Die innere Korrespondenz der Johanniter im schlesich-polnischen Ordenszweig in der zweiten Hälfte des 15. Jahrhunderts auf Grund des Formelbuches aus dem Nationalarchiv in Prag

Maria Starnawska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/OM.2020.010

Abstract


The inside correspondence of the Knights Hospitaller in Silesian-Polish branch of the order in the second half of the 15th century based on the collection of the letters in National Archives in Prague

 

In the National Archives in Prague, Fond “The Great Priory of Bohemia”, is stored a fascicle writen in the end of the 15th century from the Silesian commandery of the Knights Hospitaler in Striegau (Pol. Strzegom). In the last quarter of the 15th century, two commanders of Striegau were also lieutnenats to the prior of Bohemia for Silesia and Poland. The various materials from the time of their holding office were copied in this fascicle. Among them, we find almost 100 letters written by the Knights Hospitaller from the Silesian-Polish branch of the order or by the priors of Bohemia. There are the letters from priors to lieutenants and to each other, from the lieutenant to commanders, and from the brethren to one another. The correspondence between the lieutenant and the commanders of Löwenberg (Pol. Lwówek) is especially intensive in this fascicle.

The contents of these letters concern various problems of the internal life of the order. The most important problems are the obligation to pay the responsiones and the difficulties of each commander to fulfill this duty. In these letters we can find also the other problems: the offences of the brethren such as drunkennes, the difficulties to fullfill all the services because of the illnesses of brethren, conflicts between the brethren and with the municipal authorities, management of the order’s property, appointing the brethern to the posts in the order’s hierarchy, and others. A very important problem is the way of the sending of these letters and the frequency of these correspondence.


Keywords


history; the Middle Ages; military orders; Silesia; the Knights Hospitaller; epistolography; literacy; Striegau (Strzegom)

Full Text:

PDF (Deutsch)

References


Primary sources:

Praha. Národní archiv. Maltézští rytíři ‒ české velkopřevorství ‒ Spisy, RM inw. 229 kart. 804 Silesiaca 2 (= Formelbuch).

Deutsche Texte aus schlesischen Kanzleien des 14. und 15. Jahrhunderts. H. 1. Herausgegeben von Helene Bindewald. Vom Mittelalter zur Reformation 9. Berlin: Weidmannsche Buchhandlung, 1935.

Schlesisch-böhmische Briefmuster aus der Wende des vierzehnten Jahrhunderts. Herausgegeben von Konrad Burdach und Max Voigt. Vom Mittelalter zur Reformation 5. Berlin: Weidmannsche Buchhandlung, 1926.

Zbiór formuł zakonu dominikańskiego prowincji polskiej z lat 1338‒1411. Herausgegeben von Jacek Woroniecki und Jan Fijałek. Archiwum Komisji Historycznej 12/2. Kraków: Gebethner i Wolf, 1938.

Secondary sources:

Bobowski, Kazimierz. Poczta dolnośląska od zarania dziejów. Wrocław: Silesia, 1997.

Broda, Michał. Biblioteka klasztoru Cystersów w Henrykowie do końca XV wieku. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2014.

Heś, Robert. Joannici na Śląsku w średniowieczu. Kraków: Avalon, 2007.

Jurek, Tomasz. “Język średniowiecznych dokumentów śląskich.” Kwartalnik Historyczny 111, Nr. 4 (2004): 29‒45. Deutsche Fassung: “Die Urkundenschprache im mittelalterlichen Schlesien,” zugegriffen am 23 September 2019, http://elec.enc.sorbonne.fr/CID2003/jurek

Klimecka, Grażyna. Z historii tworzenia języka dokumentu polskiego wieków średnich. Formularz ciechanowski. Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1997.

Kutsche, Eduard. Postgeschichte von Schlesien bis zum Jahre 1766. Breslau: Heydebrand Verlag, 1936.

Luciński, Jerzy. “Formularze czynności prawnych w Polsce w wiekach średnich. Przegląd badań.” Studia Źródłoznawcze 18 (1973): 149‒178.

Nehring, Władysław. “Listy polskie śląskie z XVI wieku.” Pamiętnik Literacki 1 (1902): 449‒469.

Nowakowa, Janina. Rozmieszczenie komór celnych i przebieg dróg handlowych na Śląsku do końca XIV wieku. Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego Seria A 43. Wrocław: Wrocławskie Towarzystwo Naukowe, 1951.

Olchowik, Jan. Poczta na Górnym Śląsku do 1923 roku. Ruda Śląska: Zarząd Oddziału PZF, 2009.

Rutkowska-Płachcińska, Anna. “Urządzenia transportowe.” In Historia kultury materialnej Polski w zarysie, Bd. 2, Od XIII do XV wieku, herausgegeben von derselben, 204‒223. Wrocław: Ossolineum, 1978.

Starnawska, Maria. “Der Johanniterorden und Schlesien im Mittelalter.” Würzburger medizinhistorische Mitteilungen 22 (2003): 405‒418.

Starnawska, Maria. “Die Gemeinschaft der Intellektuellen und der Analphabeten – die Kenntnis und Benutzung der Schrift im schlesischen Zweig der Johanniter.” In Die Rolle der Schriftlichkeit in den geistlichen Ritterorden des Mittelalters: innere Organisation, Sozialstruktur, Politik, herausgegeben von Roman Czaja und Jürgen Sarnowsky, 213‒224. Ordines Militares. Colloquia Torunensia Historica XV. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2009.

Starnawska, Maria. “Formularz-epistolariusz joannitów strzegomskich z końca XV wieku.” In Aetas media. Aetas moderna. Studia ofiarowane profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, herausgegeben von Halina Manikowska, Agnieszka Bartoszewicz und Wojciech Fałkowski, 721‒732. Warszawa: Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, 2000.

Starnawska, Maria. Między Jerozolimą a Łukowem. Zakony krzyżowe na ziemiach polskich w średniowieczu. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 1999.

Třeštšík, Dušan. “Formularze czeskie XIII wieku. Rękopisy i filiacje.” Studia Źródłoznawcze 7 (1962): 43‒56.

Wiesiołowski, Jacek, “Z korespondencji prywatnej pierwszej połowy XV wieku.” Odrodzenie i Reformacja w Polsce 33 (1988): 223‒238.

Winniczuk, Lidia. Epistolografia. Łacińskie podręczniki epistolograficzne w Polsce XV‒XVI wieku. Biblioteka Meandra 19. Warszawa: Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, 1952.

Wuttke, Konrad. Über schlesische Formelbücher des Mittelalters. Darstellungen und Quellen zur schlesischen Geschichte 26. Breslau: Ferdinand Hirt, 1919.

Zimowski, Lech. Geneza i rozwój komunikacji pocztowej na ziemiach polskich. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacja i Łaczności, 1972.

Żerelik, Rościsław. “Inwentaryzacja dokumentów w średniowiecznych archiwach śląskich.” In Inter laurum et olivam, herausgegeben von Jiří Šouša und Ivana Ebelová, 47‒54. Acta Universitatis Carolinae, Philosophica et historica 2002, 1/2. Z pomocných věd historických 16. Praha: Karolinum, 2007.








ISSN (print) 0867-2008
ISSN (online) 2391-7512

Partnerzy platformy czasopism