Pomiędzy wolnością a równością. Rekonstrukcja koncepcji edukacji w myśli L. T. Hobhouse’a

Abstrakt

Historia idei edukacji jest zapisem sporu między różnymi wizjami celów, jakim ma służyć wychowanie obywateli. Jedna z jego osi dotyczy roli jednostki jako członka społeczeństwa, w którym często przeciwstawiane są wartości jednostki i wspólnoty. Zazwyczaj wiąże się to z wielowiekowym sporem między liberalnym a konserwatywnym spojrzeniem na społeczeństwo. W artykule podjęto próbę rekonstrukcji myśli społeczno-filozoficznej Leonarda Trelawny’ego Hobhouse’a, jednego z głównych przedstawicieli Nowych Liberałów – brytyjskich intelektualistów działających na przełomie XIX i XX wieku. Myśl filozofa można postrzegać jako alternatywne podejście do relacji między jednostką a państwem. Chociaż w pismach Brytyjczyka kwestia edukacji nie pojawia się jako główny przedmiot zainteresowania, wydaje się jednak, że na podstawie jego myśli antropologicznej, aksjologicznej i normatywnej można wyznaczyć ogólne ramy koncepcji edukacji. Szczególną wartość myśli Hobhouse’a należy postrzegać nie tylko w kontekście kryzysu współczesnej myśli liberalnej, ale także jako próbę mówienia o edukacji opartej na filozofii, a nie na ideologii. Myśliciel bowiem w unikalny sposób łączy wolność, główną ideę liberalizmu, z ideą równości. W tym nowym spojrzeniu na społeczeństwo jednostka, realizując własną koncepcję dobra, nie traci z oczu innych członków społeczeństwa.