Ocena stanu pacjentów z organicznym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, poddanych leczeniu żywieniowemu w trakcie hospitalizacji
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2025.14.4.1Słowa kluczowe
niedożywienie, pacjenci neurologiczni, leczenie żywienioweAbstrakt
Wstęp. Niedożywienie jest stanem, w którym, z powodu braku wchłaniania lub dostarczania odpowiednich składników odżywczych, dochodzi do zmian w składzie ciała oraz upośledzenia funkcjonowania fizycznego i psychicznego, co może niekorzystnie wpływać na leczenie chorób.
Cel. Celem pracy była ocena stanu pacjentów z organicznym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego (OUN), u których podczas hospitalizacji zastosowano leczenie żywieniowe.
Materiał i metody. Analizą retrospektywną objęto 42 pacjentów hospitalizowanych z powodu urazów czaszkowo-mózgowych lub chorób naczyniowych OUN, u których wdrożono żywienie dojelitowe przez sondę nosowo-żołądkową. Stan kliniczny oceniano za pomocą skali Glasgow (GCS) przy przyjęciu oraz skali Glasgow Outcome Scale (GOS) przy wypisie. Przeanalizowano również parametry biochemiczne, takie jak białko całkowite, albuminy, leukocyty oraz białko C-reaktywne (CRP), przed i po interwencji żywieniowej.
Wyniki. Wyniki wykazały brak istotnego związku pomiędzy stanem neurologicznym przy przyjęciu (GCS) a stanem klinicznym przy wypisie (GOS). Stwierdzono natomiast, że wiek istotnie wpływa na poziom samodzielności — osoby starsze osiągały gorsze wyniki funkcjonalne. Czas trwania leczenia żywieniowego był silnie skorelowany z długością hospitalizacji. Terapia żywieniowa nie miała istotnego wpływu na poziom białka całkowitego i albumin, jednak prowadziła do statystycznie istotnego obniżenia markerów zapalnych — CRP i leukocytów.
Wnioski. Leczenie żywieniowe okazało się szczególnie korzystne w redukcji stanu zapalnego, co może wspierać proces zdrowienia pacjentów z organicznym uszkodzeniem OUN. Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie wczesnej oceny stanu odżywienia, indywidualizacji terapii żywieniowej oraz współpracy interdyscyplinarnej w opiece nad chorymi neurologicznymi. (PNN 2025;14(4):151–157)
Bibliografia
[1] Kłęk S., Błażejewska-Hyżorek B., Czernuszenko A. i wsp. Leczenie żywieniowe w neurologii — stanowisko interdyscyplinarnej grupy ekspertów. Część I. Zasady ustalania wskazań do leczenia żywieniowego. Pol Przegl Neurol. 2017;13(3):106–119.
[2] Kłęk S., Problematyka diagnozowania i leczenia dietetycznego pacjentów niedożywionych. W: Grzymisławski M. (Red.), Dietetyka kliniczna. PZWL, Warszawa 2021;367–376.
[3] Lewicka T., Krzystanek E. Dysfagia po udarach mózgu — wskazówki diagnostyczne i terapeutyczne. Aktualn Neurol. 2017;17(4):208–212.
[4] Kapała A. Nutritional therapy during the treatment of head and neck cancer. Oncol Clin Pract. 2018;14(2):79–85.
[5] Członkowska A., Sarzyńska-Długosz I., Błażejewska-Hyżorek B. i wsp. Żywienie dojelitowe i pozajelitowe w udarze mózgu — stanowisko Grupy Ekspertów Sekcji Chorób Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Pol Przegl Neurol. 2013;9(4):141–145.
[6] Ostrowska J., Jeznach-Steinhagen A. Niedożywienie szpitalne. Metody oceny stanu odżywienia. Forum Med Rodz. 2017;11(2):54–61.
[7] Kłęk S., Jankowski M., Kruszewski W.J. i wsp. Standardy leczenia żywieniowego w onkologii. Onkol Prakt Klin. 2015;1(1):19–36.
[8] Glasgow Coma Scale. What is the Glasgow Coma Scale? Retrieved December 9, 2023, from https://www.glasgowcomascale.org/what-is-gcs/.
[9] Tyrak J. Postępowanie w urazach czaszkowo-mózgowych. Anest Ratow. 2017;11(4):412–431.
[10] Szewczak A. Ocena pacjentów opatrywanych z powodu urazu głowy w kontekście zaburzeń przewlekłych. Pielęgniarstwo w Opiece Długoterminowej. 2018;4(4):32–41.
[11] Prusiński A. Neurologia. Krótkie kompendium (wyd. 1). Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2010.
[12] Abdelmalik P.A., Draghic N., Ling G.S.F. Management of moderate and severe traumatic brain injury. Transfusion. 2019;59(S2):1529–1538.
[13] Chiang Y.H., Chao D.P., Chu S.F. et al. Early enteral nutrition and clinical outcomes of severe traumatic brain injury patients in acute stage: a multi-center cohort study. J Neurotrauma. 2012;29(1):75–80.
[14] Liu R., Zhou Y. Effects of Enteral Nutrition on Clinical Curative Effect in Elderly Patients with Severe Craniocerebral Diseases. Tianjin Med J. 2014;42(11):1106–1109.
[15] Renner C., Hummelsheim H., Kopczak A. et al. The influence of gender on the injury severity, course and outcome of traumatic brain injury. Brain Inj. 2012;26(11):1360–1371.
[16] Fan M., Wang Q., Fang W. et al. Early Enteral Combined with Parenteral Nutrition Treatment for Severe Traumatic Brain Injury: Effects on Immune Function, Nutritional Status and Outcomes. Chin Med Sci J. 2016;31(4):213–220.
[17] Walewska E., Sumlet M., Ścisło L., Kłęk S., Szczepanik A.M., Czupryna A. Stan odżywienia pacjentów żywionych dojelitowo w warunkach domowych. Pielęg Chir Angiol. 2011;2:60–69.
[18] Konecka M., Schneider-Matyka D., Kamińska M., Bikowska M., Ustianowski P., Grochans E. Analysis of the laboratory results of the patients enrolled in the Nutritional Therapy Program. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2022;26(14):5144–5153.
[19] He Q., Gao Y., Chen Y., Yu X.Q., Chen P., Wang K. Effect of Different Proportions of Enteral Combined with Parenteral Nutrition Treatment on Patients with Severe Traumatic Brain Injury. Progress in Modern Biomedicine. 2023;23(17):3304–3309.
[20] Tuncay P., Arpaci F., Doganay M. et al. Use of standard enteral formula versus enteric formula with prebiotic content in nutrition therapy: A randomized controlled study among neuro-critical care patients. Clin Nutr ESPEN. 2018;25:26–36.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Jan Bujok, Aleksandra Nowak, Ewelina Bąk, Mária Sováriová Soósová, Lukáš Kober, Sylwia Krzemińska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 107
Liczba cytowań: 0