Marriage and Bi-Confessional Upbringing in the Borderland: Insights from Research
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2025.3.001Keywords
upbringing, mixed marriages, bi-religious families, bi-confessional families, religious educationAbstract
The purpose of this article is to characterize marriages and the process of bi-confessional upbringing in the borderlands. It takes the form of a review. The research concerns multireligious families in cultural borderlands, particularly along the southern and eastern borders of Poland, where different peoples, religions, and traditions naturally coexist.The article adopts a socio-pedagogical perspective, drawing on historical, social, and religious studies, and seeks to answer the following questions: What strategies guide partners in choosing a religion (denomination) when forming a bi-religious family? What are the potential benefits and challenges of bi-confessional families, especially in the context of religious education? What is the social perception of bi-confessional families in the borderlands?The method employed is a systematic review of the subject literature. The analysis highlights the potential of bi-confessional families, including the development of children’s social and cultural capital, as well as the difficulties arising from identity conflicts and differing religious perspectives. The article points to the need for further research, particularly on religious education and the role of mixed marriages in social and cultural integration in border regions.
References
Bałakier U. (2013). Dopuszczalność małżeństwa osób wyznania rzymskokatolickiego i prawosławnego w świetle prawa kanonicznego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, z. 3, s. 71–83.
Bieńkowska-Ptasznik M. (2007). Polacy – Litwini – Białorusini. Przemiany stosunków etnicznych na północno-wschodnim pograniczu Polski, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Budniak J. (2002). Ekumenizm jutra na przykładzie Śląska Cieszyńskiego. Studium historyczno-pastoralne. Katowice: WydawnictwoUniwersytetu Śląskiego.
Czykwin E. (1997). Problemy małżeństw prawosławno-katolickich, [w:] J. Nikitorowicz (red.), Rodzina wobec wyzwań edukacji międzykulturowej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana, s. 220–231.
Dakowicz A. (2013). Psychologiczna analiza funkcjonowania małżeństw zróżnicowanych wyznaniowo, [w:] J. Muszyńska, W. Danilewicz, T. Bajkowski (red.), Kompetencje międzykulturowe jako kapitał społeczności wielokulturowych, Warszawa:Wydawnictwo Akademickie „Żak”, s. 255–268.
Grabowska B. (2013). Poczucie tożsamości młodzieży uczącej się w szkołach z polskim językiem nauczania na Białorusi, Ukrainie i w Republice Czeskiej – studium porównawcze,Katowice–Toruń: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, Wydawnictwo Adam Marszałek.
Grabowska B. (2023). Religijność i poczucie tożsamości studentów z Czech, Polski i Słowacji, „Edukacja Międzykulturowa”, nr 2(21), s. 85–97.
Hruzd A. (2011). Małżeństwa mieszane na Śląsku Cieszyńskim – problem wyboru: kompromis czy wykluczenie?,[w:] T. Lewowicki, A. Szczurek-Boruta, J. Suchodolska (red.), Pedagogika międzykulturowa wobec wykluczenia społecznego i edukacyjnego, Cieszyn–Warszawa–Toruń: Wydawnictwo Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 251–267.
Hruzd-Matuszczyk A. (2023). Kapitalne małżeństwo – o potencjale małżeństw mieszanych w kontekście teorii kapitału społecznego i kulturowego, „Edukacja Międzykulturowa”, nr3(26), s. 69–82.
Kabzińska I. (1997). Rola rodziny w kształtowaniu tożsamości i w edukacji międzykulturowej w warunkach kulturowej unifikacji. Przypadek Białorusi, [w:] J. Nikitorowicz (red.), Rodzina wobec wyzwań edukacji międzykulturowej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana, s. 115–128.
Lewowicki T., Grabowska B., Klajmon-Lech U., Różańska A. (2016). Sfery życia duchowego dzieci i młodzieży – studium z pogranicza polsko-czeskiego,t. 2:Religia i tolerancja religijna Cieszyn–Toruń, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, Wydawnictwo Adam Marszałek.
Moroz A. (2014). Małżeństwa mieszane wyznaniowo – w stronę sekularyzacji czy akulturacji?,„Pogranicze. Studia Społeczne”, t.24, s. 31–47.
Moroz A. (2020). Kontakty kulturowe w mikroskali – jak żyć razem, kiedy dzieli nas kultura? O związkach międzykulturowych, [w:] E. Dąbrowska-Prokopowska, P. Goryń, M.F. Zaniewska (red.), Kultura w Polsce w XXI wieku.Konteksty społeczne, kulturowe i medialne, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 403–411.
Nikitorowicz J. (1992). Socjalizacja i wychowanie w zróżnicowanych wyznaniowo i etnicznie rodzinach Białostocczyzny, Białystok: Dział Wydawnictw Filii UW w Białymstoku.
Ogrodzka-Mazur E., Szafrańska A. (2023).Identity Behaviours and Perceptions of Mixed Marriages by Young Learners from Poland, the Czech Republic, Slovakia and Ukraine:A Socio-pedagogical Comparative Study,„Studia z TeoriiWychowania”, t.14, nr 3(44), s. 99–114.
Panic I. (2002). Małżeństwa wielowyznaniowe w Ustroniu w pierwszej połowie XVIII wieku (z badań nad różnymi aspektami pogranicza kulturowego na Śląsku Cieszyńskim w dawnych wiekach),[w:] T. Lewowicki, A. Różańska, U. Klajmon (red.), Kwestie wyznaniowe w społecznościach wielokulturowych,Cieszyn: Uniwersytet Śląski w Katowicach. Filia w Cieszynie, s. 105–117.
Romanowicz W. (2009). Ekumeniczny wymiar małżeństw mieszanych, [w:] J. Baniak (red.), Socjologia religii, t. 7–8, Poznań: Wydziała Teologiczny UAM w Poznaniu, s. 239–251.
Różańska A. (1996). Religia jako płaszczyzna funkcjonowania stereotypów w świadomości młodzieży pogranicza polsko-czeskiego,[w:] T. Lewowicki, B. Grabowska(red.), Społeczności pogranicza. Wielokulturowość, Edukacja, Cieszyn–Warszawa: Uniwersytet Śląski w Katowicach. Filia w Cieszynie, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, s. 87–98.
Różańska A. (2000). Wychowanie w rodzinie mieszanej wyznaniowo – przykład wychowania międzykulturowego, [w:] T. Lewowicki, J. Suchodolska (red.), Rodzina – wychowanie – wielokulturowość, Cieszyn–Warszawa: Uniwersytet Śląski w Katowicach. Filia w Cieszynie, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, s. 72–83.
Sadowski A. (1991). Społeczne problemy wschodniego pogranicza, Białystok: Sekcja Wydawnictw Filii Uniwersytetu Warszawskiego.
Sadowski A. (2017). Wyznanie prawosławne jako podstawowa bariera procesów asymilacyjnych (na przykładzie mieszkańców wyznania prawosławnego województwa podlaskiego), „Latopisy Akademii Supraskiej”, nr 8, s. 17–29.
Savidan P. (2012). Wielokulturowość,przeł. E. Kozłowska, Warszawa: Oficyna Naukowa.
Szafrańska A. (2021). Borderland as a Space Fostering the Contracting of Mixed Marriages:The Truth and Myths,„EdukacjaMiędzykulturowa”, nr 1(4), s. 167–176.
Trojanowski B. (2024). Małżeństwo mieszane katolicko-prawosławne według obowiązującego prawa kanonicznego w Polsce, „Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich”, t. 34, nr 37, s. 305–326.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Joanna Cukras-Stelągowska, Ewa Sowa-Behane, Alicja Hruzd-Matuszczyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
By submitting an article, the author declares that:
they are the author of the article (hereinafter referred to as the Work) and:
- is entitled to exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyrights to the Work.
The Author grants the Jesuit University Ignatianum in Cracow a free, non-exclusive, territorially unlimited license to use the Work in the following fields of exploitation:
- publishing the Work in paper, digital or magnetic form;
- multiplying the work by any method, without limiting the number of editions or copies;
- distribution of the work and its copies in any form, including marketing, sales, lending, and lease;
- placing the work in a computer memory;
- distribution of the work in information networks, including the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a manner that everyone could have access to it at a time and place chosen by themselves;
- within the scope of dependent rights to the Work, covering, in particular, the right to make necessary changes to the Work, resulting from editorial and methodical preparation, as well as to make translations of the Work into other languages.
The license right shall be transferred the moment of transfer of the Work to the Jesuit University Ignatianum in Cracow. The Jesuit University Ignatianum in Cracow is entitled to grant sub-licenses to the Work in terms of the right granted. The license shall be limited in time for a period of 15 years from the date it is granted.
Stats
Number of views and downloads: 493
Number of citations: 0
