Family as an Isolated Subject of Education: Challenges for the Contemporary Educational and Pastoral System
DOI:
https://doi.org/10.12775/TiCz.2026.007Keywords
Church, subjects of education, family, school, educationAbstract
The subject of this article is the family as an isolated subject of education. Family education should remain in synergy with the school and the Church, the other fundamental subjects of education. The first part of the article addresses the educational tasks of the contemporary school, which places a particular emphasis on education. The Church is an important subject of education, focusing on cognitive, moral, religious, and spiritual education. However, it should be emphasized that school catechesis is faced with certain limitations and is sometimes reduced to the level of a single subject. In this situation, the educational significance of the family becomes even more crucial, as it becomes isolated in a holistic understanding of education. In consequence, the family focuses more on the role of imparting knowledge and faith, while also engaging in education. In the theology of the Catholic Church, however,
the focus is more on integral Christian education, the formation of conscience, and education in faith and communion.
References
Adamski, Franciszek. Miłość, małżeństwo, rodzina. Kraków: IW PAX, 1978.
Bagrowicz, Jerzy. Edukacja religijna współczesnej młodzieży. Toruń: WN UMK, 2000.
Banach, Czesław. Nauczyciel naszych oczekiwań i potrzeb od A do Ż. Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji, 2009.
Boużyk, Maria Małgorzata. Wychowanie otwarte na religię. Polska szkoła filozofii i klasycznej o religii w wychowaniu. Warszawa: Wydawnictwo UKSW, 2013.
Brzeziński, Mirosław. „Życie duchowe rodziny.” W Rodzina jako Kościół Domowy, red. Antoni Tomkiewicz, Włodzimierz Wieczorek, 333–345. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2010.
Celińska-Miszczuk, Agata. „Od wychowania do samo-kształtowania. Znaczenie rodziny w formowaniu charakteru w okresie dorastania.” W Wychowawcza funkcja rodziny, red. Wiesław Poleszak, 13–25. Lublin: Innovatio Press Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji, 2018.
Chrost, Sławomir. Homo capax Dei jako ideał wychowania. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.
Cichosz, Mariusz. Działalność społeczno-wychowawcza Kościoła Katolickiego w środowisku lokalnym. Na przykładzie miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy Świadectwo, 1997.
Dąbrowski, Szymon. Pedagogika religii Józefa Tischnera. Słupsk: Akademia Pomorska w Słupsku, 2016.
Drewicz, Marcin. Etos nauczyciela liceum ogólnokształcącego we współczesnej Polsce a zasady katolickiego wychowania. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2003.
Dziekoński, Stanisław. Wychowanie w nauczaniu Kościoła. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2000.
Dziekoński, Stanisław. Wychowanie we współczesnej szkole katolickiej. Warszawa: Wydawnictwo UKSW, 2013.
Grom, Bernhard. Psychologia wychowania religijnego. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2011.
Hansemann, Georg. Wychowanie religijne. Warszawa: IW PAX, 1988.
Kądziołka, Władysław. Dialog źródłem wychowania w rodzinie. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2012.
Kijas, Zdzisław Józef. Siła charakteru. O wadach i cnotach. Kraków: WAM, 2021.
Kostkiewicz, Jan. Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.
Kułaczkowski, Jan. Człowiek mądry wzorem wychowania. Według Księgi Przysłów, Prz 10,1–22,16. Warszawa: Bonus Liber Sp. z o.o., 2010.
Kunowski, Stefan. Wartości w procesie wychowania. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls”, 2003.
Kunowski, Stefan. Podstawy współczesnej pedagogiki. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2004.
Małachowski, Ryszard. Pedagogika religijna i jej konteksty. Bibliografia (lata 1989–2004). Warszawa–Zielona Góra: BEL Studio Sp. z o.o, 2006.
Marek, Zbigniew. Rozwój teorii religijnego wychowania dziecka w wieku przedszkolnym w Polsce w latach 1945–1990. Kraków: Wydawnictwo WAM Księża Jezuici, 1994.
Marek, Zbigniew. Religia. Pomoc czy zagrożenie dla edukacji? Kraków: Wydawnictwo WAM, 2014.
Mazur, Piotr. Postawy pedagogiki pastoralnej. Kraków: Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna „Ignatianum”, Wydawnictwo WAM, 2011.
Mudrak, Elżbieta. Człowiek w poszukiwaniu siebie, Innego i Boga. (Re)konstrukcja tożsamości uczestników wybranych grup religijnych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2018.
Sorkowicz, Anastazy. Polska rodzina i wychowanie w świetle nauczania Jana Pawła II. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Surma, Barbara. Koncepcja wychowania religijnego dziecka w myli pedagogicznej Sofii Cavalletti. Geneza, założenia teoretyczne i recepcja. Kraków: Akademia Ignatianum w Krakowie, WAM, 2017.
Szołtysek, Adolf, E. Filozofia wychowania. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1998.
Świda, Hanna. Młodzież a wartości. Warszawa: WSiP, 1979.
Tabulski, Mariusz. Edukacja i formacja w młodzieżowych wspólnotach religijnych. Jelenia Góra–Kraków: Paulinianum Wydawnictwo Zakonu Paulinów, 2004.
Tomasik, Piotr. Religia w dialogu z edukacją. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2004.
Weinschenk, Reinhold. Podstawy pedagogiki Księdza Bosko. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2000.
Wieczorek, Włodzimierz. „Znaczenie życia sakramentalnego w duchowym rozwoju rodziny.” W Rodzina wobec współczesnych wyzwań społeczno-kulturowych, red. Julia Gorbaniuk, Beata Parysiewicz, 153–163. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2009.
Wilk, Józef. Znaczenie pierwszych doświadczeń dla religijnego wychowania małego dziecka w rodzinie. Lublin: RW KUL, 1987.
Wilk, Józef. Pedagogika rodziny. Lublin: Instytut Pedagogiki KUL, 2002.
Wszołek, Stanisław. Wprowadzenie do filozofii religii. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
Wysocka, Ewa. Młodzież a religia. Społeczny wymiar religijności młodzieży. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2000.
Ziółkowski, Przemysław. Pedagogizacja rodziców: potrzeby i uwarunkowania. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy, 2016.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Marian Stepulak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
CC BY ND 4.0. The Creator/Contributor is the Licensor, who grants the Licensee a non-exclusive license to use the Work on the fields indicated in the License Agreement.
- The Licensor grants the Licensee a non-exclusive license to use the Work/related rights item specified in § 1 within the following fields: a) recording of Work/related rights item; b) reproduction (multiplication) of Work/related rights item in print and digital technology (e-book, audiobook); c) placing the copies of the multiplied Work/related rights item on the market; d) entering the Work/related rights item to computer memory; e) distribution of the work in electronic version in the open access form on the basis of Creative Commons license (CC BY-ND 3.0) via the digital platform of the Nicolaus Copernicus University Press and file repository of the Nicolaus Copernicus University.
- Usage of the recorded Work by the Licensee within the above fields is not restricted by time, numbers or territory.
- The Licensor grants the license for the Work/related rights item to the Licensee free of charge and for an unspecified period of time.
FULL TEXT License Agreement
Stats
Number of views and downloads: 99
Number of citations: 0