Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

LUD. Organ Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

Zelman¬ – A Folk Song and Ritual Play in the Writings of Oskar Kolberg and Other Scholars. Materials and Interpretations
  • Home
  • /
  • Zelman¬ – A Folk Song and Ritual Play in the Writings of Oskar Kolberg and Other Scholars. Materials and Interpretations
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 101 (2017) /
  4. ARTYKUŁY

Zelman¬ – A Folk Song and Ritual Play in the Writings of Oskar Kolberg and Other Scholars. Materials and Interpretations

Authors

  • Zbigniew Jasiewicz Department of Ethnology and Cultural Anthropology, Adam Mickiewicz University Poznan, Poland

DOI:

https://doi.org/10.12775/lud101.2017.09

Keywords

ethnohistory, ritual play, folklore, Oskar Kolberg, legend, ritual song, ethnic relations, Zelman

Abstract

The folk song and ritual play known under the name of Zelman was recorded and documented in the Ukraine in more than ten varieties by Oskar Kolberg in the 19th century. It may be interpreted from two perspectives: historical and mythological. In the former, its context is the practice of Orthodox churches being leased out to Jews. In the latter, it is related to the gods of ancient mythology. Scholars, like M. Hruszewski, have long dismissed any link between the ritual “Zelman” with Zelman Wolfowicz, who lived in the 18th Century in the town of Drohobych. They believed the practice of Jews taking churches in lease to be no more than a legend. The author presents the social, religious and political background of this legend and examines its parallels both with ‘haijwka’, an Easter ritual, and the forms of the legend which exist to this day. He considers this tradition part of enduring legacy in the relations between Ukrainians, Poles and Jews, which even today is not without significance

References

Antyborzec, E. (215). Monografie regionalne Oskara Kolberga. Założenia i realizacja. Poznań: Instytut im. Oskara Kolberga.

Bartmiński, J. (1990). Folklor – język – poetyka. Wrocław-Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Beauvois, D. (2016). Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie, 1793-1914 (przeł. K. Rutkowski). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej.

Bilous, V. (2000). Etnografični doslidžennâ na zahidnoukraïns’kih zemlâh u tretijčverti XIX st. Lwów: Institut narodoznavstva NAN Ukraїni.

Cieślikowski, J. (1985). Wielka zabawa. Folklor dziecięcy, wyobraźnia dziecka, wiersze dla dzieci. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Czubala, D. (2014). Polskie legendy miejskie. Studium i materiały. Katowice: Thesaurus Silesiae.

Davidûk V. (2010a). Ïde, їdeZelman (do pitannâ genezi odnogo igrowogo personaža), Фol’kloristični Зošiti, 13, 54-59. Pozyskano z http://archive.nbuv:gov.ua/portal/soc_gum/Fz/2010_13/2.pdf.

Davidûk, V. (2010b). Narodna mifologijâ Ukraїnciv: pohodžennâ golovnih persona iv v svitlipaleontologiї, Narodoznawči Зošiti, 1-2, 94-113. Pozyskano z http://nz.ethnology.lviv.ua>archiv/2010-1-2/16.pdf.

Dołęga-Chodakowski, Z. (1967). O Sławiańszczyźnie przed chrześcijaństwem (1818). W: Tenże. O Sławiańszczyźnie przed chrześcijaństwem oraz inne pisma i listy (oprac. J. Maślanka). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Engelking, A. (2012). Kołchoźnicy: antropologiczne studium tożsamości wsi białoruskiej przełomu XX i XXI wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Franko, I. (1895). Najnowsze prądy w ludoznawstwie, Lud, 1, 4-16.

Gajkowa, O. (1976). Ruś Czerwona Oskara Kolberga. W: Ruś Czerwona, cz. I (DWOK, t. 56), V-XXV. Wrocław-Poznań: PTL.

Gloger, Z. (1903). Encyklopedia staropolska ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo P. Laskauer i W. Babicki.

Gogol, M. (2002). Taras Bulba (przeł. A. Ziemny, posłowie J. Tazbir). Warszawa: Czytelnik.

Herodot, (1954). Dzieje (przeł. i opracował S. Hammer). Warszawa: Czytelnik.

Homa, A. (2015). Dawne zwyczaje i obrzędy weselne wsi Wyszatyce (pow. Przemyśl) w pamięci jej mieszkańców, Twórczość Ludowa, nr 3-4, 19-22.

Hruszewskij (Gruševs’kij), M. (1922). Istoriâ Ukraїni – Rusi, t. VIII, č. II, Kijów: Viden.

Kolberg, O. (1877). Wielkie Księstwo Poznańskie, cz. III. W: DWOK, t. 11 (1963). Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (1882). Pokucie, cz. I. W: DWOK, t. 29 (1962). Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (1890). Chełmskie, cz. I. W: DWOK, t. 33 (1964). Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (1891). Przemyskie (wydał I. Kopernicki). W: DWOK, t. 35 (1964). Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (1907). Wołyń. Obrzędy, melodie, pieśni (wydał J. Tretiak przy współudziale S. Fischera i F. Szopskiego). W: DWOK, t. 36 (1964). Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (1976). Ruś Czerwona, cz. I (z rękopisów oprac. W. Kuraszkiewicz, B. Linette, M. Tarko). W: DWOK, t. 56. Wrocław-Poznań: PTL.

Kolber, O. (1994). Podole (z rękopisów opracowała D. Pawlak, red. tekstów gwarowych W. Kuraszkiewicz), W; DWOK, t. 47. Wrocław-Poznań: PTL.

Kolberg, O. (2004). Chełmskie. Suplement do t. 33 i 34 (oprac. E. Miller i B. Linette). W: DWOK, t. 82. Poznań: PTL i Instytut im. O. Kolberga.

Krzywicka, R. (1891). Gry i zabawy ludowe w Rościszewie, Wisła, 5 (3), 552-588.

Legenda obarendeiudeâmicerkwej na Ukraine – shatsky. (2016). Pozyskano z http://shatsky.livejournal.com/18811.html.

Lubicz-Czerwiński, I. (1816). Rys dziejów kultury i oświecenia Narodu Polskiego, od wieku X do końca XVII, we 2 częściach. Przemyśl.

Miller, E. (1995). Kolbergowskie metody zbierania i wydawania tekstów ludowych w świetle rękopisów. W: L. Bielawski, K. Dadak-Kozicka, K. Lesień-Plachecka (red.), Oskar Kolberg. Prekursor antropologii kultury (s. 15-36). Warszawa: Instytut Sztuki PAN.

Miller, E. (2004). Chełmskie Oskara Kolberga. W: O. Kolberg, Chełmskie. Suplement do t. 33 i 34 (s. V-LXVI), DWOK, t. 82, Poznań: PTL i Instytut im. O. Kolberga.

Pan Zelman (2015). Pozyskano z https:www.youtube.com/watch?V=eSABO34/sVc.

Piasecki, E. (1932). Zabawy i gry ludowe w Polsce, W: Wiedza o Polsce, t. III, Etnografia Polski (s. 335-344). Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza o Polsce”.

Reszetucha, W. (1930). O znaczeniu i pochodzeniu haiłki „Zelman”. Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie, t. 10, 11-14.

Serczyk W. A. (1974). Tzw. „Ziemie ruskie” w działalności badawczej Oskara Kolberga. Prace Etnograficzne, z. 7 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, CCCLXXV), 21-33.

Serczyk W. (2001). Historia Ukrainy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Skrukwa, A. (2008). Pokucie Oskara Kolberga. W: A. Skrukwa i A. Kustro (oprac). Oskar Kolberg, Pokucie. Suplement do tomów 29-32 (V-XLIX), DWOK, t. 81. Poznań: Instytut im. Oskara Kolberga.

Stecûk, O. (2013). Legenda pro drogobic’kogo upira, Nezaležnij kulturologičnij časopis, 71. Pozyskano z http:// ji.lviv.ua>n71texts/Legendaprodrohobupyra.htm.

Szulc, K. (1880). Mythyczna historia polska i mythologia słowiańska. Poznań.

Tazbir, J. (2002). Posłowie. W: M. Gogol. Taras Bulba (s. 145-169), Warszawa: Czytelnik.

Tokarska-Bakir, J. (2004). Żydzi u Kolberga. W: J. Tokarska-Bakir. Rzeczy mgliste. Eseje i studia (s. 49-72). Sejny: Wydawnictwo „Pogranicze”.

Trudy EtnografičeskogootdelaImperatorskagoobŝestvalûbitelejestestvoznaniâ, antropologii i etnografii pri Moskovskom universitete, kn. 7, Moskva 1886.

Wiadomości…(1833). Wiadomości o Zborowie, Czasopismo Naukowe od Zakładu Narodowego im. Ossolińskich Wydawane, 6 (1), 70-96.

Wszystko o co chcielibyście, ale wstydzicie się zapytać. Pozyskano z http://www.olejow.yoyo.pl/readarticl...article_id=152.

Vasilenko, V. (2004). Kul’tura Ukraїni. Džerel’ni materiali. Fol’klor. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Wylęgała, A. (2013). Badacz z Polski na Ukrainie: problemy metodologiczne, Przegląd Socjologii Jakościowej, 9 (4), 140-149.

Zaleski, W. (Wacław z Oleska) (1833). Pieśni polskie i ruskie ludu galicyjskiego. Lwów.

Zawadzki, W. (1869). Obrazy Rusi Czerwonej. Poznań.

Zbyr, I. (2014). Oskar Kolberg i jogo zbirnik „Pokuttâ”, Lwów: L’vivs’kij nacional’nij universitet imieni Ivana Franka.

LUD. Organ Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2018-04-10

How to Cite

1.
JASIEWICZ, Zbigniew. Zelman¬ – A Folk Song and Ritual Play in the Writings of Oskar Kolberg and Other Scholars. Materials and Interpretations. LUD. Organ Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Online. 10 April 2018. Vol. 101, pp. 279-304. [Accessed 31 May 2026]. DOI 10.12775/lud101.2017.09.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 101 (2017)

Section

ARTYKUŁY

License

  1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:
    • recording of a Work / subject of a related copyright;
    • reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);
    • marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;
    • introduction of Work / object of related copyright to computer memory;
    • dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 3.0).
  2. The authors give the publisher the license free of charge.
  3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.

Stats

Number of views and downloads: 664
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Tags

Search using one of provided tags:

ethnohistory, ritual play, folklore, Oskar Kolberg, legend, ritual song, ethnic relations, Zelman
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop