Kobiety z ADHD –między niewidzialnością diagnostyczną a przeciążeniem psychospołecznym. Analiza uwarunkowań późnej diagnozy w perspektywie pedagogicznej
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.009Słowa kluczowe
ADHD u kobiet, późna diagnoza, trudności edukacyjne, maskowanie, proces diagnostyczny, czynniki społeczno-kulturoweAbstrakt
ADHD przez wiele lat było postrzegane przede wszystkim jako zaburzenie występujące u chłopców, co przyczyniło się do ograniczonego rozpoznawania jego objawów u dziewcząt i kobiet. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie specyfiką funkcjonowania kobiet z ADHD oraz czynnikami wpływającymi na późne rozpoznawanie zaburzenia.
Przedmiotem artykułu są uwarunkowania późnej diagnozy ADHD u kobiet oraz psychospołeczne konsekwencje opóźnionego rozpoznania zaburzenia. Celem opracowania była analiza aktualnego stanu wiedzy dotyczącego czynników związanych z niedodiagnozowaniem ADHD u kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki kobiecego fenotypu ADHD, zjawiska maskowania objawów oraz znaczenia czynników społecznych i kulturowych w procesie diagnostycznym.
Problematyka badawcza koncentrowała się wokół pytania, jakie mechanizmy sprzyjają późnemu rozpoznawaniu ADHD u kobiet oraz jakie konsekwencje psychospołeczne wiążą się z funkcjonowaniem przez wiele lat bez diagnozy i adekwatnego wsparcia.
Artykuł ma charakter teoretyczno-przeglądowy. Zastosowano narracyjny przegląd literatury naukowej opublikowanej w latach 2012–2026. Analizie poddano artykuły empiryczne, przeglądowe oraz opracowania eksperckie pochodzące z baz Scopus, Web of Science, PubMed, PsycINFO oraz Google Scholar, dotyczące ADHD u kobiet, różnic płciowych w obrazie zaburzenia oraz procesu diagnostycznego.
Wyniki analizy wskazują, że późna diagnoza ADHD u kobiet jest efektem współwystępowania specyfiki objawów, strategii kompensacyjnych i maskujących, stereotypów płciowych oraz wzorców diagnostycznych opartych głównie na męskim fenotypie ADHD. Opóźnione rozpoznanie wiąże się z większym ryzykiem trudności emocjonalnych, obniżonej samooceny, problemów edukacyjnych i zawodowych oraz współwystępowania innych zaburzeń psychicznych. Wnioski podkreślają potrzebę uwzględniania różnic płciowych w diagnostyce, zwiększania świadomości specjalistów oraz rozwijania działań sprzyjających wcześniejszemu rozpoznawaniu ADHD u dziewcząt i kobiet.
Bibliografia
Attoe D.E., Climie E.A. (2023). Miss. Diagnosis: A Systematic Review of ADHD in Adult Women, „Journal of Attention Disorders”, t. 27, nr 7, s. 645–657,https://doi.org/10.1177/10870547231161533
Babinski D.E., Neely K.A., Ba D.M., Liu G. (2020). Depression and Suicidal Behavior in Young Adult Men and Women with ADHD: Evidence from Claims Data, „The Journal of Clinical Psychiatry”, t. 81, nr 6, art. 19m13130,https://doi.org/10.4088/JCP.19m13130
Bednarska N.A. (2023). O tym, jak płeć oraz pochodzenie kulturowe różnicują proces diagnozy osób z ADHD, „Edukacja Międzykulturowa”, t. 20, nr 1, s. 144–155, https://doi.org/10.15804/em.2023.01.10
Bradley S., Parzych I., Platts J., Powell L. (2025). Understanding and Harnessing Differences in Women with ADHD: A Qualitative Study, „Neurodiversity”, t. 3, https://doi.org/10.1177/27546330251317199
Brzezińska A., Borowiecka M., Zając M., Warchoł K., Michniak W. (2021). ADHD in Women: A Review, „Journal of Education, Health and Sport”, t. 11, nr 9, s. 491–496,https://doi.org/10.12775/JEHS.2021.11.09.063
Dorani F., Bijlenga D., Beekman A.T.F., van Someren E.J.W., Kooij J.J.S. (2021). Prevalence of Hormone-related Mood Disorder Symptoms in Women with ADHD, „Journal of Psychiatric Research”, t. 133, s. 10–15,.https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2020.12.005
Grimell J., Ericson M., Frick M.A. (2025). Identity Work among Girls with ADHD: Struggling with “Me” and “I”, Impression Management, and Social Camouflaging in School, „Frontiers in Psychology”, t. 16, art. 1591135,https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1591135
Henry L.N., Gross R.A., Hinshaw S.P. (2025). Mathematics Achievement in Women With and Without ADHD: Childhood Predictors and Developmental Trajectories into Adulthood, „Journal of Learning Disabilities”, t. 58, nr 6,https://doi.org/10.1177/00222194241301044
Hinshaw S.P., Nguyen P.T., O’Grady S.M., Rosenthal E.A. (2022). Annual Research Review: Attention-deficit/Hyperactivity Disorder in Girls and Women, „Journal of Child Psychology and Psychiatry”, t. 63, nr 4, s. 484–496,https://doi.org/10.1111/jcpp.13480
Holden E., Kobayashi-Wood H. (2025). Adverse Experiences of Women with Undiagnosed ADHD and the Invaluable Role of Diagnosis, „Scientific Reports”, t. 15, art. 20945,https://doi.org/10.1038/s41598-025-04782-y
Holthe M.E.G., Langvik E. (2017). The Strives, Struggles, and Successes of Women Diagnosed with ADHD as Adults, „SageOpen”, t. 7, nr 1,https://doi.org/10.1177/2158244017701799
Kelly C.A., Kelly C., Taylor R. (2024). Review of the Psychosocial Consequences of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in Females, „European Journal of Medical and Health Sciences”, t. 6, nr 1,https://doi.org/10.24018/ejmed.2024.6.1.2033
Kooij J.J.S., de Jong M., Agnew-Blais J., Amoretti S., Bang Madsen K., Barclay I., Bölte S., Borg Skoglund C., Broughton T., Carucci S. i in. (2025). Research Advances and Future Directions in Female ADHD: The Lifelong Interplay of Hormonal Fluctuations with Mood, Cognition, and Disease, „Frontiers in Global Women’s Health”, t. 6, art. 1613628,https://doi.org/10.3389/fgwh.2025.1613628
Krebs K., Donnellan-Fernandez R. (2025). Integrative Literature Review – the impact of ADHD across Women’s Lifespan, „BMC Women’s Health”, t. 25, art. 593,https://doi.org/10.1186/s12905-025-04123-1
Martin J., Langley K., Cooper M., Rouquette O.Y., John A., Sayal K., Ford T., Thapar A. (2024). Sex Differences in Attention-deficit Hyperactivity Disorder Diagnosis and Clinical Care: ANational Study of Population Healthcare Records in Wales, „Journal of Child Psychology and Psychiatry”, t. 65, nr 12, s. 1648–1658, https://doi.org/10.1111/jcpp.13987
Miller M., Ho J., Hinshaw S.P. (2012). Executive Functions in Girls with ADHD Followed Prospectively into Young Adulthood, „Neuropsychology”, t. 26, nr 3, s. 278–287,https://doi.org/10.1037/a0027792
Morley E., Tyrrell A. (2023). Exploring Female Students’ Experiences of ADHD and Its Impact on Social, Academic, and Psychological Functioning, „Journal of Attention Disorders”, t. 27, nr 10, s. 1129–1155,https://doi.org/10.1177/10870547231168432
Selin T.R., Unéus D., Knudsen S. (2026). “Chasing Shadows”: Understanding Personal Data Externalization and Self-Tracking for Neurodivergent Individuals, ,,ArXiv preprint”,https://doi.org/10.48550/arXiv.2603.22609
Skupińska A. (2025). Fenotyp żeński w zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) oraz jego implikacje dla diagnostyki, „Progress. Journal of Young Researchers”, nr 16, s. 23–39,https://doi.org/10.26881/prog.2025.16.02
Świecarz G. (2024). Wspieranie rozwoju dziewczynek z ADHD w edukacji wczesnoszkolnej: Perspektywa nauczycieli i rodziców, „Journal of Modern Science”, t. 55, nr 1, s. 674–687,https://doi.org/10.13166/jms/185548
Wicherkiewicz F., Gambin M. (2024). Relations Between Social Camouflaging, Life Satisfaction, and Depression Among Polish Women with ADHD, „Journal of Autism and Developmental Disorders, t. 56, s. 2875–2883,https://doi.org/10.1007/s10803-024-06410-6
Williamson D., Johnston C. (2015). Gender Differences in Adults with Attention-deficit/Hyperactivity Disorder: A Narrative Review, „Clinical Psychology Review”, t. 40, s. 15–27,https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.05.005
Young S., Adamo N., Ásgeirsdóttir B.B., Branney P., Beckett M., Colley W., Cubbin S., Deeley Q., Farrag E., Gudjonsson G., Hill P., Hollingdale J., Kilic O., Lloyd T., Mason P., Paliokosta E., Perecherla S., Sedgwick J., Skirrow C., Tierney K., van Rensburg K., Woodhouse E. (2020). Females with ADHD: An Expert Consensus Statement Taking a Lifespan Approach Providing Guidance for the Identification and Treatment of Attention-deficit/Hyperactivity Disorder in Girls and Women, „BMC Psychiatry”, t. 20, nr 1, art. 404,https://doi.org/10.1186/s12888-020-02707-9
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Ewelina Młynarczyk, Julia Bodziony
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 112
Liczba cytowań: 0
