Edukacja do pokoju w kontekście współczesnych wyzwań
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2026.006Słowa kluczowe
edukacja do pokoju, zmiany społeczne, wyzwania, wychowanie, młode pokolenie, dialog, współpraca, sprawiedliwość, pokójAbstrakt
Artykuł przyjmuje konsekwentnie perspektywę pedagogiki i ma na celu analizę dyskursu edukacji do pokoju w warunkach współczesnych przemian społecznych, kulturowych i politycznych. Głównym celem tekstu jest rekonstrukcja sposobów konceptualizowania wychowania i edukacji do pokoju oraz ukazanie ich znaczenia dla kształtowania pokojowych relacji społecznych. Problem badawczy koncentruje się wokół pytania: W jaki sposób wychowanie – rozumiane jako społecznie osadzony proces wspomagania rozwoju człowieka – może sprzyjać budowaniu postaw i relacji opartych na dialogu, odpowiedzialności szacunku dla Innego? Zastosowaną metodą badawczą jest jakościowa analiza dyskursu pedagogicznego, obejmująca klasyczne i współczesne koncepcje wychowania, edukacji oraz pedagogiki pokoju.
Bibliografia
Babicki, Z. (2017). Idea wychowania do pokoju w programach pomocowych dzieciom w Afryce. Forum Pedagogiczne, 1, 211–226.
Brzezińska, A. (2005). Jak skutecznie wspomagać rozwój? W: A. Brzezińska (red.), Portrety psychologiczne człowieka. Podręcznik praktycznej psychologii rozwoju (s. 683–708). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Brzezińska, A. i Ziółkowska, B. (2013). Przed jakimi wyzwaniami stoi dzisiaj szkoła? Studia Edukacyjne, 27, 29–42.
Buber, M. (1992). Ja i Ty. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Ciczkowski, W. (1999). Jak kreować programy edukacyjne? Olsztyn: OSW.
Delors, J. (1998). Edukacja – jest w niej ukryty skarb (raport dla UNESCO). Warszawa: Stowarzyszenie Oświatowców Polskich.
Freire, P. (2000). Pedagogy of the Oppressed. London: Penguin Books.
Gajdamowicz, H. (1997). Pedagogika pokoju – refleksje aksjologiczno-metodologiczne. W: E. Ponczek (red.), Biuletyn Centrum Badań nad Pokojem Uniwersytetu Łódzkiego. Łódź: Wydawnictwo UŁ.
Gurycka, A. (red.) (1989). Podmiotowość w doświadczeniach wychowawczych dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwa UW.
Izdebska, J. (2000). Dziecko w świecie mediów elektronicznych. Białystok: Trans Humana.
Jankowski, D. (2010). Jednostka współkreatorem swojego środowiska. Wyzwania dla edukacji i animacji społeczno-kulturalnej. W: K. Segiet, K. Słupska-Kwiatkowska (red.), Animacja środowiska a edukacja i wychowanie na potrzeby jutra (s. 35–48). Gniezno: Wydawnictwo PWSZ.
Kamiński, A. (1978). Studia i szkice pedagogiczne. Warszawa: PWN.
Kamiński, A. (1979). Problemy i pojęcia pedagogiki społecznej. W: B. Pasini i T. Pilch (red.), Wychowanie i środowisko (s. 37–43). Warszawa: WSiP.
Korczak, J. (2002). Jak kochać dziecko. Prawo dziecka do szacunku. Warszawa: Wydawnictwo Jacek Santorski & Co.
Kwieciński, Z. (1996). Swojskość i swoistość pedagogiki społecznej. W: T. Frąckowiak (red.), Koncepcje pedagogiki społecznej (s. 15–28). Poznań: Wydawnictwo UAM.
Lévinas, E. (1998). Całość i nieskończoność. Warszawa: PWN.
Lewowicki, T. (1999). Problemy życia społecznego a tradycyjne i nowe zadania pedagogiki społecznej. W: E. Górnikowska-Zwolak i A. Radziewicz-Winnicki (red.), Pedagogika społeczna w Polsce – między stagnacją a zaangażowaniem, t. 1 (s. 19–30). Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Marynowicz-Hetka, E. (1988). Instytucjonalna pomoc wspierająca rozwój dziecka i rodziny. Diagnoza i terapia socjalno-wychowawcza. Synteza tematu. W: E. Marynowicz-Hetka (red.), Instytucjonalna pomoc dziecku i rodzinie (s. 31–45). Wrocław: Ossolineum.
Muszyński, H. (2025). Dzieci i młodzież w obliczu współczesnych zagrożeń. Pedagogika Społeczna Nova, 5(10), 13–23.
Mydłowska, B. (2021). Wychowanie do pokoju jako ważna kategoria pedagogiki. Rozprawy Społeczne, 15(3), 101–112.
Olubiński, A. (2001). Podmiotowość roli nauczyciela i ucznia (w świetle analizy opinii społecznych). Toruń: Wydawnictwo UMK.
Pilch, T. (1999). Spory o szkołę. Pomiędzy tradycją a wyzwaniami współczesności. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Podgórski, M. (2020). Powrót do korzeni – szanse i zagrożenia dla społeczeństw XXI wieku w procesie odradzania się tożsamości. W: E. Chodźko i K. Talarek (red.), Wyzwania i problemy społeczeństwa w XXI wieku, t. 1 (s. 7–20). Lublin: Wydawnictwo Naukowe Tygiel.
Radlińska, H. (1935). Postawa wychowawcy wobec środowiska społecznego. Szkice z pedagogiki społecznej. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Radlińska, H. (1947). Oświata dorosłych. Zagadnienia – dzieje – formy – pracownicy – organizacja. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza.
Radlińska, H. (1951). Egzamin z pedagogiki społecznej. Łódź: Wydawnictwo UŁ.
Radlińska, H. (1961). Pedagogika społeczna. Wrocław: Ossolineum.
Radziewicz-Winnicki, A. (2004). Społeczeństwo w trakcie zmiany. Rozważania z zakresu pedagogiki społecznej i socjologii transformacji. Gdańsk: GWP.
Rogers, C. (1969). Freedom to Learn. Columbus: Merrill.
Segiet, K. (2011). Dziecko i jego dzieciństwo w perspektywie poznania naukowego i doświadczania rzeczywistości. Studium pedagogiczno-społeczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Suchodolski, B. (1997). Problematyka celów wychowania w skali świata. W: I. Wojnar (red.), Bliskie i dalekie cele wychowania (s. 45–60). Warszawa: PWN.
Szczepański, J. (1992). Społeczne uwarunkowania oświaty. Polskie dylematy rozwojowe. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Sztompka, P. (2000). Trauma wielkiej zmiany. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.
Śliwerski, B. (2007). Pedagogika dziecka. Studium pajdocentryzmu. Gdańsk: GWP.
Śliwerski, B. (2010). Myśleć jak pedagog. Gdańsk: GWP.
UNESCO (1995). Declaration and Integrated Framework of Action on Education for Peace, Human Rights and Democracy. Paris: UNESCO
Wagner, I. (1995). Wychowanie kreatywne: nowy paradygmat czy kontynuacja credo Heleny Radlińskiej? Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Włodarczyk, R. (2009). Lévinas. W stronę pedagogiki azylu. Warszawa: Wydawnictwo UW.
Wroczyński, R. (1966). Wprowadzenie do pedagogiki społecznej. Warszawa: PWN.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 9
Liczba cytowań: 0
