Między filantropią a pedagogiką – wkład księżnej Pauline zur Lippe (1769–1820) w rozwój wychowania przedszkolnego

Abstrakt

Celem artykułu jest ukazanie sylwetki księżnej Pauline zur Lippe jako filantropki i reformatorki społecznej oraz analiza jej wkładu w rozwój opieki nad dziećmi w wieku przedszkolnym w pierwszej połowie XIX wieku. Przedmiot badań stanowią okoliczności powstania Zakładu Opieki nad Małymi Dziećmi w Detmold (Niemcy), jego organizacja, cele i zasady funkcjonowania, a także znaczenie dla rozwoju opieki nad małymi dziećmi pochodzącymi z ubogich środowisk oraz dla kształtowania się nowoczesnych form wychowania przedszkolnego.

Artykuł powstał na podstawie analizy źródeł drukowanych oraz opracowań poświęconych działalności Pauline zur Lippe. Przedstawiono w nim krótki zarys życia księżnej ze szczególnym uwzględnieniem jej aktywności społecznej i filantropijnej, a także szczegółową charakterystykę Zakładu Opieki nad Małymi Dziećmi w Detmold. Opisano przyczyny i okoliczności jego powstania, powiązania z innymi inicjatywami dobroczynnymi realizowanymi przez księżną Pauline, a także specyfikę i zakres prowadzonej działalności. Ukazano też rolę jaką odegrała placówka w rozwoju poznawczym i poprawie stanu zdrowotnego dzieci do niej uczęszczających oraz jej znaczenie dla kształtowania świadomości wychowawczej rodziców. Wskazano, że placówka ta stanowiła jedno z istotnych ogniw w procesie powstawania i rozwoju nowoczesnych instytucji wychowania przedszkolnego, łączących funkcje opiekuńcze, wychowawcze i społeczne.