Homo Perfectus versus Educatio. Filozoficzne refleksje na temat transhumanizmu i edukacji

Pavol Dancák

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SPI.2017.1.003

Abstrakt


Współcześnie jesteśmy świadkami nowej formy ingerencji w istotę ludzką. Chodzi o celowe dążenie do przekształcenia natury ludzkiej, w wyniku czego stanie się ona narzędziem, materiałem do przetwarzania, podobnym do tych, które służą człowiekowi w świecie przyrody. Ta nowa forma ingerencji w ludzkie życie wykracza jednak poza humanistyczne sposoby i cele doskonalenia człowieka. Homo perfectus stanowi transhumanistyczną perspektywę, która – dążąc do doskonalenia człowieka – kładzie nacisk na doskonalenie ciała ludzkiego, jego możliwości czy zdolności poznawczych. Jednocześnie zapomina się o charakterystycznym dla człowieka twórczym działaniu. W konsekwencji, perspektywa ta rezygnuje z wielopłaszczyznowości (wielowarstwowości) ludzkiego bytu, jak i jego finalności. Koncepcja homo perfectus tworzy pesymistyczny obraz człowieka oraz odrzuca właściwe dla człowieka biologczne ograniczenia, poszukując coraz doskonalszych metod kontroli nad jego życiem. Jednak nie jest ona sposobem doskonalenia natury ludzkiej, jej pełnej realizacji, ale raczej przejawem walki przeciwko temu, co było człowiekowi dane. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie wielu sprzeczności związanych z terminem homo perfectus, jak również przybliżenie znaczenia koncepcji educatio w odniesieniu do bytu ludzkiego. Wychowanie jest niezbędnym warunkiem istnienia człowieka, bez wychowania człowiek nie jest w stanie osiągnąć wolności. Wychowanie jest nie tylko przygotowywaniem się do pełnienia istotnych ról odgrywanych przez człowieka, ono wyprowadza człowieka z jego niekompletności, zamknięcia się w sferze osobistych ograniczonych interesów, i prowadzi w kierunku przestrzeni otwierającej się na prawdziwie ludzkie horyzonty, uwalnia od tego, co jest cząstkowe, ku temu, co jest całościowe, pełne.


Słowa kluczowe


człowiek; edukacja; transhumanism; perfekcjonizm; redukcjonizm

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Bostrom N., “Human Genetic Enhancements: A Transhumanist Perspective”, The Journal of Value Inquiry 2003, vol. 37(4), pp. 493–506.

Buber M., Problém člověka, transl. M. Skovajsa, Kalich, Praha 1997.

Dancák P., Zagadnienie wychowania w myśli Jana Pawła II, Petra, Prešov 2001.

Dvoranová E., “What is Education? Several Remarks on the Philosophy of Education”, Filozofia 2010, vol. 65(4), pp. 371–377.

Fink E., Grundfragen der systematischen Pädagogik, Verlag Rombach, Freiburg 1978.

Frankl V., Trpiaci človek, transl. M. Krankus, Lúč, Bratislava 2006.

Hughes J., Citizen Cyborg: Why Democratic Societies Must Respond to the Redesigned Human of the Future, Westview Press, Cambridge (MA) 2004.

Jaeger W., Paideia II, transl. M. Plezia, Warszawa 1964.

Jan Paweł II, „W imię przyszłości kultury. Przemówienie w UNESCO”, Paryż 2 czerwca 1980, w: Jan Paweł II, Wiara a kultura, eds. M. Radwan et al., Fundacja Jana Pawła II, Polski Instytut Kultury Chrześcijańskiej, Rzym 1986.

Klinec I., Transhumanizmus. Budúcnosť človeka v 21. Storočí. Available at: https://www.researchgate.net/publication/276285208_Transhumanizmus_Buducnost_cloveka_v_21_storoci>.

Michálek J., Topologie výchovy, Oikoymenh, Praha 1995.

More M., “Transhumanism: Towards a Futurist Philosophy”, Extropy 1990, no. 6, pp. 6–11. Available at: http://fennetic.net/irc/extropy/ext6.pdf>.

New American Bible Revised Edition, Catholic World Press/World Bible Publishers (Confraternity of Christian Doctrine, 1970), 2011. Available at: http://www.usccb.org/bible/books-of-the-bible/index.cfm>.

Patočka J., Aristoteles, jeho předchůdci a dědicové, ČSAV, Praha 1964.

Patočka J., Péče o duši I, Oikoymenh, Praha 1996.

Pearce D., The Hedonistic Imperative. Available at: https://www.hedweb.com/>.

Pinc Z., Fragmenty k filozofii výchovy, Oikoymenh, Praha 1991.

Potočárová M., Baranyi L., “Rodina a výchová”, in: Európske pedagogické myslenie od moderny k postmoderne po súčasnosť, eds. B. Kudláčová, A. Raj­ský, Tipy Universitatis Tyrnaviensis/Veda, Trnava 2012, pp. 128–152.

Sitarčíková Z., “Postavenie človeka”, in: Európske pedagogické myslenie od moderny k postmoderne po súčasnosť, eds. B. Kudláčová, A. Rajský, Tipy Universitatis Tyrnaviensis/Veda, Trnava 2012, pp. 103–114.

Višňovský E., “The Idea of ‛Human Enhancement’ from the Perspective of the Philosophy of Pragmatism”, Filozofia 2015, vol. 70(5), pp. 343–355.

Walker M.A., “Happy-People-Pills For All”, International Journal of Well­being 2001, vol. 1(1), pp. 127–148. Available at: http://internationaljournalofwellbeing.org/ijow/index.php/ijow/article/viewFile/16/88>.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


              

Czasopismo otrzymało dofinansowanie w ramach działalności upowszechniającej naukę DUN na lata 2019-2020 w ramach projektu: „Tłumaczenia i usługi edytorsko-wydawnicze i oraz poligraficzne kwartalnika Studia Paedagogica Ignatiana” – zadanie finansowane w ramach umowy nr 882/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę

ISSN 2450-5358   e-ISSN 2450-5366

Partnerzy platformy czasopism