Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Paedagogia Christiana

Moral-religious Education in the Polish Pedagogical Thought of the Romanticism Period
  • Home
  • /
  • Moral-religious Education in the Polish Pedagogical Thought of the Romanticism Period
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 57 No. 1 (2026): Paedagogia Christiana /
  4. Articles

Moral-religious Education in the Polish Pedagogical Thought of the Romanticism Period

Authors

  • Jan Wnęk Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego https://orcid.org/0000-0001-8299-6822

DOI:

https://doi.org/10.12775/PCh.2026.008

Keywords

pedagogical thought, romanticism, religious upbringing, moral upbringing

Abstract

The article popularises the essential knowledge about moral-religious upbringing in Polish pedagogical thought of the Romantic period. It was the time of introduction into practice of a new strategy for educating children and young people, one that differed significantly from the pedagogical ideas of the Enlightenment era. Romantic educational models were built on the foundation of the principles of the Catholic faith and the moral models that arose from it. The article characterises both the pedagogical thought of the most prominent promoters of the educational ideas of the era, as well as pedagogues who are less well known but openly proclaimed theses on moral-religious education. The views on moral-religious education of the time were formed on the basis of Romantic concepts, which in Polish conditions developed particularly strongly in the 1830s, 1840s and 1850s.

References

Andrukowicz, W. (2006). Szlachetny pożytek: o filozoficznej pedagogice Bronisława Ferdynanda Trentowskiego. Szczecin: Wydawnictwo USz.

Bochwic, F. (1839). Obraz myśli mojej, cz. 2. Wilno: nakład i druk Józefa Zawadzkiego.

Bochwic, F. (1847). Pomysły o wychowaniu człowieka. Wilno: nakład i druk T. Glücksberga.

Brodziński, K. (1826). O powołaniu i obowiązkach młodzieży akademickiej. Warszawa.

Choroszewski, M. (1841). O ukształceniu duszy czyli wychowaniu moralnym. Wilno: nakład i druk Józefa Zawadzkiego.

Dziekoński, T. (1831). Nauka moralna o powinnościach względem bliźniego, ułożona dla użytku klas wyższych szkół wojewódzkich. Warszawa.

Dziekoński, T. (1862). Rozmowy dziadka z wnukami. Warszawa: w drukarni Jana Jaworskiego.

Estkowski, E. (1844a). Kilka myśli wstępnych i kilka uwag nad środkami oświecania ludu naszego. Tygodnik Literacki, 25, 195–200; 26, 206–208; 27, 215–216; 28, 219–222; 29, 228–230; 30, 236–238.

Estkowski, E. (1844b). Kilka myśli z życia o oświecaniu ludu. Tygodnik Literacki, 4, 26–28; 5, 33–36; 6, 41–43.

Feldmanowski, H. (1846). Rzeczy tyczące się naukowości i wychowania. Kościół i Szkoła, 12, 614–615.

Hellwig, J. (1984). Ewaryst Estkowski (1820–1856). Prekursor nowatorstwa pedagogicznego w Polsce. Poznań: Wojewódzka Rada Postępu Pedagogicznego.

Libelt, K. (1971). Pisma o oświacie i wychowaniu, wybrał i wstępem opatrzył J. Szewczyk. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.

Łempicki, S. (1938). Polski ideał wychowawczy. Lwów–Warszawa: Książnica Atlas.

Puchta, W. (2014). Teoria edukacji Floriana Bochwica. Szkic z zakresu historii kultury. Ogrody Nauk i Sztuk, 4, 23–28. https://doi.org/10.15503/onis2014.23.28

Skrzyniarz, R. (2025). Wychowanie religijne w koncepcji pedagogicznej Ewarysta Estkowskiego (1820–1856). Biografistyka Pedagogiczna, 10(1), 15–37.

Służewski, S. (1833). Wychowanie środek uszczęśliwienia człowieka i społeczeństw. Kraków: w Drukarni Stanisława Gieszkowskiego.

Trentowski, B.F. (1970). Chowanna czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży, t. 1, wstępem i komentarzem opatrzył A. Walicki. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.

Wierzbowski, M. (1827). O wpływie religii na edukację i na moralność. Warszawa.

Wnęk, J. (2008). Problematyka pedagogiczna w „Filozofii serca” Józefa Żochowskiego. Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych PAN, 61, 5–20.

Wnęk J. (2012). Wychowanie religijne w polskiej myśli pedagogicznej XIX wieku. Nasza Przeszłość, 118, 171–182. https://doi.org/10.52204/np.2012.118.171-182

Wnęk, J. (2024). Polskie strategie edukacyjne i oświatowe w epoce zaborów 1795–1918. Kraków: Impuls.

Żochowski, J. (1845). Filozofia serca czyli mądrość praktyczna. Warszawa: nakładem A.E. Glücksberga.

Paedagogia Christiana

Downloads

  • Wnęk.pdf (Język Polski)

Published

2026-10-06

How to Cite

1.
WNĘK, Jan. Moral-religious Education in the Polish Pedagogical Thought of the Romanticism Period. Paedagogia Christiana. Online. 6 October 2026. Vol. 57, no. 1, pp. 147-162. [Accessed 8 October 2026]. DOI 10.12775/PCh.2026.008.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 57 No. 1 (2026): Paedagogia Christiana

Section

Articles

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 10
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

pedagogical thought, romanticism, religious upbringing, moral upbringing
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop