Wartość egodokumentów w poznaniu biografii bł. EdmundaBojanowskiego
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.2.007Słowa kluczowe
Edmund Bojanowski, egodokument, biografia, dziennik, korespondencja, notatki, myśl pedagogicznaAbstrakt
Edmund Bojanowski (1814–1871) pozostawił bardzo bogatą spuściznę, której większość stanowią egodokumenty zachowane w rękopisach dziennika, korespondencji i notatek, z których poznajemy jego życie, intencje i działania. Historia jego życia to droga osiągania dojrzałości ludzkiej i chrześcijańskiej przez świadome, twórcze i odpowiedzialne zaangażowanie we własny rozwój, troskę o dobro innych i naród, co zostało potwierdzone przez Kościół aktem beatyfikacji.
Celem artykułu jest ukazanie możliwości wykorzystania i wartości udostępnianych egodokumentów bł. Edmunda Bojanowskiego w tworzeniu jego biografii. Na podstawie analizy procesu powstawania biografii naukowych i literackich w powiązaniu z publikacją kolejnych rękopisów potwierdza się ich wartość w coraz bardziej wnikliwym opisie historii jego życia duchowego, społecznego zaangażowania i dzieła. Interdyscyplinarna i spójna analiza treści tych egodokumentów pozwala doskonalić znajomość i rozumienie jego intencji, twórczości oraz znaczenia relacji, działalności i ich efektów. W tym kontekście możliwe stało się poznanie teoretycznych podstaw, praktycznych wskazań i organizacji systemu wychowania dzieci oraz odtworzenie jego myśli pedagogicznej. Zawartość i treść tych materiałów jest tak bogata, że pozwala odkryć zamiar autora, odnieść go do czasów współczesnych i wykorzystać dzisiaj, zachowując ciągłość jego dzieła, a jednocześnie wciąż otwierając je na współczesność.
Bibliografia
Bojanowski E. (1999). Dziennik 1853–1871, wybór A. i T. Szafrańscy, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax (wyd. 1: Warszawa 1988: Akademia Teologii Katolickiej).
Bojanowski E. (2009). Dziennik, objaśnił, skomentował i wstępem poprzedził L. Smołka, t. 1–4, Wrocław: Drukarnia Archidiecezjalna.
Brzeziński A. (1872). Wspomnienie o śp. Edmundzie Bojanowskim fundatorze Zgromadzenia Służebniczek Bogarodzicy Dziewicy Niepokalanej, Poznań: Czcionkami i w komisie T. Daszkiewicza.
Całek A. (2016). Biografia jako reprezentacja, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica”, nr 4, s. 25–41.
Fąka M. (1999). Ziarno wrzucone w ziemię. Błogosławiony Edmund Bojanowski (1814–1871). Założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP Niepokalanie Poczętej, Poznań: Wydawnictwo Świętego Wojciecha w Poznaniu (wyd. 1: Wrocław 1988: Siostry Służebniczki NMP).
Gabryś-Sławińska M. (2022). Historia i prywatność ze Stefanem i z Oktawią Żeromskimi w tle (w świetle egodokumentów Henryki Witkiewicz), „Sztuka Edycji”, nr 1, s. 21–31.
Gigilewicz E., Opiela M.L. (red.) (2016).Prace, szkice i notatki Edmunda Bojanowskiego. Inedita, t. 1–2, Lublin–Katowice: Zgromadzenie Sióstr Służebniczek BDNP; Drukarnia Archidiecezjalna 2016.
Golonka-Legut J. (2024). List jako dokument biograficzny – wspólnota doświadczeń rodzinnych, na podstawie „Listów z Syberii Irki A.”, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, t. 2, nr 19, s. 172–189, https://doi.org/10.18778/2450-4491.19.12
Gołdyn P. (2014). Udział ziemianek w organizacji ochronek w świetle zachowanej korespondencji Błogosławionego Edmunda Bojanowskiego, [w:] J. Kita, M. Sikorska-Kowalska (red.).Życie prywatne Polaków w XIX wieku. „Portret kobiecy” Polki w realiach epoki, t. 2, Łódź–Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 33–47.
Gołdyn P. (2017). Edmund Bojanowski (1814–1871) – szkic biograficzny, „Zeszyty Naukowe KUL”, t. 60, nr 4(240), s. 17–27.
Jeznach K. (2024). Korespondencja Elżbiety Krasińskiej. Rozmyślanie nad społecznymi rolami kobiet w XIX w. jako ego-dokument, „Colloquia Litteraria”, t. 37, nr 2, s. 23–40, https://doi.org/10.21697/cl.2024.37.2.2
Korespondencja Edmunda Bojanowskiego z lat 1829–1871, objaśnił, skomentował i zarysem monograficznym poprzedził L. Smołka, t. 1–2 (2001). Wrocław: Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny.
Kornacka M. (1967). Edmund Bojanowski 1814–1871, „Nasza Przeszłość”, nr 26, s. 5–145, https://doi.org/10.52204/np.1967.26.5-145
Kulas P. (2013). Pomiędzy autobiografią a biografią. Biografia literacka jako źródło badań socjologicznych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 9, nr 4, s. 64–81, https://doi.org/10.18778/1733-8069.9.4.05
Muchowicz W. (1933). Żywot Edmunda Bojanowskiego założyciela Ochronek na ziemiach Polskich i Zgromadzenia S.S. Służebniczek B.R.D.N.P., Dębica: Nakładem S.S. Służebniczek B.D.N.P.
Opiela M.L. (2009). Odkrywanie i realizacja charyzmatu założycielskiego w życiu i działalności bł. Edmunda Bojanowskiego, „Studia Redemptorystowskie”, nr 7, s. 179–222.
Opiela M. (2013). Integralna pedagogika przedszkolna w systemie wychowania Edmunda Bojanowskiego. Kontynuacja i zmiana, Lublin: Wydawnictwo KUL.
Opiela M. (2015). Źródła do biografii i myśli pedagogicznej Edmunda Bojanowskiego, [w:] W. Szulakiewicz (red.), Badania biograficzne w pedagogice. Studia źródłowe i bibliograficzne, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 47–64.
Opiela M.L. (2021). Aktualność myśli pedagogicznej Edmunda Bojanowskiego i jej aplikacja we wczesnej edukacji. Analiza procesu w perspektywie międzynarodowej, „Biografistyka Pedagogiczna” nr 2, s. 81–105.
Opiela M.L. (red.) (2016). Kompendium edukacyjne Edmunda Bojanowskiego, Lublin: Wydawnictwo Episteme.
Opiela M.L. (red.) (2022). Pedagogia integralnego rozwoju i edukacji w koncepcji pedagogicznej bł. Edmunda Bojanowskiego. Podstawy teoretyczne i materiały metodyczne, Lublin: Wydawnictwo Werset.
Opiela M., Kaput M., Piekarz E., Kornobis A., Zymróz Z., Chudzik S. (2008). Program wychowania przedszkolnego według koncepcji pedagogicznej bł. Edmunda Bojanowskiego, Dębica: Wydawnictwo Millenium; Zgromadzenie Sióstr Służebniczek BDNP.
Puślecki Ł. (2019). Nieznany list Edmunda Bojanowskiego ze zbiorów prywatnych, „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”, t. 111, s. 231–258, https://doi.org.10.31743/abmk.2019.111.13
Roszak S. (2013). Egodokumenty – kilka uwag o polskich i europejskich doświadczeniach historiograficznych oraz metodologicznych, „Biuletyn Polskiej Misji Historycznej”, nr 8, s. 27–42,https://doi.org/10.12775/BPMH.2013.001
Rozynkowski W. (2020). Bł. Edmund Bojanowski założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek – nowe zgromadzenie zakonne w trudnym okresie kasat w zaborze pruskim, „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II”, t. 60, nr 4, s. 95–108, https://doi.org/10.31743/zn.2017.60.4.95-108
Skrzyniarz R. (2018). Dokumenty źródłem analiz i badań biograficznych w pedagogice, „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 3, nr 1, s. 275–291,https://doi.org/10.36578/BP.2018.03.21
Szafrańska A. (1999).Surdut czy rewerenda. Opowieść o bł. Edmundzie Bojanowskim, wyd. 4, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax (wyd. 1–3: 1976, 1989, 1990).
Szafrańska A. (2000). Dziennik i notatki bł. Edmunda Bojanowskiego źródłem do jego biografii, [w:] S. Wilk (red.), Błogosławiony Edmund Bojanowski. Serdecznie dobry człowiek, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, s. 113–119.
Szelęgiewicz A. (1966). Edmund Bojanowski i jego dzieło, Poznań: Księgarnia św. Wojciecha.
Szulakiewicz W. (2013). Ego-dokumenty i ich znaczenie w badaniach naukowych, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, nr 16 (1), s. 65–84, https://doi.org/10.12775/PBE.2013.006
Netografia
Bł. Edmund Bojanowski,https://siostry-maryi.pl/bogoslawiony-edmund-bojanowski [dostęp: 2.01.2026].
https://repozytorium.kul.pl/search?spc.page=1&query=Opiela%20Maria%20Loyola [dostęp: 5.01.2026]).
Wencwel-Plata A. (2021). Serdecznie dobry człowiek. „Opiekun”, 19 października,https://www.opiekun.kalisz.pl/serdecznie-dobry-czlowiek [dostęp: 02.01.2026].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Loyola Opiela

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 7
Liczba cytowań: 0