Semiofory w uniwersyteckich przestrzeniach z perspektywy tworzenia warunków do wielozakresowej transmisji międzykulturowej. Studium porównawcze
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2025.3.006Słowa kluczowe
semiofory, Uniwersytet Wiedeński, Uniwersytet Sztokholmski, Uniwersytet Juliusza i Maksymiliana w Würzburgu, Uniwersytet Wileński, edukacja międzykulturowa, (nie)pamięć, transmisja międzykulturowaAbstrakt
Materialne, tworzone intencjonalnie miejsca pamięci związane z przeszłością określonej zbiorowości stanowią nie tylko jeden z elementów jej pamięci kulturowej, równocześnie współuczestniczą w procesie permanentnego (re)konstruowania tej pamięci poprzez stwarzanie warunków do uczenia się jej. Dlatego uznać można, że prowadzenie poszukiwań dotyczących uczelnianych semioforów pozwala dokonać mappingu akademickiej pamięci zbiorowej, określić specyfikę zarówno jej, jak i instytucji, dla której tożsamości pamięć ta jest fundamentem i tworzywem, wyznaczając ramy myślenia i działania obcujących z nią podmiotów. Przedmiotem opracowania są semiofory związane z przeszłością wybranych europejskich uniwersytetów. Artykuł prezentuje wyniki osadzonych w schemacie etnograficznym badań porównawczych, bazujących na analizie i interpretacji danych zgromadzonych dzięki m.in. (auto)obserwacji i przeszukiwaniu źródeł wtórnych, zogniskowanej wokół pytań: Jaka jest specyfika semioforów zlokalizowanych w przestrzeni uniwersyteckiej? Jakie znaczenia mają semiofory w architektonicznej, społecznej, kulturowej i dydaktycznej przestrzeni uniwersyteckiej w perspektywie transmisji międzykulturowej? Przeprowadzone poszukiwania pozwalają wnioskować, że uczelnie wyższe odznaczają się odpowiedzialnym podejściem do upamiętniania swojej przeszłości, ale także że zbiór uniwersyteckich semioforów cechuje pewna homogeniczność, co ma swoje implikacje edukacyjne. Skutkuje bowiem brakiem optymalizacji w zakresie wykorzystania materialnej przestrzeni pamięci w realizacji wielozakresowej transmisji międzykulturowej.
Bibliografia
Assmann J. (2003). Pamięć zbiorowa i tożsamość kulturowa, „Borussia. Kultura –historia –literatura”, nr 29, s. 11–18.
Bauman Z. (2007). Tożsamość ze sklepu, tożsamość ze spiżarni, [w:] A. Gromkowska-Melosik (red.), Kultura popularna i (re)konstrukcje tożsamości, Poznań: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Lesznie, s. 49–55.
Błeszyńska K. (red.) (2017). Edukacja międzykulturowa jako czynnik rozwoju kultury pokoju, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Connerton P. (2008). Seven Types of Forgetting, „Memory Studies”, t. 1, nr 1, s. 59–71.
Florida R. (2010). Narodziny klasy kreatywnej, przeł. T. Krzyżanowski, M. Penkala,Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
Gensburger S., Lefran S. (2020). Beyond Memory: Can We Really Learn From the Past?Cham: Palgrave Macmillan.
Górniewicz J. (2016). Memoria Universitatis – pamięć uniwersytetu. Szkice humanistyczne, Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
Grzybowski P. (2011). Edukacja międzykulturowa – konteksty. Od tożsamości po język międzynarodowy, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Majchrzak-Ptak K. (2020a). Miejsca pamięci na UMK. Perspektywa kobieca, [w:] A. Derra, A. Kola, W. Piasek (red.), Niewidzia(l)ne.Kobiety i historia Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, s. 177–190.
Majchrzak-Ptak K. (2020b). Przywracając pamięć miejscom. O badaniu i uczeniu się w działaniu w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Majchrzak-Ptak K. (2021a). Semiophoresin University Space(s): An (Auto)ethnographic Study, [w:] Z. Szarota, Z. Wojciechowska (red.), Learning NeverEnds... Spaces of Adult Education: Central and Eastern European Perspectives, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, s. 224–233.
Majchrzak-Ptak K. (2021b). Semiofory w przestrzeniach Uniwersytetu Juliusza i Maksymiliana w Würzburgu. Studium edukacyjne,„Przegląd Badań Edukacyjnych/Educational Studies Review”, nr 34, s. 43–67.
Majchrzak-Ptak K., Szostkiewicz A. (2023), O specyfice semioforów Uniwersytetu Wiedeńskiego z perspektywy edukacji dla pokoju. Studium etnograficzne, „Edukacja Dorosłych”, t. 89, nr 2, s. 171–192.
Malewski M. (2010).Od nauczania do uczenia się. O paradygmatycznej zmianie w andragogice, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Mendel M. (2018). Pamięć, ideologia, władza. Uczenie się zapominania, „Forum Oświatowe”, t. 30, nr 1, s. 25–36.
Mendel M. (red.) (2006). Pedagogika miejsca, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Nikitorowicz J. (2017). Nowe wyzwania edukacji międzykulturowej wobec zmian w polityce wielokulturowości, [w:] K. Błeszyńska (red.) Edukacja międzykulturowa jako czynnik rozwoju kultury pokoju, Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, s. 48–73.
Nikitorowicz J. (2018). Edukacja międzykulturowa w procesie wspierania rozwoju tożsamości w warunkach wielokulturowości, „Kultura i Edukacja”, nr 3(121), s. 55–68.
Nikitorowicz J. (2020). Edukacja międzykulturowa w perspektywie paradygmatu współistnienia kultur, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Pomian K. (2006). Historia. Nauka wobec pamięci, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Ricoeur P. (2012). Pamięć, historia, zapomnienie, przeł. J. Margański, Kraków: Universitas.
Rubacha K. (2008). Metodologia badań nad edukacją, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Stepaniuk J. (2021). Wielokulturowość w (przed)pandemicznym świecie i jej znaczenie dla procesu uczenia się międzykulturowego,„Podstawy Edukacji. Wielokulturowość, Międzykulturowość,Transkulturowość”, t. 14, s. 41–57.
Wantzel-Winther I. (2006). Dom jako własna przestrzeń dziecka, [w:] M. Mendel (red.), Pedagogika miejsca, Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, s. 137–151.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Kinga Majchrzak-Ptak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 307
Liczba cytowań: 0
