Legal norms as a context for collecting, processing and providing access to archival materials in Poland 1919 - 2019
DOI:
https://doi.org/10.12775/KLIO.2025.029Keywords
archives, legal regulations, functions of archives, PolandAbstract
Legal regulations have a major impact on the performance of all the basic functions of archives. First, these regulations have a significant impact on the content and accessibility of an archival resource, including the possibility to use it to learn about the past. Second, they themselves reflect the changing perceptions of archival materials by authorities, society and individuals over time. Such regulations also appeared at the time of Poland's regaining independence in the 20th century and underwent a number of transformations over the following hundred years.
References
Bibliography
Printed Sources
Dekret Rady Regencyjnej z dnia 31 października 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury, in: Dziennik Praw Królestwa Polskiego, 16, 1918, item 36.
Dekret z dnia 1 marca 1946 r. o rejestracji i zakazie wywozu dzieł sztuki plastycznej oraz przedmiotów o wartości artystycznej, historycznej lub kulturalnej , in: Dziennik Ustaw, 14, 1946, item 99.
Dekret z dnia 7 lutego 1919 r. o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami, in: Dziennik Praw Państwa Polskiego, 14, 1919, item 182.
Dekret z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych, in: Dziennik Ustaw, 19, 1951, item 149.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (wersja przekształcona), in: Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L, 159, 2014, p. 1.
Piechota, Regina / Jagiełło, Bogdan / Motas, Mieczysław: Pierwsze protokoły Rady Archiwalnej (1918-1922), in: Teki Archiwalne, 13. 1971, p. 103–193.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie określenia szczególnych wypadków i trybu wcześniejszego udostępniania materiałów archiwalnych, in: Dziennik Ustaw, 13, 2001, item 116, as later amended.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 października 2015 r. w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji, przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych i brakowania dokumentacji niearchiwalnej, in: Dziennik Ustaw, 2019, item 246.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 lipca 2008 r. w sprawie określenia szczególnych wypadków i trybu wcześniejszego udostępniania materiałów archiwalnych, in: Dziennik Ustaw, 156, 2008, item 970.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 30 czerwca 1965 r. w sprawie trybu zgłaszania wniosków oraz wydawania zaświadczeń i zezwoleń na wywóz za granicę dóbr kultury, in: Dziennik Ustaw, 31, 1965, item 206.
Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 16 września 2002 r. w sprawie postępowania z dokumentacją, zasad jej klasyfikowania i kwalifikowania oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych, in: Dziennik Ustaw, 167, 2002, item 1375.
Rozporządzenie Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25 lipca 1984 r. w sprawie wcześniejszego udostępnienia materiałów archiwalnych, in: Dziennik Ustaw, 41, 1984, item 217.
Rozporządzenie Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25 lipca.1984 r. w sprawie zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz zasad i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych, in: Dziennik Ustaw, 41, 1984, item 216.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 1937 r. o przechowywaniu i niszczeniu akt i ksiąg w sprawach sądowych i administracji sądowej, in: Dziennik Ustaw, 42, 1937, item 335.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 października 2006 r. w sprawie niezbędnych elementów struktury dokumentów elektronicznych, in: Dziennik Ustaw, 206, 2006, item 1517.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 października 2006 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z dokumentami elektronicznymi, in: Dziennik Ustaw, 206, 2006, item 1518.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie wymagań technicznych formatów zapisu i informatycznych nośników danych, na których utrwalono materiały archiwalne przekazywane do archiwów państwowych, in: Dziennik Ustaw, 206, 2006, item 1519.
Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 16 maja 1928 r. Przepisy archiwalne. Korzystanie z Archiwów Państwowych, in: Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 11, 1928, item 188, as later amended.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, in: Dziennik Ustaw, 14, 2011, item 67.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami, in: Dziennik Ustaw, 29, 1928, item 265, as later amended.
Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w spra¬wie państwowego zasobu archiwalnego, in: Dziennik Ustaw, 12, 1957, item 66, as later amended.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 października 1920 r. w sprawie biurowości ministerstw, in: Monitor Polski, 251, 1920, p. 1.
Uchwała Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. o przechowywaniu akt w urzędach administracji publicznej, in: Monitor Polski, 2, 1932, item 3.
Ustawa z dnia 2 marca 2007 r. o zmianie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach oraz ustawy - Kodeks pracy, in: Dziennik Ustaw, 64, 2007, item 426.
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, original text: in: Dziennik Ustaw, 38, 1983, item 173 and consolidated text: in: Dziennik Ustaw, 2020, item 164.
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach, in: Dziennik Ustaw, 10, 1962, item 48.
Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie i uchyleniu niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych, in: Dziennik Ustaw, 220, 2006, item 1600.
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, in: Dziennik Ustaw, 2023, item 102.
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach, in: Dziennik Ustaw, 2015, item 566.
Ustawa z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), in: Dziennik Ustaw, 2019, item 730.
Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa, in: Dziennik Ustaw, 106, 1998, item 668.
Ustawa z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, in: Dziennik Ustaw, 2016 item 352.
Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, in: Dziennik Ustaw, 2019, item 1591.
Ustawa z dnia 25 stycznia 1933 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami, in: Dziennik Ustaw, 10, 1933, item 62.
Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 22 marca 1957 r. w sprawie korzystania z materiałów archiwalnych, in: Monitor Polski, 24, 1957, item 173, as later amended.
Literature
Ehrenkreutz, Stefan: Archiwiści objazdowi czy konserwatorowie zabytków sztuki kultury, in: Archeion, 1. 1927, p. 145–154.
Galuba, Rafał: Archiwa wyodrębnione w państwie demokratycznym, in: Chorążyczewski, Waldemar / Piasek, Wojciech / Rosa, Agnieszka (ed.): Nowa archiwistyka – archiwa i archiwistyka w późnonowoczesnym kontekście kulturowym. 2014, p. 119–136.
Grot, Dariusz: Ku przeszłości otwartej. Dostępność archiwów państwowych w Polsce w latach 1918-2014. 2015.
Grot, Dariusz: Regulacje prawne dotyczące udostępniania materiałów archiwalnych, in: Archiwista Polski, 4. 2000, p. 43–53.
Konstankiewicz, Marek / Niewęgłowski, Adrian: Narodowy zasób archiwalny i archiwa. Komentarz. 2016, p. 26–28.
Konstankiewicz, Marek: Prawo archiwalne II Rzeczypospolitej, in: Rosowska, Ewa (ed.): Archiwa w Niepodległej 1919-2019. Stulecie archiwów państwowych. 2019, p. 79–92.
Konstankiewicz, Marek: Regulacje polskiego prawa archiwalnego dotyczące archiwaliów prywatnych, in: Wschodni Rocznik Humanistyczny, 13. 2016, p. 336–342.
Konstankiewicz, Marek: Regulacje prawa polskiego mające znacznie dla działalności archiwalnej, in: Archeion, 121. 2020, p. 15–67.
Laszuk, Anna: Standardy de iure, in: Archiwista Polski, 2. 2019, p. 12–20.
Mencel, Tadeusz: Dekret o archiwach i opiece nad archiwami z 7 lutego 1919 r. na tle ówczesnego ustawodawstwa archiwalnego w Europie, in: Tomczak, Andrzej (ed.): Sześćdziesięciolecie polskich Archiwów Państwowych. Materiały z sesji. Łódź 10.11.1979. 1981, p. 5–36.
Moraczewski, Adam: Sprawa przekazywania akt administracji rządowej do archiwów państwowych w świetle obowiązujących przepisów, in: Archeion, 15. 1937–1938, p. 35–48.
Stępniak, Władysław: Archiwalia w polskim systemie prawnym ochrony dóbr kultury, in: Archeion, 82. 1987, p. 68–75.
Tarakanowska, Maria: Problem brakowania akt w Polsce w świetle przepisów i literatury archiwalnej w latach 1918-1965, in: Archeion, 46. 1967, p. 48–50.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Marek Konstankiewicz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 434
Number of citations: 0
