Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2023 r., III CZP 125/22

Abstrakt

W tezie glosowanej uchwały Sąd Najwyższy przyjął, że roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy (art. 1002 k.c.). Uchwała jest kolejnym orzeczeniem, w którym Sąd Najwyższy nie dopuścił do rozszerzenia wskazanego w przepisie art. 1002 k.c. katalogu osób uprawnionych do dziedziczenia roszczenia o zachowek. Tak sformułowane stanowisko Sądu Najwyższego zasługuje na aprobatę. Wątpliwości budzi natomiast uzasadnienie uchwały, w której roszczenie o zachowek nie zostało uznane przez Sąd za prawo o charakterze osobistym. Przy takiej interpretacji należałoby bowiem art. 1002 k.c. uznać za przepis niekonstytucyjny, niespójny i nielogiczny. Wbrew stanowisku Sądu Najwyższego tylko wykładnia uwzględniająca ścisły związek roszczenia o zachowek z osobą spadkodawcy pozwala pogodzić treść art. 1002 k.c. z konstytucyjnymi zasadami ochrony prawa dziedziczenia, swobodą testowania i zasadą równości.