The Individual Subject vs. Collective Subject in Biographical Research – Ontological, Epistemological, and Methodological Aspects. In Search of Similarities and Differences
W poszukiwaniu podobieństw i różnic
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBE.2026.012Słowa kluczowe
collective memory work, collective biography writing, collaborative research, collaborative writing, biographical methodAbstrakt
Artykuł ma charakter przeglądowy. Jego celem jest przedstawienie najważniejszych podobieństw i różnic odnoszących się do dwóch wymiarów metody biograficznej: indywidualnego (analiz dokonuje podmiot indywidualny – badacz) i zbiorowego (dekonstrukcji i rekonstrukcji tekstu dokonuje podmiot zbiorowy – grupa, zespół, współbadacze). Więcej uwagi poświęcono nurtowi badań nad zbiorową pracą z pamięcią (collective memory work) ze względu na to, iż jest to podejście szerzej nieznane w pedagogice. Wnioski odnoszą się do propagowania podejścia zbiorowego w ramach metody biograficznej ze względu na inne możliwości badawcze, których rezultat w postaci wytworzonej wiedzy społecznej, z odkrytymi innymi znaczeniami doświadczeń, niesie ze sobą potencjał emancypacyjny, ważny zarówno dla jednostek, jak i grup uczestniczących w zbiorowym procesie.
Bibliografia
Alheit, P. (2011). Podejście biograficzne do całożyciowego uczenia się [A Biographical Approach To Lifelong Learning]. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 3(55), 7–21.
Antonijevic, Z. (2024). Our Stories. Collective Memory Work of Woman Activist from Albania, Kosovo, and Serbia. Women’s Association Sandglass.
Buhler, Ch. (1999). Bieg życia ludzkiego [The Course of Human Life]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Sage
Davies, B., & Gannon, S. (2006). Doing Collective Biography. Open University Press.
Denscombe, M. (2007). The Good Research Guide for Small-Scale Social Research Projects. Open University Press.
Denscombe, M. (2009). Ground Rules for Social Research: Guidelines for Good Practice. McGraw-Hill Education.
Duval, S., & Wicklund, R. (1972). A Theory of Objective Self Awareness. Academic Press.
Erikson, E. H. (2004). Tożsamość a cykl życia [Identity and the Life Cycle]. Rebis.
Flick, U. (2010). Projektowanie badania jakościowego [Designing a Qualitative Study]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gardner, H. (1993). Creating Minds. An Anatomy of Creativity Seen through the Lives of Freud, Picasso, Stravinsky, Eliot, Graham and Gandhi. Basic Books.
Garfinkel, H. (1984). Studies in Ethnometodology. Polity Press.
Geertz, C. (2005). Interpretacja kultur. Wybrane eseje [The Interpretation of Cultures: Selected Essays]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gibbs, G. (2011). Analizowanie danych jakościowych [Analysing of Qualitative Data]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity. Self and Society in the Late Modern Age. Polity Press.
Hamm, R. (2021a). The Potential of Collective Memory-Work As a Method of Learning. Applications and Adaptations. BeltraBooks.
Hamm, R. (Ed.). (2021b). Reader Collective Memory-Work. BeltraBooks.
Haug, F. (1999). Memory-Work As a Method of Social Science Research: A Detailed Rendering of Memory-Work Method. Retrieved 6 April 2025 from: http://www.friggahaug.inkrit.de/documents/memorywork-researchguidei7.pdf.
Hipfl, B. (2023). Kollektive Erinnerungsarbeit – ein partizipativer, kritischer Forschungsansatz [Collective Memory Work – A Participatory, Critical Research Approach]. In: J. Dorer, B. Geiger, B. Hipfl, & V. Ratković (Eds.), Handbuch Medien und Geschlecht [Handbook Media and Gender], (pp. 1–15). Springer, doi: 10.1007/978-3-658-20712-0_15-1.
Karkowska, M. (2025). Biografia i tożsamość. Wybrane zagadnienia teoretyczne [Biography and Identity. Selected Theoretical Issues]. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Karkowska, M. (2020a). Narracyjne strategie tworzenia tożsamości–wokół biograficznych opowieści [Narrative Strategies for Identity Creation – Around Biographical Stories]. Biografistyka Pedagogiczna, 5(1), 242–261, doi: 10.36578/BP.2020.05.16.
Karkowska, M. (2020b). Skrypty, opowieści i narracje w perspektywie pedagogicznej. Ku świadomości wychowania [Scripts, Stories and Narratives from a Pedagogical Perspective. Towards Awareness of Upbringing]. Oficyna Wydawnicza Impuls.
Kaźmierska, K. (2012). Wstęp [Introduction]. In: K. Kaźmierska (Ed.), Metoda biograficzna w socjologii [The Biographical Method in Sociology] (pp. 9–14). Nomos.
Kvale, S. (2021). Prowadzenie wywiadów [Conducting Interviews]. Wydawnictwo Naukowe PWN.
McAdams, D. P. (2001). The Psychology of Life Stories. Review of General Psychology, 5(2), 100–122.
Metzinger, T. (2004). Being No One. The Self-Model Theory of Subjectivity. Bradford Books.
Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. Jossey-Bass Higher and Adult Education Series.
Moustakas, S. (2001). Fenomenologiczne metody badań [Phenomenological Research Methods]. Trans Humana.
Mulvihill, T. M., & Swaminathan, R. (2023). Collaborative Qualitative Research. The Guilford Press.
Onyx, J., & Small, J. (2001). Memory-Work: The Method. Qualitative Inquiry, 7(6), 773–786, doi: 10.1177/107780040100700608.
Nyhagen, L., & Goode, J. (2024). Memory Work As a Collaborative Intersectional Feminist Research Method. In: J. Cooke, & L. Nyhagen (Eds.), Intersectional Feminist Research Methodologies. Applications in Social Sciences and Humanities (pp. 98–113). Routledge.
Olesen, B. R., & Pedersen, C. H. (2013). Co-Producing Knowledge: Between Othering, Emotionality and Dialoque. In: L. Phillips, M. Kristiansen, M. Vehvilainen, & E. Gunnarsson (Eds.), Knowledge and Power in Collaborative Research: A Reflective Approach (pp. 124–152). Routledge.
Pizzolati, M. (2025). Zine as a Narrative of Collective Memory Work Paper. Workshop and Evaluation of Application of CMW in Work with Students At Symposium Collective Memory Work, University of Vienna, 18 July 2025.
Schratz, M., Walker, R., & Schratz-Hadwich, B. (1995). Collective Memory Work. Research As Social Change. Routledge.
Schratz, M., & Walker, R. (2005). Research As Social Change. New Opportunities for Qualitative Research. Routledge.
Stephenson, N., & Kippax, S. (2011). Memory Work. In: C. Willig & W. Stainton-Rogers (Eds.), The Sage Handbook of Qualitative Research in Psychology (pp. 127–146). Sage.
Stephenson, N., & Papadopoulos, D. (2021). The Collective Subject of Memory-Work. In: R. Hamm (Ed.), Reader Collective Memory-Work (pp. 222–249). Sligo. Retrieved 16 January 2025 from: https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0168-ssoar-75698-4.
Szplit, A., & Zbrog, Z. (2023). The Use of Collective Biography Writing As An Innovative Form of Feedback in Teacher Education – Case Study. In: C. Connoly, & TJ O Ceallaigh (Eds.), Innovating Assessment and Feedback Design in Teacher Education (pp. 88–105). Routledge, doi: 10.4324/9781003430537.
Wihlborg, M. (2015). An Awareness of the Feminist Subject: An Example of Collective Biography Writing in Poststructuralist Discourse Practice. In: P. Smeyers, D. Bridges, N. C. Burbules, & M. Griffiths (Eds.), International Handbook of Interpretation in Educational Research (pp. 257–280). Springer.
Wyatt, J., Davies, B., Gale, K., & Gannon, S. (2017). Creating a Space in Between: Collaborative Research Inquiries. In: N. Denzin & Y. Lincoln (Eds.), Sage Handbook of Qualitative Research, 5th ed. (pp. 738–756). Sage.
Zbróg, Z. (2016). Collective Biography Writing – Theoretical Foundations. The New Educational Review, 43, 287–294, doi: 10.15804/tner.2016.43.1.24.
Zbróg, Z. (2017). The Social Representations Theory in the Interdisciplinary Study of the Educational Discourse – the Potential of the Collective Biography Writing. Kultura-Społeczeństwo-Edukacja, 2, 225–241. Retrieved 16 January 2025 from: https://www.researchgate.net/publication/333479526.
Zbróg, Z. (2020). The Deconstructive Potential of Collective Biography Writing. Przegląd Badań Edukacyjnych, 31(2), 245–259, doi: 10.12775/PBE.2020.030.
Znaniecki, F. (1988). Wstęp do socjologii [An Introduction to Sociology]. PWN.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Zuzanna Zbróg, Magda Karkowska, Agnieszka Szplit
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 5
Liczba cytowań: 0
