Neuronauki a zagadnienie wiedzy Jezusa

Abstrakt

Dynamicznie rozwijające się neuronauki dostarczają coraz doskonalszego wglądu w ludzkie procesy poznawcze. W tym kontekście można już postawić hipotezę, że trwająca recepcja wyników tych badań na gruncie antropologii teologicznej może stanowić punkt zwrotny w dyskusji nad zagadnieniem ludzkiej wiedzy Jezusa trwającej w ramach chrystologii dogmatycznej.

Klasyczna chrystologia otwarta jest na przyjęcie danych neuronauk zwłaszcza dzięki utrwalonemu przez dogmat chalcedoński przekonaniu, że własności natur w Chrystusie po wcieleniu nie ulegają zmianie. Właśnie w rozważaniach nad własnościami natury ludzkiej wydaje się nieodzowne branie pod uwagę wyników nauk szczegółowych, w tym neuronauk – mogą one na przykład wskazać pewne nieprzekraczalne granice ludzkich zdolności poznawczych. Jednym z wyników tej recepcji staje się coraz wyraźniej dostrzegana konieczność rewizji rozpowszechnionego w antropologii teologicznej przekonania, że wszystkie „wyższe” akty ludzkiego poznania dokonują się w duszy, mają zatem ponadmaterialny charakter. Ma to z kolei kluczowe znaczenie dla dyskusji nad wiedzą Jezusa, ponieważ mająca podstawy w hipotezach Tomasza z Akwinu neoscholastyczna teoria ludzkiej trójwiedzy w Chrystusie (wiedza pochodząca z widzenia uszczęśliwiającego, wiedza wlana, wiedza nabyta) opierała się w dużej mierze na założeniu, że to dusza jest siedliskiem poznania i że może być ono osiągnięte w sposób niezależny od ciała. Podtrzymywanie tej teorii – w kontekście tego, co dzięki neuronaukom dowiadujemy się o ludzkim poznaniu – skutkować może materialną herezją polegającą na przypisywaniu Chrystusowi własności, których nie sposób zaliczyć do ludzkiej natury (w stanie przedpaschalnym).