Analiza związku czasu trwania choroby, chorób współistniejących i zaburzeń emocjonalnych z poziomem niepełnosprawności u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2026.15.2.1Słowa kluczowe
choroby współistniejące, niepełnosprawność, czas trwania choroby, EDSS, zaburzenia emocjonalne, stwardnienie rozsianeAbstrakt
Wstęp. Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą ośrodkowego układu nerwowego prowadzącą do narastania niepełnosprawności i pogorszenia funkcjonowania pacjentów.
Cel. Ocena zależności między czasem trwania choroby, chorobami współistniejącymi, modyfikacją leczenia, zaburzeniami emocjonalnymi a poziomem niepełnosprawności u pacjentów z SM.
Materiał i metody. Przeprowadzono retrospektywną analizę dokumentacji 149 pacjentów leczonych w poradni neurologicznej Szpitala Specjalistycznego im. Stanisława Staszica w Pile. Oceniano m.in. czas trwania choroby, poziom niepełnosprawności w skali EDSS, leczenie, choroby współistniejące i zaburzenia emocjonalne. Zastosowano korelację rang Spearmana oraz test U Manna–Whitneya.
Wyniki. Stwierdzono istotną, słabą dodatnią zależność między czasem trwania choroby a poziomem niepełnosprawności (r=0,185; p=0,024). Choroby współistniejące wiązały się z tendencją do wyższych wartości EDSS, jednak bez istotności statystycznej (p=0,088). Modyfikacje leczenia, najczęściej z powodu niewystarczającej skuteczności lub działań niepożądanych, nie były istotnie związane z poziomem niepełnosprawności (p=0,101). Zaburzenia emocjonalne występowały u 14,1% pacjentów, a ich związek z EDSS nie był istotny statystycznie (p=0,154).
Wnioski. Czas trwania choroby jest istotnie związany z poziomem niepełnosprawności u pacjentów z SM. Kompleksowe i regularne monitorowanie stanu pacjenta może wspierać indywidualizację opieki. (PNN 2026;15(2):47–54)
Bibliografia
[1] Trojan G., Nadgrodkiewicz K. Indywidualizacja leczenia stwardnienia rozsianego — opis przypadku. Farmakoter Psychiatr Neurol. 2024;40(1):61–68.
[2] Haki M., Al-Biati H.A., Al-Tameemi Z.S., Ali I.S., Al-Hussaniy H.A. Review of multiple sclerosis: Epidemiology, etiology, pathophysiology, and treatment. Medicine (Baltimore). 2024;103(8):e37297.
[3] Krzystanek E., Bonek R., Rejdak K., Betscher E. Badania diagnostyczne. W: Bonek R. (Red.), Stwardnienie rozsiane. Od chemokin do przeciwciał monoklonalnych. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2019;207–270.
[4] Kułakowska A., Mirowska-Guzel D., Kalinowska A. i wsp. Leczenie modyfikujące przebieg stwardnienia rozsianego. Rekomendacje Sekcji Stwardnienia Rozsianego i Neuroimmunologii Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Pol Przegl Neurol. 2023;19(3):163–189.
[5] Meyer-Moock S., Feng Y.S., Maeurer M., Dippel F.W., Kohlmann T. Systematic literature review and validity evaluation of the Expanded Disability Status Scale (EDSS) and the Multiple Sclerosis Functional Composite (MSFC) in patients with multiple sclerosis. BMC Neurol. 2014;14:58.
[6] Ministerstwo Zdrowia. Chorobowość stwardnienia rozsianego w Polsce. https://analizy.mz.gov.pl/html/zpa_sm/chorobowosc.html.
[7] Orton S.M., Herrera B.M., Yee I.M. et al. Sex ratio of multiple sclerosis in Canada: a longitudinal study. Lancet Neurol. 2006;5(11):932–936.
[8] Kearns P.K.A., Paton M., O’Neill M. et al. Regional variation in the incidence rate and sex ratio of multiple sclerosis in Scotland 2010-2017: findings from the Scottish Multiple Sclerosis Register. J Neurol. 2019;266(10):2376–2386.
[9] Koch-Henriksen N., Sørensen P.S. The changing demographic pattern of multiple sclerosis epidemiology. Lancet Neurol. 2010;9(5):520–532.
[10] Leray E., Yaouanq J., Le Page E. et al. Evidence for a two-stage disability progression in multiple sclerosis. Brain. 2010;133(Pt 7):1900–1913.
[11] Confavreux C., Vukusic S. Natural history of multiple sclerosis: a unifying concept. Brain. 2006;129(Pt 3):606–616.
[12] Lefort M., Vukusic S., Casey R., Edan G., Leray E. Disability Progression in Multiple Sclerosis Patients using Early First-line Treatments. Eur J Neurol. 2022;29(9):2761–2771.
[13] Kapica-Topczewska K., Collin F., Tarasiuk J. et al. Assessment of Disability Progression Independent of Relapse and Brain MRI Activity in Patients with Multiple Sclerosis in Poland. J Clin Med. 2021;10(4):868.
[14] Stanikić M., Salmen A., Chan A. et al. Association of age and disease duration with comorbidities and disability: A study of the Swiss Multiple Sclerosis Registry. Mult Scler Relat Disord. 2022;67:104084.
[15] Manouchehrinia A., Westerlind H., Kingwell E. et al. Age Related Multiple Sclerosis Severity Score: Disability ranked by age. Mult Scler. 2017;23(14):1938–1946.
[16] Salter A., Lancia S., Kowalec K., Fitzgerald K.C., Marrie R.A. Comorbidity and Disease Activity in Multiple Sclerosis. JAMA Neurol. 2024;81(11):1170–1177.
[17] Brieva L., Estruch B.C., Merino J.A.G. et al. Disease modifying therapy switching in relapsing multiple sclerosis: A Delphi consensus of the demyelinating expert group of the Spanish society of neurology. Mult Scler Relat Disord. 2022;63:103805.
[18] Hanna M., Strober L.B. Anxiety and depression in Multiple Sclerosis (MS): Antecedents, consequences, and differential impact on well-being and quality of life. Mult Scler Relat Disord. 2020;44:102261.
[19] Bejer A., Ziemba J. Quality of life of patients with multiple sclerosis and degree of motor disability — preliminary report. Med Og Nauk Zdr. 2015;21(4):402–407.
[20] Berrigan L.I., Fisk J.D., Patten S.B. et al. Health-related quality of life in multiple sclerosis: Direct and indirect effects of comorbidity. Neurology. 2016;86(15):1417–1424.
[21] Furmańska J., Rzepa T.N., Koziarska D., Rutkowska E., Bulsa M. Stereotypes vs. Reality: shame and coping strategies applied by healthy subjects and multiple sclerosis patients — preliminary research. Adv Psychiatry Neurol. 2020;29(1):11–24.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Żdanowicz, Julianna Pieczul, Maciej Gawrysiak, Małgorzata Wiszniewska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 8
Liczba cytowań: 0