Trzy modele obywatelstwa a edukacja publiczna

Łukasz Mirocha

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SIT.2016.023

Abstrakt


Obywatelstwo na ogół postrzegane jest jako synonim przynależności państwowej i praw z nią związanych. Współczesna filozofia polityki prezentuje jednak co najmniej dwie alternatywne wizje obywatelstwa, z których pierwsza odwołująca się do liberalizmu zakłada model społeczeństwa złożonego z autonomicznych jednostek, druga zaś – komunitarystyczna postrzega społeczeństwo jako wspólnotę. Wizje te przekładają się na pożądany przez ich zwolenników kształt państwa, w tym edukacji publicznej. Podczas gdy liberalna edukacja kładzie nacisk na niezależność, tolerancję, umiejętności niezbędne do poruszania się w warunkach wolnego rynku, republikanizm będzie widział w szkolnictwie narzędzie krzewienia cnót publicznych, kultywowania tradycji, budowania poczucia przynależności. Artykuł omawia słabe i mocne strony obydwu wizji obywatelskości i stojących za nimi modelu edukacji, wskazuje także na trzecią wizję, którą uosabiają wspólnoty niskiego szczebla, występujące z roszczeniem zwolnienia ich od obowiązkowej edukacji państwowej.


Słowa kluczowe


liberalizm; republikanizm; komunitaryzm; wspólnotowość; obywatelstwo; edukacja publiczna; filozofia polityczna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Aron R., Esej o wolnościach, Warszawa 1997.

Chafetz J., Social reproduction and religious reproduction, „William and Mary Bill of Rights Journal” 2006, vol. 15.

Habermas J., Obywatelstwo a tożsamość narodowa. Rozważania nad przyszłością Europy, przeł. B. Markiewicz, Warszawa 1993.

Habermas J., Uwzględniając Innego. Studia do teorii politycznej, Warszawa 2009.

Hall J., Towards a liberal legal education, „Iowa Law Review” 1945, vol. 30.

Gordon III J.D., Wisconsin v. Yoder and religious liberty, “Texas Law Review” 1996, vol. 74.

Komunitarianie. Wybór tekstów, red. P. Śpiewak, przeł. P. Rymarczyk, T. Szubka, Warszawa 2004.

Kymlicka W., Współczesna filozofia polityczna, Warszawa 2009.

Leming J.S., Civic virtue: common ground for character education and law-related education professionals, „Law Related Education” 1996, vol. 20:1.

MacIntyre A., Krótka historia etyki. Historia filozofii moralności od czasów Homera do XX wieku, przeł. A. Chmielewski, Warszawa 1995.

Morawski L., Opinia w sprawie wniosku grupy posłów z dnia 9 listopada 2011 r. o wydanie zarządzenia nakazującego usunięcie krzyża łacińskiego, znajdującego się w Sali posiedzeń Sejmu RP, „Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych” 2011, nr 4.

Morawski L., Podstawy filozofii prawa, Toruń 2014.

Osmólska Z., Obywatel a partycypacja. Próba delimitacji pojęcia partycypacji obywatelskiej, „Societas et Ius” 2013, nr 1.

Polanowska-Sygulska B., Rozmowa z Johnem Grayem, w: Oblicza liberalizmu, red. B. Polanowska-Sygulska, Kraków 2003.

Quigley Ch.N., Civic education: recent history, current status, and the future, „Albany Law Review” 1999, vol. 62.

Raley G., Yoder revised: why the landmark Amish schooling could – and should – be overturned, „Virginia Law Review” 2011, vol. 97:3.

Rhee J., Theories of citizenship and their role in the bilingual education debate, Columbia Journal of Law and Social Problems 1999, vol. 33.

Russell Ch.H., Liberal education and the law, „Journal of Legal Education” 1958, vol. 11.

Sandel M.J., Sprawiedliwość. Jak postępować słusznie?, przeł. O. Siara, Warszawa 2013.

Selznick P., The idea of communitarian morality, „California Law Review” 1987, vol. 75, http://dx.doi.org/10.2307/3480588.

Skinner Q., Wolność przed liberalizmem, przeł. A. Czarnecka, Toruń 2013.

Szahaj A., Liberalizm, wspólnotowość, równość. Eseje z filozofii polityki, Toruń 2012.

Tam H., Komunitaryzm: nowy program polityczny i obywatelski, przeł. J. Grygieńć, A. Szahaj, Toruń 2011.

Walzer M., Sfery sprawiedliwości. Obrona pluralizmu i równości, przeł. M. Szczubiałka, Warszawa 2007.

Współczesna filozofia polityczna. Wybór tekstów źródłowych, red. D. Pietrzyk-Reeves, B. Szlachta, Kraków 2003.








ISSN 1689-5258 (print)
ISSN 2391-7873 (online)

Partnerzy platformy czasopism