Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski

Studia Paedagogica Ignatiana

Literacka edukacja ekonomiczna w powieściach Wojciechowskiej i Beręsewicza
  • Strona domowa
  • /
  • Literacka edukacja ekonomiczna w powieściach Wojciechowskiej i Beręsewicza
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 29 Nr 1 (2026): Edukacja wobec potrzeb człowieka /
  4. Artykuły i Rozprawy

Literacka edukacja ekonomiczna w powieściach Wojciechowskiej i Beręsewicza

Autor

  • Renata Raszka Uniwersytet Śląski w Katowicach https://orcid.org/0000-0002-3318-0699
  • Małgorzata Bortliczek Uniwersytet Śląski w Katowicach https://orcid.org/0000-0002-2974-1254

DOI:

https://doi.org/10.12775/SPI.2026.1.007

Słowa kluczowe

domowa edukacja finansowa, Sylwia Wojciechowska, Paweł Beręsewicz, literatura dla dzieci i młodzieży

Abstrakt

W artykule odwołujemy się do powieści Sylwii Wojciechowskiej adresowanych do dzieci w wieku wczesnoszkolnym – Julek i dziura w budżecie (2017), Julek i cały ten biznes (2020) i powieści Pawła Beręsewicza – Pieniądze albo kasa (2014), której początkowe rozdziały opisują przygody kilkulatków, a kolejne – gimnazjalistów. Badania porównawcze z zakresu zawartości semantycznej analizowanych tekstów odnoszą się do wybranych tematów ekonomicznych obecnych w wymienionych powieściach. Przedmiotem badań są opisy zachowań i postaw finansowych bohaterów powieści oraz stylów wychowania ekonomicznego ich rodziców.

Celem badań jest ukazanie edukacyjnego potencjału powieści z wątkami ekonomicznymi, dlatego analizie poddajemy wybrane z nich fragmenty, zwracając uwagę na takie aspekty, jak zasoby pieniężne dzieci, domowa edukacja finansowa oraz edukacja rówieśnicza, a nawet przemoc ekonomiczna dorosłych wobec dzieci. Klarowny sposób tłumaczenia ekonomii (styl Wojciechowskiej), a równocześnie karykaturalny i ekstrawagancki sposób prowadzenia narracji (styl Beręsewicza) – dają odbiorcom możliwość wyboru tekstów skorelowanych z wiekiem, zainteresowaniami i preferencjami literackimi czytelników, a także idiolektalnego stylu narracji. Analizowane powieści prowokują do pytań, np. jak być rodzicem w czasach płynnej nowoczesności. Uważamy, że edukacja ekonomiczna, włączona w strukturę tekstu literackiego, jest atrakcyjną formą inicjacji rozmów o ekonomii oraz działań proekonomicznych. Artykuł jest głosem w dyskusji o edukacji finansowej poprzez literaturę.

Biogramy autorów

Renata Raszka - Uniwersytet Śląski w Katowicach

Dr Renata Raszka – pedagożka o specjalności edukacja wczesnoszkolna, nauczycielka akademicka w Wydziale Sztuki i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka i współautorka artykułów, monografii i kursów internetowych. Zainteresowania naukowe i dydaktyczne: wychowanie ekonomiczne w klasach I-III szkoły podstawowej, edukacja dla przedsiębiorczości, metodyka edukacji matematycznej dzieci, TIK w edukacji.

Małgorzata Bortliczek - Uniwersytet Śląski w Katowicach

Dr hab., prof. UŚ Małgorzata Bortliczek – językoznawczyni, nauczycielka akademicka w Wydziale Sztuki i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka i współautorka artykułów, monografii językoznawczych i kursów internetowych. Zainteresowania naukowe: język w tekstach kultury – w tym – język w literaturze dla dzieci i młodzieży, współczesny język polski (stylistyka, kultura języka, komunikacja interpersonalna, język nowych mediów), czesko-polskie pogranicze językowe i kulturowe. 

Bibliografia

Bauman Z. (2006). Płynna nowoczesność, przeł. T. Kunz, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Beręsewicz P. (2014). Pieniądze albo kasa, Łódź: Wydawnictwo Literatura.

Bortliczek M., Raszka R. (2024). Pojęcia ekonomiczne w literaturze dla dzieci (na podstawie powieści Sylwii Wojciechowskiej), „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, t. 19, nr 4/75, s. 103–119, https://doi.org/10.35765/eetp.2024.1975.07

Brzeźniak-Pałgan O. (2020). Twarze dzieciństwa w twórczości Pawła Beręsewicza, „Paidia i Literatura”, nr 2, s. 135–142.

Fesnak A. (2011). Finanse dziecka. Jak zadbać o finansową przyszłość swojego dziecka?, Gliwice: Wydawnictwo „Złote myśli”.

Goszczyńska M., Kołodziej S., Trzcińska A. (red.) (2012). Uwikłani w świat pieniądza i konsumpcji. O socjalizacji ekonomicznej dzieci i młodzieży, Warszawa: Difin.

Goszczyńska M., Kołodziej S. (2012). Rola oddziaływań społecznych i edukacyjnych w socjalizacji ekonomicznej dzieci i młodzieży, [w:] M. Goszczyńska, S. Kołodziej, A. Trzcińska (red.), Uwikłani w świat pieniądza i konsumpcji. O socjalizacji ekonomicznej dzieci i młodzieży, Warszawa: Difin, s. 98–130.

Iwuć M. (2019). Czego i jak uczyć dzieci o pieniądzach?, https://marciniwuc.com/czego-i-jak-uczyc-dzieci-o-pieniadzach/ [dostęp: 13.11.2025].

Korczak J. (1924). Bankructwo małego Dżeka, Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze, https://polona.pl/item-view/4cd516af-a812-431a-bb13-f10b233fb1e0?page=6&contentId=6ef43969-2c0c-442c-8a8b-b7e639f8362e [dostęp: 12.03.2026].

Leszczyński G. (2006). Kulturowy obraz dziecka i dzieciństwa w literaturze drugiej połowy XIX i w XX w. Wybrane problemy, Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Ługowska J. (2010). Motyw pieniądza w literacko-pedagogicznym dyskursie Janusza Korczaka, [w:] P. Kowalski (red.), Monety, banknoty i inne środki wymiany. Pieniądz w dyskursach kultury (Colloquia Anthropologica et Communicativa, t. 2), Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 129–139.

Noga B., Noga M., Dejnaka A. (2016). Edukacja ekonomiczna polskiego społeczeństwa, Warszawa: Wydawnictwo CeDeWu.

OECD (2022). Financial Literacy in Poland: Relevance, Evidence and Provision, https://www.oecd.org/daf/fin/financial-education/financial-literacy-poland [dostęp: 27.12.2025].

OECD (2023). OECD/INFE 2023 International Survey of Adult Financial Literacy, https://www.oecd.org/en/publications/oecd-infe-2023-international-survey-of-adult-financial-literacy_56003a32-en.html [dostęp: 27.12.2025].

Raszka R. (2016). Wychowanie ekonomiczne w rodzinie, [w:] A.M. Kola, P. Kostyło, H. Solarczyk-Szwec (red.), Wychowanie jednostki i wspólnoty do wartościowego życia, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 221–236.

Raszka R., Bortliczek M. (2026). Edukacja ekonomiczna w powieściach dla dzieci, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, t. 21, nr 1/80.

Wąsowicz-Kiryło G. (2008). Psychologia finansowa. O pieniądzach w życiu człowieka, Warszawa: Difin.

Wojciechowska S. (2017). Julek i dziura w budżecie (ilustr. M. Dzik), Gdańsk: Mali Moi – Tikal Sylwia Wojciechowska.

Wojciechowska S. (2020). Julek i cały ten biznes (ilustr. M. Dzik), Gdańsk: Mali Moi.

Zabawa K. (2020). Od zabawy lalkami do zabawy słowami – tomiki wierszy dla dzieci Pawła Beręsewicza, „Paidia i Literatura”, nr 2, s. 123–133.

Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2018). Dz. Urz. UE C 189 z 4.06.2018, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018H0604(01)&from=EN [dostęp: 29.12.2025].

Studia Paedagogica Ignatiana

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2026-03-27

Jak cytować

1.
RASZKA, Renata & BORTLICZEK, Małgorzata. Literacka edukacja ekonomiczna w powieściach Wojciechowskiej i Beręsewicza. Studia Paedagogica Ignatiana [online]. 27 marzec 2026, T. 29, nr 1, s. 157–174. [udostępniono 9.4.2026]. DOI 10.12775/SPI.2026.1.007.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 29 Nr 1 (2026): Edukacja wobec potrzeb człowieka

Dział

Artykuły i Rozprawy

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Renata Raszka, Małgorzata Bortliczek

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:

jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.

Udziela Uniwersytetowi  Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji: 
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.

Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.

Polityka prywatności

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 52
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

domowa edukacja finansowa, Sylwia Wojciechowska, Paweł Beręsewicz, literatura dla dzieci i młodzieży
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa