Aspekty finansowo-prawne funkcjonowania punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Kilka uwag na tle efektywności systemu
DOI:
https://doi.org/10.12775/SIT.2025.017Słowa kluczowe
efektywność , punkt nieodpłatnej pomocy prawnej, punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, powiatAbstrakt
W Polsce działa ok. 1500 punktów nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, jednak ich efektywność jest niska. W 2024 r., podobnie jak w poprzednich latach, ich możliwości zostały wykorzystane jedynie w ok. 30%. Obecny algorytm podziału punktów, oparty na kryterium liczby mieszkańców, należy uznać za niewłaściwy. Liczba punktów nieodpłatnej pomocy w poszczególnych powiatach jest często nieadekwatna do rzeczywistych potrzeb. Rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie wskaźnika opartego na liczbie wykonanych świadczeń. Poprawi to efektywność oraz gospodarność wydatkowania środków publicznych. Zmniejszenie liczby punktów pozwoli na alokację zaoszczędzonych środków do punktów, w których istnieje faktyczne zapotrzebowanie na nieodpłatną pomoc, co zapewni lepsze wykorzystanie zasobów i sprawiedliwsze wynagradzanie wykonawców.
Bibliografia
Araszkiewicz M., Florczak W., Grabowski W., Winczorek J., Nieodpłatna pomoc prawna w Polsce. Systemowa analiza interdyscyplinarna, red. W. Florczak, Kraków 2021.
Bandarzewski K., Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej jako zadanie zlecone powiatowi, w: Charakter i konstrukcja zadań samorządu terytorialnego, red. M. Stec, S. Płażek, Warszawa 2017.
Daniluk D., Efektywność wydatkowania środków publicznych na finansowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Casus województwa opolskiego, „Samorząd Terytorialny” 2024, nr 7–8.
Daniluk D., Finansowe aspekty udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2024, nr 3.
Daniluk D., Otwarte konkursy ofert na powierzenie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Uwagi de lege lata i postulaty de lege ferenda, „Przegląd Prawa Publicznego” 2023, nr 4.
Deryng-Dziuk A., Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej przez organizację pozarządową jako zadanie publiczne w świetle wybranych zasad Konstytucji RP, w: Sposoby realizacji zadań publicznych, red. B. Dolnicki, Warszawa 2017.
Gebethner S., Wybory do Sejmu i Senatu. Komentarz do Ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2001.
Hałub-Kowalczyk O., Sformalizowany model dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej na etapie przedsądowym w Polsce, Wrocław 2019.
Izdebski H., Free legal aid – a delegated task of district governments, w: Free legal aid, theory, legal basis and practice. European standards, red. M. Grzybowski, B. Przywora, A. Syryt, Berlin 2024.
Jakubiak-Mirończuk A., Nieodpłatne poradnictwo w świetle ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, „Prawo i Więź” 2021, nr 3.
Ostaszewski P., Funkcjonowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego w Polsce w przekroju powiatów – ujęcie statystyczne, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2026, nr 1.
Paxford B., Rynkun-Werner R., Wasylkowska-Michór M., Ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej. Komentarz, Warszawa 2016.
Płażek S., Nowe usługi powiatu w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej, w: Działalność gospodarcza jednostek samorządu terytorialnego – dopuszczalność i granice jej prowadzenia, red. M. Mączyński, M. Stec, Warszawa 2016.
Przywora B., Normatywny model przedsądowej nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce, Warszawa 2019.
Rogacka-Łukasik A., Zakres zastosowania regulacji prawnej o nieodpłatnej pomocy prawnej, „Roczniki Administracji i Prawa” 2016, nr 16.
Świstak M., Kierunki rozwoju systemu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce. Kilka uwag na tle propozycji zmian legislacyjnych, w: Odpowiedzialność samorządu terytorialnego w sferze socjalnej, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2023.
Świstak M., Świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej jako zadanie zlecone z zakresu administracji publicznej. Wybrana problematyka, w: Prawo do dobrego samorządu w kontekście realizacji zadań publicznych, red. K. Małysa-Sulińska, M. Stec, Warszawa 2021.
Wegner J., Wróblewski B., Prawo jednostki do nieodpłatnej pomocy prawnej, „Przegląd Prawa Publicznego” 2021, nr 6.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dawid Daniluk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 108
Liczba cytowań: 0
