Ways of overcoming difficulties in working with students with depression in the opinion of Polish teachers - results of qualitative research conducted within the Heads Up project
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBE.2025.026Słowa kluczowe
teachers, depression, depressed student, student mental health, ways to overcome difficultiesAbstrakt
Celem pracy była odpowiedź na pytania badawcze dotyczące sposobów radzenia sobie z trudnościami związanymi z pracą nauczycieli z uczniem z depresją. Metoda: Dane stanowią część wyników badań zrealizowanych w ramach międzynarodowego projektu Heads Up: Zdrowie psychiczne młodzieży w szkole finansowanego w ramach Erasmus+ (2022-1-PL01-KA220-YOU-000090100). Grupowe wywiady wśród polskich nauczycieli ze szkół publicznych zrealizowano od marca do czerwca 2023 roku. Badani spełniali następujące kryteria włączenia: praca w szkole podstawowej jako nauczyciel klas 4-8 lub w szkole ponadpodstawowej, minimum pięć lat doświadczenia w zawodzie nauczyciela, bycie wychowawcą klasy. Zrealizowano cztery częściowo ustrukturyzowane wywiady online i prowadzono je zgodnie z opracowanymi wcześniej dyspozycjami. W badaniach wzięło udział 28 osób. Większość stanowiły kobiety oraz nauczyciele dyplomowani. Badani byli w wieku od 30 do 60 lat. Zastosowano dwuetapowy proces kodowania: wstępny i selektywny. Generowano kody podczas analizy przy użyciu programu MAXQDa 2022. Wyniki: W ramach obszaru tematycznego dotyczącego sposobów radzenia sobie z trudnościami w pracy z uczniem z depresją zdefiniowano cztery podobszary. Kluczowa okazała się potrzeba dodatkowego wsparcia nauczycieli, zwłaszcza ze strony specjalistów. Istotne było także zdefiniowanie obszarów odpowiedzialności nauczycieli w pracy z uczniem z depresją. Wskazano na możliwość wzmocnienia relacji uczeń-nauczyciel oraz współpracy między nauczycielami, a także organizowanie aktywności skierowanych bezpośrednio do uczniów.
Wnioski: Niezbędna jest efektywna współpraca pomiędzy środowiskiem rodzinnym ucznia, szkołą oraz specjalistami pracującymi z nim poza systemem szkolnym. Prowadzenie dalszych badań nad potrzebami nauczycieli w zakresie pracy z uczniami z depresją i innymi problemami zdrowotnymi powinno ułatwić dostosowanie wsparcia dla tej grupy zawodowej, a tym samym poprawić funkcjonowanie uczniów w szkole.
Bibliografia
Chirkowska-Smolak, T., Garbacik, Ż., & Piorunek, M. (2022). Syndrom wypalenia wśród studentów a obszary dopasowania akademickiego. Kontekst empiryczny [Burnout Syndrome in Students and Academic Adjustment Areas. An Empirical Context]. Studia z Teorii Wychowania, 13(3), 197–217, doi: 10.5604/01.3001.0016.1133.
Chirkowska-Smolak, T., Gorecki, T., Klakus, M., Metzger, W., & Szargan, M. (2023). The Factorial Validity of the Maslach Burnout Inventory: Student Survey (MBI-SS) in Poland, Polish Psychological Bulletin, 54(3), 207–216. doi: 10.24425/ppb.2023.
Chirkowska-Smolak, T., Piorunek, M. & Garbacik, Ż. (2023). Construction and Validation of the Areas of Academic Life Scale To Measure Organizational Risk Factors for Student Burnout. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 36(6), 798–811, doi:10.13075/ijomeh.1896.02173.
Chirkowska-Smolak, T., Piorunek, M., Gorecki, T., Garbacik, Ż., Drabik-Podgorna, V., & Kławsiuć-Zduńczyk, A. (2023). Academic Burnout of Polish Students: A Latent Profile Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(6): 4828, doi:10.3390/ijerph20064828.
Chong, L. Z., Foo, L. K., & Chua, S.-L. (2025). Student Burnout: A Review on Factors Contributing To Burnout Across Different Student Populations. Behavioral Sciences, 15(2), 170, doi:10.3390/bs15020170.
Fye, H. J., Cook, R. M ., Baltrinic, E. R. & Baylin, A. (2020). Examining Individual and Organizational Factors of School Counselor Burnout. The Professional Counselor, 10(2), 235–250, doi: 10.15241/hjf.10.2.235.
Helve, O. (2019). Burnout and Engagement in Higher Education. Relationships with Social Support, Guidance and Sense of Belonging. CORE. University of Helsinki. Retrieved 12 December 2023 from: https://core.ac.uk/download/pdf/224642168.pdf.
ICD-11: International Classification of Diseases, revision 11. Retrieved 17 December 2023 from: http://id.who.int/icd/entity/12918028.
Kławsiuć-Zduńczyk, A. (2023). Czynniki organizacyjne a syndrom wypalenia akademickiego studentow [Organizational Factors and the Syndrome of Academic Burnout Among Students]. Edukacja Ustawiczna Dorosłych, 4, 322–337, doi: 10.34866/
sydq-j388.
Leiter, M. P., & Maslach, C. (1999). Six Areas of Worklife: A Model of the Organizational Context of Burnout. Journal of Health and Human Services Administration, 21(4), 472–489.
Leiter, M. P., & Maslach, C. (2005). Banishing Burnout: Six Strategies for Improving Your Relationship with Work. Jossey-Bass.
Leiter, M. P., & Maslach, C. (2016). Latent Burnout Profiles: A New Approach To Understanding the Burnout Experience. Burnout Research, 3(4), 89–100, doi: 10.1016/j.burn.2016.09.001.
Lin, F., & Yang, K. (2021). The External and Internal Factors of Academic Burnout. In Proceedings of the 2021 4th International Conference on Humanities Education and Social Sciences (ICHESS 2021). Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 615, 1815–1821. Atlantis Press, doi:10.2991/assehr.k.211220.307.
Lin, S.-H., & Huang, Y.-C. (2014). Life Stress and Academic Burnout. Active Learning in Higher Education, 15(1), 77–90, doi:10.1177/1469787413514.
Liu, Z., Xie Y., Sun, Z., Liu, D., Yin, H., & Shi, L. (2023). Factors Associated with Academic Burnout and Its Prevalence Among University Students: A Cross-Sectional Study. BMC Medical Education, 6, 23(1), 317, doi:10.1186/s12909-023-04316-y.
Maslach, C. (1993). Burnout: A Multidimensional Perspective. In: W.B. Schaufeli, C. Maslach, & T. Marek (Eds.), Professional Burnout: Recent Developments in Theory and Research (pp. 19–32). Taylor and Francis.
Maslach, C. (1998). Multidimensional Theory of Burnout. In: C.L. Cooper (Ed.), Theories of Organizational Stress (pp. 68–85). Oxford University Press.
Maslach, C., & Leiter, M. P. (2008). Early Predictors of Job Burnout and Engagement. Journal of Applied Psychology, 93(3), 498–512, doi:10.1037/0021-9010.93.3.498.
Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the Burnout Experience: Recent Research and Its implications for Psychiatry. World Psychiatry: Official Journal of the World Psychiatric Association, 15(2), 103–111, doi:10.1002/wps.20311.
Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job Burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397–422, doi:10.1146/annurev.psych.52.1.397.
Niemiec, C. P., & Ryan, R. M. (2009). Autonomy, Competence, and Relatedness in the Classroom Applying Self-Determination Theory to Educational Practice. Theory and Research in Education, 7, 133–144, doi:10.1177/1477878509104318.
Parrello, S, Ambrosetti, A, Iorio, I., & Castelli, L. (2019). School Burnout, Relational and Organizational Factors. Frontiers in Psychology, 10, 1695, doi:10.3389/fpsyg.2019.01695.
Portoghese, I., Leiter, M. P., Maslach, C., Galletta, M., Porru, F., D’Aloja, E., Finco, G., & Campagna, M. (2018). Measuring Burnout Among University Students: Factorial Validity, Invariance, and Latent Profiles of the Italian Version of the Maslach Burnout Inventory Student Survey (MBI-SS). Frontiers in Psychology, 9, 2105, doi :10.3389/fpsyg.2018.02105.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being. American Psychologist, 55(1), 68–78, doi:10.1037/0003-066X.55.1.68.
Salgado, S., & Au-Yong-Oliveira, M. (2021). Student Burnout: A Case Study About a Portuguese Public University. Education Sciences, 11, 31, doi:10.3390/educsci11010031.
Salmela-Aro, K., & Read, S. (2017). Study Engagement and Burnout Profiles Among Finnish Higher Education Students. Burnout Research, 7, 21–28, doi: 10.1016/j.burn.2017.11.001.
Schaufeli, W. B., Martinez, I. M., Pinto, A. M., Salanova, M., & Bakker, A. B. (2002). Burnout and Engagement in University Students: A Cross-National Study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33(5), 464–481, doi:10.1177/0022022102033005003.
Schaufeli, W., & Salanova, M. (2011). Work Engagement: On How To Better Catch a Slippery Concept. European Journal of Work and Organizational Psychology, 20, 1, 39–46, doi: 10.1080/1359432X.2010.515981.
Thun-Hohenstein, L., Hobinger-Ablasser, C., Geyerhofer, S., Lampert, K., Schreuer, M., & Fritz, C. (2021). Burnout in Medical Students. Neuropsychiatrie, 35(1), 17– 27, doi:10.1007/s40211-020-00359-5.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Agnieszka Małkowska-Szkutnik, Aleksandra Berkowska , Maja Gajda, Dorota Kleszczewska , Tomasz Król
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 193
Liczba cytowań: 0
