Utopiona w pogardzie, roszczeniach i zastraszaniu polska nauczycielka wychowania przedszkolnego. Dyskurs on-line pozycji zawodowej w perspektywie obywatelstwa przeżywanego

Abstrakt

Punktem wyjścia dla problematyki podejmowanej w tym artykule jest feministyczna krytyka uniwersalizmu obywatelskiego oraz jedna z odpowiedzi na tę krytykę, jaką jest koncepcja obywatelstwa przeżywanego. Celem analiz prezentowanych w tym artykule jest rekonstrukcja pozycji nauczycielek wychowania przedszkolnego obecnej w dyskursie odnoszącym się do niesprawiedliwego traktowania i pozycjonowania tego zawodu. Chodzi zatem o pozycję nauczycielek jako obywatelek, które w swoim codziennym funkcjonowaniu doświadczają skutków polityki państwa, ale też skutków społecznego traktowania oraz opinii dotyczącej wykonywanego zawodu. Badano dyskurs powstały wokół listu czytelniczki opublikowanego 3.10.2024 w ogólnopolskim dzienniku Gazeta Wyborcza pt. „Utopiliśmy zawód Nauczyciel Wychowania Przedszkolnego w pogardzie, roszczeniach, zastraszaniu”. Sam list i towarzyszący mu dyskurs, potraktowano jako coś, co pozwala uchwycić politykę państwa, przenikającą codzienne funkcjonowanie nauczycielek wychowania przedszkolnego oraz odsłania mechanizmy władzy. Materiał poddany analizie obejmował list, o którym mowa wyżej, oraz 370 komentarzy do listu. Do analiz wykorzystano Krytyczną Analizę Dyskursu, a w szczególności, badano aplikację strategii dyskursywnych opisywanych przez Reisigla i Wodak. Analizy pokazują m.in., że w kontekście polityki państwa analizowany dyskurs to przede wszystkim dyskurs obywatelek i o obywatelkach dyskryminowanych w stosunku do innych grup nauczycielskich, ale też niedocenianych przez politykę państwa. Natomiast w odniesieniu do pozycjonowania zawodu w opinii społecznej, w tym – przez rodziców, widoczne są przede wszystkim brak szacunku, przerzucanie obowiązków rodzicielskich na nauczycielki, deprecjacja zawodu oraz infantylizacja nauczycielek.