Sense of Coherence in the Caregivers of Chronic Patients Exemplified by the Problem of Multiple Sclerosis
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2025.14.4.2Keywords
caregiver, multiple sclerosis, sense of coherenceAbstract
Introduction. In the salutogenetic health concept the key idea is constituted by sense of coherence introduced by A. Antonovsky. Sense of coherence consists of three components: comprehensibility, manageability and meaningfulness. Taking care of a chronic patient may be related to sense of orientation to life.
Aim. The aim of the present research has been to determine the level of sense of coherence in the caregivers of patients suffering from multiple sclerosis.
Material and Methods. The study group has included 107 caregivers. The research has been conducted in the Department of Neurology with the Stroke Unit of the Regional Subcarpathian Hospital named after in Krosno as well as the Department of Neurology and Strokes and the Department of Neurological Rehabilitation in the Specialist Hospital named after L. Rydygier in Cracow, and the Helpful Hand Foundation in Cracow. The method of diagnostic survey using the Orientation to Life Questionnaire by Antonovsky and the authors’ self-made questionnaire have been implemented in the research. The permission to carry out the research No 176/KBL/OIL/2018 has been obtained from the Bioethics Committee.
Results. The caregivers’ orientation to life has been determined as low with respect to all the components. A significant statistical variation between the place of residence and meaningfulness has been identified, which accounts for p=0.0204 (p<0.05). Village inhabitants have been recognised as having a low sense of meaningfulness. Age, gender, marital status, education and income have not been considered statistically significant regarding the caregives’ sense of coherence.
Conclusions. Orientation to life is one the resources to cope with difficult and stressful situations related to the course of illness and it might be sensitive to various factors, including sociodemographic variables. Sense of coherence in the caregivers of multiple sclerosis patients has been low. (JNNN 2025;14(4):158–164)
References
[1] Rejdak K., Betscher E. Objawy kliniczne. W: Bonek R. (Red.), Stwardnienie rozsiane od chemokin do przeciwciał monoklonalnych. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2020;75–107.
[2] Leśniak B. Życie ze stwardnieniem rozsianym. Adaptacja osób dotkniętych chorobą do życia małżeńskiego, zawodowego i społecznego. Wyd. Difin, Warszawa 2020.
[3] Betscher E. Aspekty społeczne. W: Bonek R. (Red.), Stwardnienie rozsiane od chemokin do przeciwciał monoklonalnych. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2020;427–436.
[4] Gitto L. Living with Multiple Sclerosis in Europe: Pharmacological Treatments, Cost of Illness, and Health-Related Quality of Life Across Countries. In Zagon I.S., McLaughlin P.J. (Eds.), Multiple Sclerosis: Perspectives in Treatment and Pathogenesis. Codon Publications, Brisbane 2017;17–37.
[5] Odrobińska I. SM i emocje. Podstawowe informacje o stwardnieniu rozsianym. Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego, Warszawa 2007;4–25.
[6] Kołtuniuk A., Podsiadły A., Jankowska-Polańska B. Poczucie koherencji a jakość życia pacjentów z niewydolnością serca. Wsp Piel Ochr Zdr. 2017;6(1):15–18.
[7] Ruszkiewicz M., Eldridge E. Rola duchowości i poczucia koherencji jako czynników chroniących przed wypaleniem zawodowym wśród wolontariuszy opieki paliatywnej. Psychoonkologia. 2015;2:64–73.
[8] Heszen-Celińska I., Sęk H. Psychologia zdrowia. PWN, Warszawa 2020.
[9] Antonovsky A. Health, Stress and Coping. Jossey-Bass Publishers, San Francisco 1985.
[10] Stecler B. Jakość życia i integracja psychiczna. W: Wołowicka L. (Red.), Jakość życia w naukach medycznych. Wyd. AM, Poznań 2001;117–127.
[11] Tang S.T., Cheng C.C., Lee K.C., Chen C.H., Liu L.N. Mediating effects of sense of coherence on family caregivers’ depressive distress while caring for terminally ill cancer patients. Cancer Nurs. 2013;36(6):E25–33.
[12] Kachaniuk H., Fidecki W., Wysokiński M. i wsp. Poczucie koherencji a styl radzenia sobie opiekunów osób starszych w trudnych sytuacjach. Gerontol Pol. 2011;19(1):53–57.
[13] Prażmowska B., Matuszyk D., Sibiga E., Wojciechowska K. Poczucie koherencji a wsparcie społeczne kobiet w połogu. Pielęg XXI w. 2010;3–4(32–33):21–24.
[14] Bowen C., MacLehose A., Beaumont J.G. Advanced multiple sclerosis and the psychosocial impact on families. Psychol Health. 2011;26(1):113–127.
[15] Kurowska K., Kołodziejska K. Orientacja życiowa i poziom wsparcia wyznacznikiem zapotrzebowania rodzin na domową opiekę hospicyjną. Współcz Onkol. 2008;12(10):455–460.
[16] Antonovsky A. Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005.
[17] Terelak J.F. Człowiek i stres. Koncepcje — źródła — reakcje — radzenie sobie — modyfikatory. Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz–Warszawa 2008.
[18] Jabłoński M. Poczucie koherencji a ryzyko rozwoju depresji u chorych na ostrą białaczkę. Psychoonkologia. 2009;1–2:1–10.
[19] Kurowska K., Żurek D. Poczucie koherencji a wsparcie społeczne okazywane matkom hospitalizowanych dzieci. Now Lek. 2011;80(2):84–90.
[20] Grabowska-Fudala B., Jaracz K. Obciążenie osób sprawujących opiekę nad chorymi po udarze mózgu — wyniki wstępne. Udar Mózgu. 2007;9(1):24–31.
[21] Kasperek-Zimowska B., Chądzyńska M. Poczucie koherencji i style radzenia sobie ze stresem wśród rodziców dorosłych dzieci z rozpoznaniem schizofrenii. Psychiatr Pol. 2011;45(5):643–652.
[22] Dymecka J. Poczucie koherencji a style radzenia sobie ze stresem rodziców dzieci z chorobą nowotworową. Psychoonkologia. 2018;22(2):41–49.
[23] van der Colff J.J., Rothmann S. Occupational stress, sense of coherence, coping, burnout and work engagement of registered nurses in South Africa. SA J Ind Psychol. 2009;35(1):1–10.
[24] Basińska M.A., Andruszkiewicz A., Grabowska M. Nurses’ sense of coherence and their work related patterns of behavior. Int J Occup Med Environ Health. 2011;24(3):256–266.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Edyta Szydło, Katarzyna Wojtas, Agnieszka Gniadek, Paweł Jagielski, Anna Szczypta
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 90
Number of citations: 0