Jadwiga Huebner (1908–1987).Pionierka oświaty szczecińskiej
DOI:
https://doi.org/10.12775/SPI.2026.3.005Słowa kluczowe
Jadwiga Huebner, nauczycielka, oświata, szkoła, okres pionierskiAbstrakt
Celem artykułu jest zaprezentowanie drogi życiowej i zawodowej Jadwigi Huebner (1908–1987) – pionierki oświaty szczecińskiej oraz jej wkładu w rozwój oświaty szczecińskiej. Szczególne uwarunkowania geopolityczne, społeczne i gospodarcze powojennych ziem zachodnich i północnych, w tym samego Szczecina, bezpośrednio przyczyniły się do dynamicznego rozwoju szeroko rozumianej edukacji, zarówno w aspekcie strukturalnym, jak i programowo-kadrowym.
Krytyczna analiza materiałów źródłowych (rękopiśmiennych, publikowanych i wywołanych) oraz literatury przedmiotu umożliwiła odtworzenie biegu życia prywatnego i aktywności zawodowej Jadwigi Huebner, ze szczególnym uwzględnieniem jej twórczej roli w kształtowaniu oświaty w powojennym Szczecinie. Konstrukcja narracji w artykule opiera się na zestawieniu ustaleń badawczych dotyczących pionierskiego okresu rozwoju społecznego i edukacyjnego Szczecina z indywidualną trajektorią losów bohaterki – kobiety, pionierki i nauczycielki. Zabieg ten pozwolił potwierdzić założenie o zróżnicowaniu pochodzenia, motywacji, profilu socjodemograficznego oraz dróg edukacyjnych pionierów oświaty szczecińskiej. Analiza i interpretacja dostępnych źródeł oraz opracowań pozwoliły ponadto ukazać kluczową rolę, jaką odegrała Jadwiga Huebner w procesie przekazywania, upowszechniania i instytucjonalizacji wiedzy w powojennym Szczecinie. Tym samym jej osoba i dorobek na trwałe wpisują się nie tylko w zbiorowy portret organizatorów oświaty regionalnej, lecz także w szerszą historię kobiet w wymiarze kulturowym i edukacyjnym.
Bibliografia
Źródła
Archiwum Państwowe w Szczecinie. Zespół Towarzystwa Przyjaciół Szczecina. Sekcja Pionierów Oświaty. Sygn. 3. Ci byli pierwsi 1945–1948. Zebrał i opracował Władysław Sykuła. Karta Pioniera Szkolnictwa Ogólnokształcącego w Szczecinie. Jadwiga Huebner, k. 30–33.
Archiwum Państwowe w Szczecinie. Zespół Towarzystwa Przyjaciół Szczecina. Sekcja Pionierów Oświaty. Sygn. 32. Prace konkursowe, 1969. Jadwiga Huebner: Pierwsze Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych im. Marii Konopnickiej w Szczecinie w latach 1946–1949. Fakty i wspomnienia, k. 1–14.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Dyplom magistra filozofii. Hubner Antoni Ignacy. Uniwersytet Poznański. Wydział Humanistyczny. Poznań, 20.VI.1934.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Dyplom nauczyciela szkół średnich. Huebner Antoni Ignacy. Komisja Egzaminów Państwowych w Poznaniu na Nauczycieli Szkół Średnich. Poznań, 8.XI.1934.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000).T. Jabłecki:Z cyklu: Człowiek godny przypomnienia. Zasłużeni dla matematyki polskiej. Z żałobnej karty – Wspomnienie o J. Huebnerowej. Jadwiga Huebnerowa pionier oświaty szczecińskiej nie żyje!, Choszczno-Szczecin, b.d., s.1–8.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000).T. Jabłecki: Z cyklu: Zasłużeni dla matematyki polskiej. Z żałobnej karty – wspomnienie o J. Huebnerowej, Choszczno 1987, s.1–5.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). T. Jabłecki: Z cyklu: Ocalić od zapomnienia. Zasłużeni dla matematyki polskiej. Wspomnienie o J. Huebnerowej z okazji 110. rocznicy śmierci. Jadwiga Huebnerowa. Pionier oświaty szczecińskiej (1908–1987). Brudnopis roboczy, Choszczno–Szczecin 2018 (1987).
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Odpis treści reportażu radiowego pt. „Polskie drogi do Szczecina” Aliny Głowackiej-Mąkoszowej z cyklu „Czas pracowicie dokonany” emitowanego w dniu 18 marca 1979 roku przez Polskie Radio Szczecin, s.1–8.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, Archiwum Antoniego Huebnera (1904–2000). Odpis treści wywiadu radiowego pt. „Moją pasją – muzyka”. Wywiad przeprowadziła red. Halina Wiącek-Przybyłowa z Redakcji Artystycznej Regionalnego Polskiego Radia w Szczecinie z okazji 81. rocznicy urodzin Antoniego Huebnera w dniu 21.01.1984r., s.1–6.
Książnica Pomorska. Dział Zbiorów Specjalnych, sygn. 434. Jadwiga Kulikowska-Grajek: Bronić będziemy ducha. Praca na konkurs „Dzieje szczecińskich rodzin”. Szczecin, listopad 1988.
Opracowania
Bereźnicki F. (1972). Kształcenie dorosłych w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących w województwie szczecińskim (1945–1965), Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Brinken J. (1970). Pierwsze Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące w Szczecinie w latach 1945–1948, „Przegląd Zachodniopomorski” 1970, z.4, s. 179–188.
Davies N. (1999). Boże Igrzysko. Historia Polski, przeł. E. Tabakowska, Kraków: Wydawnictwo Znak.
Dulczewski Z. (1964). Społeczne aspekty migracji na Ziemiach Zachodnich, Poznań: Instytut Zachodni.
Grajek J. (1997). Nie gaśmy przeszłości ołtarzy, „Kościół nad Odrą i Bałtykiem” 2–15 lutego 1997, s.20.
Huebnerowa J. (1975a). Szkolnictwo średnie ogólnokształcące dla dorosłych, [w:]L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej. 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.80–91.
Huebnerowa J. (1975b). Studium Przygotowawcze do szkół wyższych, [w:]L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.92–104.
Jabłecki T. (2001). Życie i główne kierunki działalności Antoniego Huebnera (1904–2000), „Przegląd Zachodniopomorski”, t. 16, z.3, s. 203–222.
Kwilecki A. (1960). Rola społeczna nauczyciela na Ziemiach Zachodnich w świetle pamiętników nauczycieli-osadników, Poznań: Instytut Zachodni.
[NoEl] (1965). Ludzie XX-lecia. Jadwiga Hiebnerowa, „Kurier Szczeciński”, 25 sierpnia 1965.
Olszewska B. (1978). Osiem pań w stylu retro, „Polityka”, nr 2, s. 1, 4, 11–12.
Sadaj B. (1963). Udział szkoły i nauczyciela w procesach integracyjnych ludności wiejskiej województwa szczecińskiego w latach 1945–1960, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Turek-Kwiatowska L. (1975). Polityczne i społeczno-demograficzne przesłanki kształtowania się szkolnictwa na Pomorzu Zachodnim, [w:] L. Turek-Kwiatkowska (red.), Pionierskie lata oświaty szczecińskiej 1945–1948, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, s.11–17.
Turek-Kwiatkowska L. (1977). Udział szkolnictwa w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu szczecińskiego w latach 1945–1970, Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Turek-Kwiatkowska L. (1989). Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, t. 4:Oświata szczecińska w latach 1945–1949, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Netografia
Czas pracowicie dokonany. Audycja Aliny Głowackiej. Rozmówcy: Jadwiga i Antoni Huebnerowie. Emisja: 18 marca 1979, https://radioszczecin.pl/index.php?idp=484&idx=109&go=morelist&sp=2
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Joanna Król

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że:
jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Polityka prywatności
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 79
Liczba cytowań: 0