Aretological and Educational Implications of (Un)tamed Imagination
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2025.017Keywords
imagination, cognitive distortions, sense of reality, aretology, educationAbstract
The article examines the dual nature of imagination in the context of its aretological and educational implications. Imagination, as an ability supporting intellectual, emotional, and moral development, can inspire creativity, stimulate reflection, and foster positive psychological and social change. However, when left unchecked, it may be a source of cognitive distortions, false memories, escapism, and emotional problems. The author emphasizes the importance of properly guided (self-)education in cultivating a mature and conscious use of imagination, which is particularly relevant in an era of dynamic digital technology development and the ongoing mediatization of life. The article also discusses ways to foster constructive forms of imagination and
counteract its negative manifestations.
References
Arntz, A. (2012). Imagery rescripting as a therapeutic technique: review of clinical trials, basic studies, and research agenda. Journal of Experimental Psychopathology, 3(2), 189–208. https://doi.org/10.5127/jep.024211
Arystoteles. (1982). Etyka nikomachejska. Tłum. D. Gromska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Barbrook, R. (2009). Przyszłości wyobrażone. Od myślącej maszyny do globalnej wioski. Tłum. J. Dzierzgowski. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza.
Bastardi, A., Uhlmann, E.L. i Ross, L. (2011). Wishful thinking: belief, desire, and the motivated evaluation of scientific evidence. Psychological Science, 22(6), 731–732. https://doi.org/10.1177/0956797611406447
Bauer, R.H., Gilpin, A.T. i Thibodeau-Nielsen, R.B. (2021). Executive functions and imaginative play: exploring relations with prosocial behaviors using structural equation modeling. Trends in Neuroscience and Education, 25, 100165. https://doi.org/10.1016/j.tine.2021.100165
Betlej, A. (2023). Cyfrowa proteza umysłu. W: T. Peciakowski (red.), Młodzież w świecie myślenia i poznania (s. 183–196). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Borowski, W.M. (1917). Kurs pedagogiki, cz. 1: Wykład psychologii wychowawczej. Warszawa: Księgarnia J. Lisowskiej.
Bürger, G.A. (1991). Przygody barona Münchhausena. Tłum. J. Hartwig. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Cervantes, M. de. (1995). Don Kichot. Tłum. E. Boyé. Warszawa: „Muza”.
Davis, D. i O’Donohue, W.T. (2004). The road to perdition: extreme influence tactics in the interrogation room. W: W.T. O’Donohue i E.R. Levensky (red.), Handbook of forensic psychology: resource for mental health and legal professionals (s. 897–996). Amsterdam: Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012524196-0/50037-1
Dąbrowski, M. i Chęć-Małyszek, A. (2016). Rola wyobraźni w procesie twórczym a zagrożenia współczesnego świata. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych, 12(1), 65–80.
Dłubacz, W.F. (2023). Podstawowe fakty dotyczące ludzkiego poznania. W: T. Peciakowski (red.), Młodzież w świecie myślenia i poznania (s. 11–20). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Domeracki, P. (2023). O uwzględnianiu zmiennych okoliczności życia. W: T. Peciakowski (red.), Młodzież w świecie myślenia i poznania (s. 87–106). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Dubisz, S. (red.). (2006). Uniwersalny słownik języka polskiego PWN: T–Ż. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Einstein, A. (2012). Einstein on cosmic religion and other opinions and aphorisms. Mineola: Dover Publications.
Fink, R.S. (1976). Role of imaginative play in cognitive development. Psychological Reports, 39(3), 895–906. https://doi.org/10.2466/pr0.1976.39.3.895
Gadamer, H.G. (2007). Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej. Tłum. B. Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Galyer, K.T. i Evans, I.M. (2001). Pretend play and the development of emotion regulation in preschool children. Early Child Development and Care, 166(1), 93–108. https://doi.org/10.1080/0300443011660108
Gamble, B., Tippett, L.J., Moreau, D. i Addis, D.R. (2021). The futures we want: how goal-directed imagination relates to mental health. Clinical Psychological Science, 9(4), 732–751. https://doi.org/10.1177/2167702620986096
Garry, M., Manning, C.G., Loftus, E.F. i Sherman, S.J. (1996). Imagination inflation: imagining a childhood event inflates confidence that it occurred. Psychonomic Bulletin & Review, 3(2), 208–214. https://doi.org/10.3758/bf03212420
Garry, M. i Polaschek, D.L.L. (2000). Imagination and memory. Current Directions in Psychological Science, 9(1), 6–10. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00048
Gendler, T.S. (2004). Thought experiments rethought – and reperceived. Philosophy of Science, 71(5), 1152–1163. https://doi.org/10.1086/425239
Goethe, J.W. (1774). Die Leiden des jungen Werthers. Leipzig: Weygand.
Herbert, Z. (1961). Pudełko zwane wyobraźnią. W: Z. Herbert, Studium przedmiotu (s. 5–6). Warszawa: „Czytelnik”.
Jaroszyński, P. (1993). Etyka: dramat życia moralnego. Warszawa: „Most”.
Jaskuła, S. (red.). (2022). Rzeczywistość hybrydalna: pomiędzy bytami. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.
Jenkins, A.C. i Hsu, M. (2017). Dissociable contributions of imagination and willpower to the malleability of human patience. Psychological Science, 28(7), 894–906. https://doi.org/10.1177/0956797617698133
Krąpiec, M.A. (1996). Psychologia racjonalna. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Landau, J.D. i von Glahn, N. (2004). Warnings reduce the magnitude of the imagination inflation effect. The American Journal of Psychology, 117(4), 579–593. https://doi.org/10.2307/4148993
Lavery, D. (1997). Zdalne sterowanie: rozważania o micie. Opcje, 4, 49–54.
Le Guin, U.K. (2001). Otwarte przestworza i inne opowiadania. Tłum. R. Kot. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”.
Łukasik, A. (2024). W kierunku postawy twórczej. W: E. Smołka (red.), Młodzież w procesie pracy nad sobą (s. 91–118). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Martini, C.M. (1998). Rozmowy z moim telewizorem. Spotkanie Kościoła ze światem mass mediów. Tłum. W. Pawłowski. Kraków: WAM.
McNally, R.J. (2003). Remembering trauma. Cambridge, MA: Belknap Press/Harvard University Press.
Miyamoto, K., Rushworth, M.F.S. i Shea, N. (2023). Imagining the future self through thought experiments. Trends in Cognitive Sciences, 27(5), 446–455. https://doi.org/10.1016/j.tics.2023.01.005
Montgomery, L.M. (1993). Ania ze Złotego Brzegu. Tłum. A. Kowalak-Bojarczuk. Warszawa: „Nasza Księgarnia”.
Nanay, B. (2016). The role of imagination in decision-making. Mind & Language, 31(1), 127–143. https://doi.org/10.1111/mila.12097
Neha, M. i Rule, P.N. (2018). Imaginative play and reading development among Grade R learners in KwaZulu-Natal: an ethnographic case study. South African Journal of Childhood Education, 8(1). https://doi.org/10.4102/sajce.v8i1.518
Nęcka, E. (2012). Psychologia twórczości. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Nowakowski, P.T. (2002). Fast food dla mózgu, czyli telewizja i okolice. Tychy: Maternus Media.
Nowakowski, P.T. (2023). Poczucie rzeczywistości. W: T. Peciakowski (red.), Młodzież w świecie myślenia i poznania (s. 55–60). Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Ofshe, R.J. (1992). Inadvertent hypnosis during interrogation: false confession due to dissociative state; mis-identified multiple personality and the satanic cult hypothesis. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 40(3), 125–156. https://doi.org/10.1080/00207149208409653
Pascal, B. (1999). Myśli. Tłum. T. Boy-Żeleński. Warszawa: „Pax”.
Rasmussen, A.R., Raballo, A., Preti, A., Sæbye, D. i Parnas, J. (2022). Anomalies of imagination, self-disorders, and schizophrenia spectrum psychopathology: a network analysis. Frontiers in Psychiatry, 12, 808009. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.808009
Rembierz, M. (2016). Realizm metafizyczny jako inspiracja myśli pedagogicznej: o refleksji antropologiczno-pedagogicznej Stefana Swieżawskiego i jej znaczeniu dla teorii wychowania oraz analiz metapedagogicznych. Polska Myśl Pedagogiczna, 2(2), 135–174. https://doi.org/10.4467/24504564PMP.16.007.6685
Shanbhag, T. i Pothiyil, D.I. (2024). A cognitive approach to maladaptive daydreaming. Indian Journal of Psychological Medicine, 46(6), 585–588. https://doi.org/10.1177/02537176241236898
Tomasz z Akwinu. (1964). Roztropność (2–2, qu. 47–56). Suma teologiczna, t. 17. Tłum. S. Bełch. London: Veritas.
Wilkins, E.G. (1929). The Delphic maxims in literature. Chicago: University of Chicago Press.
Woroniecki, J. (1986). Katolicka etyka wychowawcza, t. 2: Etyka szczegółowa, cz. 1. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 51
Number of citations: 0
