczecin, b.d., s.1–8.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000).T. Jabłecki: Z cyklu: Zasłużeni dla matematyki polskiej. Z żałobnej karty – wspomnienie o J. Huebnerowej, Choszczno 1987, s.1–5.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). T. Jabłecki: Z cyklu: Ocalić od zapomnienia. Zasłużeni dla matematyki polskiej. Wspomnienie o J. Huebnerowej z okazji 110. rocznicy śmierci. Jadwiga Huebnerowa. Pionier oświaty szczecińskiej (1908–1987). Brudnopis roboczy, Choszczno–Szczecin 2018 (1987).
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Odpis treści reportażu radiowego pt. „Polskie drogi do Szczecina” Aliny Głowackiej-Mąkoszowej z cyklu „Czas pracowicie dokonany” emitowanego w dniu 18 marca 1979 roku przez Polskie Radio Szczecin, s.1–8.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Odpis treści wywiadu radiowego pt. „Moją pasją – muzyka”. Wywiad przeprowadziła red. Halina Wiącek-Przybyłowa z Redakcji Artystycznej Regionalnego Polskiego Radia w Szczecinie z okazji 81. rocznicy urodzin Antoniego Huebnera w dniu 21.01.1984r., s.1–6.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, sygn. 434. Jadwiga Kulikowska-Grajek: Bronić będziemy ducha. Praca na konkurs „Dzieje szczecińskich rodzin”. Szczecin, listopad 1988.
Opracowania
Bereźnicki F. (1972). Kształcenie dorosłych w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących w województwie szczecińskim (1945–1965), Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Brinken J. (1970). Pierwsze Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie w latach 1945–1948, „Przegląd Zachodniopomorski” 1970, z.4, s. 179–188.
Davies N. (1999). Boże Igrzysko. Historia Polski, przeł. E. Tabakowska, Kraków: Wydawnictwo Znak.
Dulczewski Z. (1964). Społeczne aspekty migracji na Ziemiach Zachodnich, Poznań: Instytut Zachodni.
Grajek J. (1997). Nie gaśmy przeszłości ołtarzy, „Kościół nad Odrą i Bałtykiem” 2–15 lutego 1997, s.20.
Huebnerowa J. (1975a). Szkolnictwo średnie ogólnokształcące dla dorosłych, [w:]L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej. 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.80–91.
Huebnerowa J. (1975b). Studium Przygotowawcze do szkół wyższych, [w:]L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.92–104.
Jabłecki T. (2001). Życie i główne kierunki działalności Antoniego Huebnera (1904–2000), „Przegląd Zachodniopomorski”, t. 16, z.3, s. 203–222.
Kwilecki A. (1960). Rola społeczna nauczyciela na Ziemiach Zachodnich w świetle pamiętników nauczycieli-osadników, Poznań: Instytut Zachodni.
[NoEl] (1965). Ludzie XX-lecia. Jadwiga Hiebnerowa, „Kurier Szczeciński”, 25 sierpnia 1965.
Olszewska B. (1978). Osiem pań w stylu retro, „Polityka”, nr 2, s. 1, 4, 11–12.
Sadaj B. (1963). Udział szkoły i nauczyciela w procesach integracyjnych ludności wiejskiej województwa szczecińskiego w latach 1945–1960, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Turek-Kwiatowska L. (1975). Polityczne i społeczno-demograficzne przesłanki kształtowania się szkolnictwa na Pomorzu Zachodnim, [w:] L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.11–17.
Turek-Kwiatkowska L. (1977). Udział szkolnictwa w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu szczecińskiego w latach 1945–1970, Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Turek-Kwiatkowska L. (1989). Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, t. 4:Oświata szczecińska w latach 1945–1949, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Netografia
Czas pracowicie dokonany. Audycja Aliny Głowackiej. Rozmówcy: Jadwiga i Antoni Huebnerowie. Emisja: 18 marca 1979, https://radioszczecin.pl/index.php?idp=484&idx=109&go=morelist&sp=2
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Joanna Król

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 79
Number of citations: 0