Nauczyciel wobec współczesnych zjawisk stresogennych w miejscu pracy – wielowymiarowość konsekwencji i przyczyn

Anna Malisz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2019.1.005

Abstrakt


Celem artykułu jest ukazanie charakterystyki zjawiska stresu zawodowego w zawodzie nauczyciela. Stres zawodowy jest zjawiskiem przybierającym na sile we współczesnym świecie wraz z dokonującymi się przemianami ekonomicznymi, demograficznymi czy też społecznymi. Zawód nauczyciela wpisuje się w pulę zawodów charakteryzujących się bardzo dużym ryzykiem występowania stresu w jego obrębie, z racji konieczności podejmowania w nim pracy z drugim człowiekiem. Wszystkie czynniki stresogenne, z którymi styka się nauczyciel w szkole, mają wpływ na jego funkcjonowanie, kondycję psychiczną i fizyczną, a w rezultacie rzutują na jakość współczesnego kształcenia. Dlatego w rozważaniach podjęto tematykę stresu zawodowego nauczycieli jako problemu aktualnego i przybierającego na sile, ze szczególnym uwzględnieniem zjawisk stresogennych, jakie występują w miejscu zatrudnienia głównego bohatera artykułu, i przyczyn ich występowania. Dokonany przegląd literatury naukowej oraz raportów z badań z tego obszaru pozwolił na pokazanie szeregu konsekwencji, jakie niesie za sobą obciążenie stresem w tej grupie zawodowej, nie tylko dla samej osoby nauczyciela, ale też jego rodziny, najbliższych, ucznia, z którym pracuje, jak i funkcjonowania placówki, w której jest zatrudniony.


Słowa kluczowe


stres zawodowy; nauczyciel; zjawiska stresogenne; wypalenie zawodowe; czynniki wspierające

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adamski F., Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.

Australian Council for Educational Research, Report on secondary teacher workload study, 2004, http://www.educationcounts.govt.nz/publications/schooling/ 11853 [dostęp: 12.07.2018].

Babiuch M., Jak pracować z rodzicami „trudnych” uczniów?, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2002.

Brenninkmeijer V., van Yperen N., Buunk B., I am not a better teacher, but others are doing worse: Burnout and perceptions of superiority among teachers, „Social Psychology of Education” 2001, nr 4, s. 259‒274.

Chmura-Rutkowska I., Getto nauczycielek – w pułapce stereotypu, w: Płeć i rodzaj w edukacji, red. M. Chomczyńska-Rubacha, WSHE, Łódź 2004, s. 109‒121.

Drabek M., Merecz D., Mościcka A., Mobbing w środowisku pracy. Charakterystyka zjawiska, jego konsekwencje, aspekty prawne i sposoby przeciwdziałania, Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera, Łódź 2005.

https://www.oecd-ilibrary.org/education/education-at-a-glance-2017_eag-2017-en [dostęp: 12.09.2018].

Lanza M.L., Nurses as patient assault victims: An update, synthesis and recommendations. „Archives of Psychiatric Nursing” 1992, nr 6 (3), s. 163‒171.

Elliot F.R, The family: Change or continuity?, MacMillan Press, Basingstoke–London 1986.

Krasoń K., Kształcenie nauczycieli – pytania niechciane czy koniecz-ne? Reinterpretacja kompetencji pedagogicznych na przykładzie poziomu edukacji wczesnoszkolnej, w: Edukacja jutra. Wyzwania współczesności i przyszłości, red. A. Kamińska, W. Łuszczuk, P. Oleśniewicz, Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec 2012, s. 161-181.

Łukasik J.M., Komunikacja a relacje w gronie nauczycieli. O rzeczywistości wykorzenionej z ideału, „Debata Edukacyjna” 2011, nr 4, s. 54‒59.

Mandal E., Kobiecość i męskość. Popularne opinie a badania naukowe, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2003.

Marten Z., Stres w pracy nauczyciela, Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec 2007.

Masłyk-Musiał E., Społeczeństwo i organizacje, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie- Skłodowskiej, Lublin 1999.

Polscy nauczyciele i dyrektorzy w Międzynarodowym Badaniu Nauczania i Uczenia się TALIS 2013, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2015.

Prucha J., Pedeutologia, w: Pedagogika, red. B. Śliwerski, t. 2: Pedagogika wobec edukacji, polityki oświatowej i badań naukowych, GWP, Gdańsk 2006, s. 293–316.

Pyżalski J., Skutki oddziaływania warunków pracy na polskich nauczycieli, w: Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem, red. J. Pyżalski, D. Merecz, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010, s. 31–47.

Pyżalski J., Stresory w środowisku pracy nauczyciela, w: Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem, red. J. Pyżalski, D. Merecz, Ofi-cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010, s. 53–75.

Pyżalski J., Plichta P., Kwestionariusz Obciążeń Zawodowych Pedagoga (KOZP). Podręcznik, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2007.

Santavirta N., Solovieva S., Theorell S., The association between job strain and emotional exhaustion in a cohort of 1,028 Finnish teachers, „British Journal of Educational Psychology” 2007, t. 77, z. 1, s. 213‒228.

Warszewska-Makuch M., Zjawisko mobbingu wśród nauczycieli, „Bezpieczeństwo Pracy” 2008, nr 5, s. 6‒9.

Żłobicki W., Rodzice i nauczyciele w edukacji wczesnoszkolnej, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2000.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism