O pedagogice chrześcijańskiej. Refleksja w kontekście poglądów Jacques’a Maritaina na temat filozofii chrześcijańskiej

Jarosław Horowski

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2013.013

Abstrakt


Mimo że pedagogika chrześcijańska posiada obecnie niemały dorobek teoretyczny i znajduje oddźwięk w praktyce wychowawczej, wywołuje ona nadal dyskusję, która dotyczy kwestii spełniania przez nią metodologicznych kryteriów badań pedagogicznych. Pedagodzy chrześcijańscy odwołują się bowiem nie tylko do danych psychologicznych, socjologicznych i filozoficznych, lecz także sięgają do badań teologicznych. Niniejszy artykuł jest próbą określenia statusu naukowego pedagogiki chrześcijańskiej w świetle refleksji Jacques’a Maritaina na temat filozofii chrześcijańskiej. Maritain uzasadnia w swoich badaniach, że filozofia praktyczna – filozofia moralna – nie jest w stanie adekwatnie opisać przedmiotu badań bez odwołania do danych teologicznych. Moralność ludzkiego czynu uzależniona jest bowiem w ostateczności od tego, co podmiot uzna za ostateczny cel własnego życia, a więc od postawy, którą przyjmie wobec Boga. Przez analogię można zatem stwierdzić, że rozwój moralny człowieka uzależniony jest przede wszystkim od jego rozwoju religijnego, a do opisu rozwoju religijnego pedagogika potrzebuje danych, opracowanych przez teologię. Artykuł składa się z czterech części. W pierwszej zasygnalizowany został filozoficzny kontekst badań pedagogicznych; w drugiej przedstawiono poglądy Maritaina na temat filozofii chrześcijańskiej; w trzeciej podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czym jest pedagogika chrześcijańska i jakie kryteria musi spełnić, aby pozostawać kierunkiem pedagogicznym; w czwartej natomiast odwołano się do fragmentu myśli pedagogicznej Maritaina w kwestii wychowania moralnego, jako do przykładu chrześcijańskiej refleksji pedagogicznej.


Słowa kluczowe


pedagogika chrześcijańska; metodologia; filozofia chrześcijańska; Maritain; wychowanie moralne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bagrowicz Jerzy. 2012. „Trudności i szanse rozwoju pedagogiki religii w Polsce”. W Edukacyjny potencjał religii, 9-20. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bocheński Józef Maria. 1986. „Ku filozoficznemu myśleniu. Wprowadzenie do podstawowych pojęć filozoficznych”. Warszawa: PAX.

Bronk Andrzej. 2005. „Pedagogika i filozofia: uwagi metafilozoficzne”. W Filozofia a pedagogika. Studia i szkice, 9-27. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe DSWE TWP.

Gogacz Mieczysław. 1963. „Współczesne interpretacje tomizmu”. Znak 11: 1339–1353.

Gogacz Mieczysław. 1974. „Filozofia chrześcijańska w ujęciu Jacquesa Maritaina”. Życie i Myśl 1: 21–34.

Gogacz Mieczysław. 1981. „Filozofia tomistyczna w Polsce”. Życie i Myśl 4: 67–81.

Górski Karol. 1936. „Wychowanie personalistyczne”, Poznań: Naczelny Instytut Akcji Katolickiej.

Gutek Gerald. 2003. „Filozofia dla pedagogów”. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kostkiewicz Janina, Misiaszek Kazimierz. 2013. „Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych. Historia i współczesność”, t. 2. Kraków: Impuls.

Kostkiewicz Janina. 2012. „Pedagogie katolickich zgromadzeń zakonnych. Historia i współczesność”, t. 1. Kraków: Impuls.

Kostkiewicz Janina. 2013. „Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939”. Kraków: Impuls.

Kustra Czesław. 2002. „Powściągliwość i praca w wychowaniu człowieka: współczesne odczytanie koncepcji opiekuńczo-wychowawczej ks. Bronisława Markiewicza (1842–1912)”. Toruń: Wydawnictwo UMK.

Kustra Czesław. 2012. „Kobieta i praca w koncepcji wychowawczej Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej (1831–1923). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Lewowicki Tadeusz. 2003. „Filozofia i pedagogika – tradycja i współczesność związków inspirujących teorię i praktykę edukacyjną”. Colloquia Communia 2: 17-24.

Magier Piotr. 2010. „Tożsamość pedagogiki chrześcijańskiej”. W Pedagogika chrześcijańska. Tradycja – współczesność – nowe wyzwania, 336-345. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Magier Piotr. 2012. „Aksjologiczno-normatywne i argumentatywne aspekty pedagogiki chrześcijańskiej”. W Edukacyjny potencjał religii, 163-183. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Maritain Jacques. 1981. „Humanizm integralny”. Warszawa: Krąg.

Maritain Jacques. 1988. „O filozofii chrześcijańskiej”. W Pisma filozoficzne, 132-141. Kraków: Znak.

Maritain Jacques. 1988. „Podmiotowość człowieka”. W Pisma filozoficzne, 81-98. Kraków: Znak.

Maritain Jacques. 1988. „Wpływ chrześcijaństwa na filozofię moralną”. W Pisma filozoficzne, 219-248. Kraków: Znak.

Maritain Jacques. 1991. „Dynamika wychowania”. Znak 9: 28–39.

Maritain Jacques. 1993. „Moralne i duchowe wartości w wychowaniu”. W Człowiek – wychowanie – kultura. Wybór tekstów, 131-145. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Maritain Jacques. 1993. „Od filozofii człowieka do filozofii wychowania”. W Człowiek – wychowanie – kultura. Wybór tekstów, 61–79. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Maritain Jacques. 1993. „Osoba ludzka i społeczeństwo”. W Człowiek – wychowanie – kultura. Wybór tekstów, 42-51. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Maritain Jacques. 2001. „Dziewięć wykładów o podstawowych pojęciach filozofii moralnej”. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Maritain Jacques. 2005. „Nauka i mądrość”. Warszawa–Ząbki: Fronda, Apostolicum.

Maritain Jacques. 2005. „Trzej reformatorzy. Luter, Kartezjusz, Rousseau”. Warszawa–Ząbki: Fronda, Apostolicum.

Maritain Jacques. 2007. „Religia i kultura”. W Religia i kultura, 41-106. Warszawa: Fronda.

Nowak Marian. 1993. „Od filozofii człowieka do filozofii wychowania”. W Poza kryzysem tożsamości. W kierunku pedagogiki personalistycznej, 39-57. Kraków: Instytut Pedagogiki UJ, Wydawnictwo PAT.

Nowak Marian. 2010. „Specyfika, wyzwania, możliwości i perspektywy pedagogiki chrześcijańskiej w Polsce”. W Pedagogika chrześcijańska. Tradycja – współczesność – nowe wyzwania, 13-35. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Rynio Alina. 2004. „Integralne wychowanie w myśli Jana Pawła II”. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Schulz Roman. 2003. „Perspektywy światopoglądowe w wychowaniu”. Toruń: Wydawnictwo UMK.

Schulz Roman. 2007. „O integralną wizję człowieka i jego rozwoju”. Toruń: Wydawnictwo UMK.

Stępkowski Dariusz. 2010. „Pedagogika ogólna i religia. (Re)konstrukcja zapomnianego wątku na podstawie teorii Johanna F. Herbarta i Friedricha D. E. Schleiermachera”. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego.

Śliwerski Bogusław. 2006. „Wprowadzenie do pedagogiki”. W Pedagogika, Podstawy nauk o wychowaniu, 79-113. Gdańsk: GWP.

Wołoszyn Stefan. 1998. „Nauki o wychowaniu w Polsce w XX wieku. Próba syntetycznego zarysu na tle powszechnym”. Kielce: Strzelec.

Wołoszyn-Spirka Wiesława. 2002. Filozoficzne aspekty wychowania. W Współczesne konteksty wychowania. W kręgu pytań i dyskusji, 49-63. Bydgoszcz: Wers.








ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism