Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski

Studia Paedagogica Ignatiana

Źródła w badaniach biografii Róży Czackiej
  • Strona domowa
  • /
  • Źródła w badaniach biografii Róży Czackiej
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 29 Nr 3 (2026): Kobiety i edukacja. (Nie)widoczne historie /
  4. Miscellanea

Źródła w badaniach biografii Róży Czackiej

Autor

  • Małgorzata Łobacz Akademia Zamojska https://orcid.org/0000-0002-1476-8278

DOI:

https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.012

Słowa kluczowe

Róża Czacka, biografia, dokumenty, źródła pisane, źródła niepisane

Abstrakt

Przedmiotem badań artykułu są dokumenty umożliwiające rekonstrukcję biografii Róży Czackiej – bł. Matki Elżbiety, natomiast jego celem jest analiza i charakterystyka źródeł zgromadzonych w archiwach domu generalnego i macierzystego Franciszkanek Służebnic Krzyża orazTowarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Dotyczy ona określenia ich rodzaju i charakteru, a także zakresu tematycznegooraz wartości poznawczej. Na użytek tekstu posłużono się metodą analizy dokumentów. Przeprowadzone badania materiału źródłowego potwierdzają jego zróżnicowany charakter, umożliwiający kompleksowe ujęcie biografii Matki Czackiej. Dostępne źródła pozwalają na rekonstrukcję kolejnych etapów jej życia oraz charakterystykę jej osobowości, cech charakteru i relacji z najbliższym otoczeniem, z uwzględnieniem okresu dzieciństwa i młodości. Umożliwiają również analizę procesu dorastania, formacji intelektualnej, moralnej i religijnej. Interesujący obraz ujawniają dokumenty z okresu diagnozowania u Czackiej niepełnosprawności wzrokowej, dojrzewania do przyjęcia swoistego „wyroku”, a następnie uczynienie z niego najsilniejszej motywacji do pracy z ludźmi znajdującymi się w podobnej sytuacji. Najwięcej źródeł zgromadzonych w archiwach i Muzeum Matki Czackiej stanowią materiały z okresu działalności na rzecz Dzieła pomocy niewidomym.Zasób dokumentów archiwalnych stanowi podstawę do podejmowania wielokierunkowych analiz badawczych, istotnych dla przedstawicieli licznych dyscyplin skoncentrowanych na badaniu ludzkiej egzystencji, jej uwarunkowań oraz różnych obszarów funkcjonowania człowieka.

Bibliografia

Źródła

Archiwa:

Dom Generalny Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, Warszawa, Archiwum Matki Czackiej (AMCz):

Czacka E., Dezyderaty wychowawcze ustalone przez Matkę, AMCz, sygn. 133.

Czacka E., Historia Triuno z okazji jego 25-lecia. Egzemplarz z poprawkami Ojca Korniłowicza, 22.09.1935, AMCz, sygn. 12.

Czacka E., Memoriał w sprawie niewidomych w Polsce (Memoriał Rockefellerowski), AMCz, sygn. 135, s. 1–8.

Czacka E., Notatki biograficzne własne lub spisane na podstawie opowiadania Matki, sygn. AMCz/04.

Czacka E., Regulamin internatu chłopców, AMCz sygn. 133.

Czacka E., Regulamin Starszych Dziewcząt, AMCz/133, s. 1–3.

Czacka E., Regulamin Wychowawczy dla Infirmerii, AMCz/145.

Czacka E., Regulaminy sióstr i wskazówki szczegółowe, Laski, 05.07.1946, AMCz, sygn. 145.

Czacka E., Sprawy niewidomych. Inne materiały dotyczące niewidomych, AMCz, sygn. 136.

Czacka E., Wskazówki dla osób pracujących w Dziele, AMCz 135.

Wspomnienia o Matce Czackiej, sygn. AMCz/432.

Biblioteka Tyflologiczna w Laskach:

Czacka E., Historia i zarys organizacyjny „Dzieła Lasek”, 8.06.1935, sygn. M 555 [maszynopis].

Czacka E., Laski – przystań ociemniałych, sygn. III 1850 [maszynopis].

Czacka E. (2015). Notatki, Laski: Zgromadzenie SFSK. Czacka E., Regulamin wychowawczy Domu św. Antoniego, sygn. M 1405 [maszynopis].

Inne źródła pisane:

Czacka E. (2006). Wskazówki dla wychowawców dzieci ociemniałych i osób obcujących z niewidomymi, 18 marca 1945, [w:] B. Białkowska, E. Więckowska, Zachowane pisma Matki Elżbiety Róży Czackiej dotyczące spraw niewidomych i Dzieła, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, s. 305–307.

Czacka E. (2008). Dyrektorium, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Czacka E. (2015). Notatki, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Czacka E., Landy T. (1932). Memoriał o wychowaniu i wykształceniu niewidomych dzieci i młodzieży, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Czacka E., Landy T. (2017). Triuno, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Opracowania

Doroszewska J. (1987). Matka Czacka w oczach przyjaciół, [w:] T. Mazowiecki (red.), Ludzie Lasek, Warszawa: Biblioteka „Więzi”, s. 71–83.

Dróżka W. (2002). Nauczyciel. Autobiografia. Pokolenia. Studia pedeutologiczne i pamiętnikoznawcze, Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Dziaczkowska L. (2016). Metoda biograficzna w badaniach pedagogicznych, [w]:R. Skrzyniarz, L. Dziaczkowska, D. Opozda (red.), Przedmiot, źródła i metody badań w biografii, Lublin: Episteme, s. 437–451.

Gościmska A. (2014). Torowała nowe drogi niewidomym, Laski: Literackie Towarzystwo Wydawnicze.

Jankowska T. (2012). Niewidoma a widząca tak wiele. Sługa Boża Matka Elżbieta Czacka, Warszawa: Wydawnictwo Fidei.

Kuczyńska-KwapiszJ. (2011). Wkład Matki Elżbiety Róży Czackiej w rozwój tyflologii w kontekście współczesnej recepcji jej myśli, Warszawa: Wydawnictwo UKSW.

Kuczyńska-KwapiszJ. (red.) (2012). Współczesna recepcja myśli Matki Elżbiety Róży Czackiej. Kształcenie i rehabilitacja, Warszawa: Wydawnictwo UKSW.

Kuczyńska-Kwapisz J. (2018). Założenia tyflologiczne Róży Czackiej i ich ponadczasowe znaczenie z perspektywy stuletniej działalności zgromadzenia sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, „Forum Pedagogiczne”, t. 8, nr 2, s. 139–151.

Kuczyńska-Kwapisz J., Dycht M. (2019). Myśl i praktyka tyflopedagogiczna Matki Elżbiety – Róży Czackiej, „Forum Pedagogiczne”, t. 9, nr 1, s. 77–92.

Lalak D. (2010). Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Lalak D., Ostaszewska A. (2016). Źródła do badań biograficznych, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Łobacz M. (2018).Sens przygodności człowieka na przykładzie życia Matki Elżbiety Róży Czackiej, „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 3, nr 1, s. 189–202.

Miśkiewicz B. (1973). Wstęp do badań historycznych, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Prussak M. (2011). Co można wyczytać, studiując kolejne redakcje tekstów Matki Czackiej, „Laski. Pismo rehabilitacyjno-społeczne z życia Dzieła Matki Elżbiety Róży Czackiej”, nr 2(100), s. 103–109.

Przybył-Sadowska E. (2015). Triuno. Instytucje we wspólnocie Lasek 1911–1961, Kraków: Wydawnictwo Libron.

Skrzyniarz R. (2018). Dokumenty źródłem analiz i badań biograficznych w pedagogice, „Biografistyka Pedagogiczna”, t. 3, nr 1, s. 275–291, https://doi.org/10.36578/BP.2018.03.21

Stabińska J. (1986). Matka Elżbieta Róża Czacka, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

Swieżawski A. (2001). Warsztat naukowy historyka. Wstęp do badań historycznych, Częstochowa: Wydawnictwo WSP w Częstochowie.

Szulakiewicz W. (2004). Biografistyka i jej miejsce w historiografii edukacyjnej po II wojnieświatowej, „Biuletyn Historii Wychowania”, nr 19/20, s. 5–14,https://doi.org/10.14746/bhw.2004.19.20.1

Szulakiewicz W. (2013). Ego-dokumenty i ich znaczenie w badaniach naukowych, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, nr 1(16), s. 65–84.

Szymański J. (2004). Nauki pomocnicze historii, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Szachno J. (1977). Wykazy dziesiętne akt Archiwum Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża w Warszawie, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, t. 35, s. 19–28.

Wosiek R. (1976). Podstawy ideowe Dzieła Lasek. Dzieło Boże w Kościele, [w:] B. Bejze (red.), Chrześcijanie, t. 2, Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, s. 227–311.

Żółtowski M. (2005). Blask prawdziwego światła. Matka Elżbieta Róża Czacka i jej dzieło, Lublin: P.H.U. Impuls Ryszard Dziewa.

Netografia

Archidiecezja Warszawska (2021). 60. rocznica śmierci m. Elżbiety Róży Czackiej, niewidomej założycielki dzieła Lasek, 14 maja 2021, https://archwwa.pl/aktualnosci/jutro-60-rocznica-smierci-m-elzbiety-rozy-czackiej-niewidomej-zalozycielki-dziela-lasek/ [dostęp: 05.02.2026].

Laski. Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi (2024). Biblioteka Tyflologiczna, https://tyflologia.pl/biblioteki/biblioteka-tyflologiczna/ [dostęp: 07.02.2026].

Studia Paedagogica Ignatiana

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2026-09-28

Jak cytować

1.
ŁOBACZ, Małgorzata. Źródła w badaniach biografii Róży Czackiej. Studia Paedagogica Ignatiana [online]. 28 wrzesień 2026, T. 29, nr 3. [udostępniono 20.10.2026]. DOI 10.12775/SPI.2026.3.012.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 29 Nr 3 (2026): Kobiety i edukacja. (Nie)widoczne historie

Dział

Miscellanea

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Łobacz

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:

jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.

Udziela Uniwersytetowi  Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji: 
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.

Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.

Polityka prywatności

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 73
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

Róża Czacka, biografia, dokumenty, źródła pisane, źródła niepisane
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa