Szkoła dla Innego. Filozofia i pedagogika dialogu w edukacji międzykulturowej

Jadwiga Serkowska-Mąka

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2019.1.003

Abstrakt


Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób funkcjonująca w ramach pedagogiki dialogu propozycja Joanny Rutkowiak, aby uczynić dialog naczelną zasadą wychowania, może pomóc w realizacji zadań edukacji międzykulturowej. Szczególną uwagę autorka zwraca na myślenie globalizujące i hermeneutycznie rozumianą rozmowę, które mogą przyczynić się do poznawczego przeobrażenia jednostki poprzez uwzględnianie i włączanie do swojego horyzontu poznawczego odmiennych punktów widzenia. Takie podejście może przyczynić się do kształtowania sprzyjających wychowaniu międzykulturowemu postaw u nauczycieli, przeobrażając ich nastawienie i zwiększając samoświadomość co do własnego światopoglądu, wartości, przekonań i zachowań. Ta samoświadomość jest kluczowa w środowisku wielokulturowym, gdzie dochodzi do wzmożonych napięć i konfrontacji pomiędzy odmiennymi kulturowo interpretacjami rzeczywistości, wartościami i normami. Autorka twierdzi, że kluczową rolę w edukacji międzykulturowej odgrywają nauczyciele, gdyż to od nich zależy skuteczne kształtowanie postaw otwartości i tolerancji wobec Innego u uczniów. Wychowawcy powinni pełnić rolę negocjatorów między różnymi punktami widzenia, tłumaczy odmienności kulturowej oraz propagatorów otwartości i tolerancji. Nie uda się to bez zwiększonej świadomości własnego zaplecza kulturowego i wysokiego poziomu samoświadomości. Pomóc w tym może właśnie perspektywa dialogowa Rutkowiak, połączona z zaczerpniętą z filozofii dialogu dyrektywą zwiększonej wrażliwości na Innego i jego specyficzne potrzeby i uwarunkowania.


Słowa kluczowe


edukacja międzykulturowa; wielokulturowość; dialog; pedagogika dialogu; filozofia dialogu; Inny; nauczyciel

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Buber M., Kształcenie charakteru, „Znak” 1968, nr 7‒8, s. 915‒926.

Buber M., Problem człowieka, przeł. J. Doktór, Wydawnictwo Nau-kowe PWN, Warszawa 1993.

Buber M., Wychowanie, w: Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, t. 3, ks. 2: Myśl pedagogiczna w XX stuleciu, wy-bór i oprac. S. Wołoszyn, Dom Wydawniczy „Strzelec”, Kielce 1998, s. 649‒654.

Gadacz T., Wychowanie do wolności, „Znak” 1993, nr 9, s. 97‒114.

Gadacz T., Wychowanie jako spotkanie osób, „Znak” 1991, nr 9, s. 62‒68.

Gajdzica A., Działania nauczycieli w środowisku wielokulturowym – założenia a praktyka edukacyjna, w: Edukacja międzykulturowa – dokonania, problemy, perspektywy, red. T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta, Wydawnictwo Adam Marszałek, Cieszyn – Warszawa – Toruń 2011, s. 112‒150.

Gara J., Pedagogiczne implikacje filozofii dialogu, Wydawnictwo WAM, Kraków 2008.

Grabowska B., Inny – obcy – …taki sam. Postawy studiujących nauczycieli wobec Czechów, w: Praca nauczyciela w warunkach wie-lokulturowości – studia i doświadczenia z pogranicza polsko-czeskiego, red. T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 183‒201.

Jagiełło M., Spotkania, które zmieniają. O spotkaniu jako kategorii pedagogicznej i wydarzeniu wychowującym na drodze życia, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2012.

Karolczak-Biernacka B., Stereotyp, w: Encyklopedia psychologii, Wydawnictwo Fundacja Innowacja, Warszawa 1998, s. 902.

Lévinas E., O hebrajski humanizm, Rozważania o edukacji żydowskiej, Antyhumanizm a edukacja, w: E. Lévinas, Trudna wolność. Eseje o judaizmie, przeł. A. Kuryś, Atext, Gdynia 1991, s. 82‒95.

Lewowicki T., O podstawowych warunkach pomyślnej pracy nauczycieli w sytuacji wielokulturowości, w: Praca nauczyciela w warunkach wielokulturowości – studia i doświadczenia z pogranicza polsko-czeskiego, red. T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta, Wydawnictwo Adam Marszałek, To-ruń 2008, s. 13‒23.

Nikitorowicz J., Edukacja międzykulturowa wobec dylematów kształtowania tożsamości w społeczeństwach wielokulturowych, w: Edukacja wobec ładu globalnego, red. T. Lewowicki, J. Nikitorowicz, T. Pilch, S. Tomiuk, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2002, s. 33‒55.

Nikitorowicz J., Projektowanie edukacji międzykulturowej w perspektywie demokracji i integracji europejskiej, w: Edukacja międzykulturowa w wymiarze instytucjonalnym, red. J. Nikitorowicz, M. Sobecki, Wydawnictwo Uniwersyteckie „Trans Humana”, Białystok 1999, s. 25‒31.

Nowak S., Pojęcie postawy w teoriach i stosowanych badaniach społecznych, w: Teorie postaw, red. S Nowak, PWN, Warszawa 1973, s. 15‒27.

Ogrodzka-Mazur E., „Nowy profesjonalizm” nauczyciela w kontekście przygotowania do edukacji międzykulturowej, w: Praca nauczyciela w warunkach wielokulturowości – studia i doświadczenia z pogranicza polsko-czeskiego, red. T. Lewowicki, E. Ogrodzka-Mazur, A. Szczurek-Boruta, Wydawnic­two Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 25‒72.

Rutkowiak J., O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, w: Pytanie. Dialog. Wychowanie, red. J. Rutkowiak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, s. 13‒52.

Tischner J., Z problematyki nauczania, „Znak” 1968, nr 7‒8, s. 903‒914.

Tischner J., Zadania wychowawcze, „Tygodnik Powszechny” 1972, nr 9, s. 20‒22.

Urząd do Spraw Cudzoziemców, https://udsc.gov.pl/statystyki/raporty-okresowe/raport-roczny-legalizacja-pobytu/2017-2/ [dostęp: 29.08.2018].

Wojciszke B., Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa 2002.

Wosińska W., Psychologia życia społecznego. Podręcznik psychologii społecznej dla praktyków i studentów, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Aktualne numery
ISSN 2450-5358

e-ISSN 2450-5366

Poprzedni: ISSN 2299-4890

Partnerzy platformy czasopism