Wpływ procesów przetwórczych na jakość sensoryczną ziela kopru ogrodowego (Anethum graveolens L.)
DOI:
https://doi.org/10.12775/HERB.2026.005Ключові слова
koper ogrodowy, analiza sensoryczna, metoda profilowa, procesy przetwórczeАнотація
Celem niniejszych badań była ocena wpływu różnych procesów przetwórczych – suszenia, mrożenia oraz przechowywania – na jakość sensoryczną ziela kopru ogrodowego (Anethum graveolens L.) pięciu odmian: ‘Ambrozja’, ‘Lukullus’, ‘Szmaragd’, ‘Herkules’ i ‘Turkus’. Analizę sensoryczną przeprowadzono metodą ilościowej analizy opisowej (QDA – Quantitative Descriptive Analysis), natomiast wyniki opracowano za pomocą analizy składowych głównych (PCA – Principal Component Analysis). Badania wykazały, że koper świeży, niezależnie od odmiany, uzyskał najwyższe oceny sensoryczne, ze szczególnym uwzględnieniem zapachu i smaku typowego dla kopru oraz smaku ostrego. Odmiany ‘Szmaragd’ i ‘Ambrozja’ wyróżniały się najwyższą jakością ogólną. Przechowywanie ziela, szczególnie odmian ‘Ambrozja’ i ‘Herkules’, nie wpłynęło istotnie na pogorszenie jego cech sensorycznych. Procesy suszenia i mrożenia obniżyły jakość sensoryczną kopru, powodując osłabienie intensywności zapachu i smaku oraz pojawienie się nut obcych, takich jak „sianowaty” i „przechowalniczy”. Wnioski wskazują, że koper świeży oraz odpowiednio przechowywany zachowuje wysoką jakość sensoryczną, natomiast procesy przetwórcze (suszenie, mrożenie) wymagają dalszej optymalizacji w celu minimalizacji strat sensorycznych. Wyniki mają istotne znaczenie dla przemysłu przetwórczego, wskazując na potrzebę stosowania nowoczesnych technologii utrwalania ziół, które pozwolą zachować ich walory smakowo-zapachowe oraz właściwości zdrowotne.
Посилання
[1] Jana S., Shekhawat G. S., Anethum graveolens: An Indian traditional medicinal herb and spice, Pharmacognosy Review, 2010, 4(8), s. 179–184.
[2] Food info, Koper (Anethum graveolens), https://www.food-info.net/uk/products/spices/dill.htm.
[3] Biesiada A., Kędra K., Godlewska K., Szumny A., Nawirska-Olszańska A., Nutritional value of garden dill (Anethum graveolens L.), depending on genotype, Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 2019, 47, (3), s. 784–791.
[4] Mujovi´c M., Šoji´c B., Peuli´c T., Koci´c-Tanackov S., Ikoni´c P., Božovi´c D., Tesli´c N., Županjac M., Novakovi´c S., Jokanovi´c M., Effects of dill (Anethum graveolens) essential oil and lipid extracts as novel antioxidants and antimicrobial agents on the quality of beef burger, Foods, 2024, 13, s. 896.
[5] Bhatt S., Tewari G., Bisht M., Pande A., CH., Kanyal B., Akansha Rani A., Optimization of different drying methods and its impact on antioxidant potential of Ocimum basilicum L., Discover Applied Sciences, 2024, 6, s. 248.
[6] Naidu M. M., Vedashree M., Satapathy P., Khanum H., Ramsamy R., Hebbar H. U., Effect of drying methods on the quality characteristics of dill (Anethum graveolens) greens, Food Chemistry, 2016, 1(192), s. 849–856.
[7] Tezcan D., Sabanci S., Cevik M., Cokgezme O. F., Icier F., Infrared drying of dill leaves: Drying characteristics, temperature distributions, performance analyses and colour changes, Food Science and Technology International, 2021, 27(1), s. 32–45.
[8] Kwaśniewska-Karolak I., Wpływ metody suszenia na zawartość polifenoli ogółem, chlorofili i witaminy C w kolendrze siewnej (Coriandrum sativum L.), Przemysł Spożywczy, 2023, 77(1), s. 15–18.
[9] Kalalagh F., Mohebodini M., Fattahi R., Beyraghdar Kashkooli A., Davarpanah Dizaj S., Salehifar F., Mokhtari A. M., Drying temperatures affect the qualitative – quantita-tive variation of aromatic profiling in Anethum graveolens L. ecotypes as an industrial– medicinal – vegetable plant, Frontiers in Plant Science, 2024, 14, 1137840.
[10] Thamkaew G., Sjöholm I., Galindo F. G., A review of drying methods for improving the quality of dried herbs, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2021, 61(11), s. 1763–1786.
[11] Orphanides A., Goulas V., Gekas V., Drying technologies: Vehicle to high-quality herbs, food engineering reviews, 2016, 8(2), s. 164–180.
[12] Nurhaslina C. R., Bacho S. A., Mustapa A. N., Review on drying methods for herbal plants, Materials Today: Proceedings 202, 63, S122–S139.
[13] Tan U., Gören H. K., Influence of various drying methods on the antioxidant and essential oil content of Salvia fruticose plant, Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 2025,12(2), s. 390–396.
[14] Nowosad K., Sujka M., Wpływ metody suszenia na właściwości przeciwutleniające ziela bazylii, mięty oraz pietruszki, Żywność Technologia Jakość, 2021, 8, 4(129), s. 57–68.
[15] Słupski J., Lisiewska Z., Kmiecik W., Effect of usable parts of dill and of preliminary processing on the quality of frozen products depending on the time and temperature od storage, Acta Scientiarum Polonorum Technologia Alimentaria, 2004, 3(2), s. 65–75.
[16] Santos J. M., Herrero J. A., Mendiola M. T., Oliva-Teles C., Ibanez E., Delerue-Matos C., Oliveira M. B. P. P., Fresh-cut aromatic herbs: Nutritional quality stability during shelf-life, Food Science and Technology, 2014, 59, s. 101–107.
[17] Grover Y., Negi P. S., Recent developments in freezing of fruits and vegetables: Striving for controlled ice nucleation and crystallization with enhanced freezing rates, Journal Food Science, 2023 88, s. 4799–4826.
[18] Giannakouro M., Taoukis P., Changes during food freezing and frozen storage, Foods, 2021,10, 2525.
[19] Adamicki F., Czerko Z., Przechowalnictwo warzyw i ziemniaka, PWRiL, Poznań 2002.
[20] Singh K., Bala N., Verma A., An approach to assimilate and assess the organoleptic attributes along with shelf life of herbal brew, International Journal of Multidisciplinary Educational Research, 2020, 11(10), s. 52–58.
[21] Witrowa-Rajchert D., M. Hankus E., Pawlak M., Wpływ metody suszenia na zawartość chlorofilu i barwę oregano oraz bazylii, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2009a, 1(48), s. 70–71.
[22] Witrowa-Rajchert D., Rząca M., Piekut A., Wpływ metod suszenia na jakość ziół, Inżynieria Rolnicza, 2009b, 13(2), s. 287–295.
[23] International Organization for Standardization (ISO), ISO 13299:2016, Sensory, analysis – Methodology – General guidance for establishing a sensory profile, 2016, https://www.iso.org/standard/58042.html.
[24] Bienia B., Baran J., Porównanie jakości sensorycznej świeżych oraz suszonych roślin przyprawowych, Herbalism 2021,1(7), s. 45–56.
[25] Hoffman M., Jakość sensoryczna wybranych warzyw przyprawowych liofilizowanych i suszonych konwencjonalnie, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2007, 2(51), s. 91–97.
[26] Wrzodak A., Woszczyk K., Wpływ odmiany na jakość sensoryczną świeżego i suszonego ziela kopru ogrodowego (Anethum graveolens L.), Zeszyty Naukowe Instytutu Ogrodnictwa, 2014, 13(3), s. 21–30.
[27] Diaz-Maroto M. C., Perze-Coello M. S., Sánchez-Palomo E., González Viñas M. A., Impact of drying and storage time on sensory characteristics of rosemary (Rosmarinus Officinalis L.), Journal of Sensory Studies, 2007, 22(1), s. 34–48.
[28] Prusinowska R., Śmigielski K., Losses of essential oils and antioxidant during the drying of herbs and spices: A review, Engineering Sciences and Technologies, 2015, 2(17), s. 51–62.
Downloads
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 16
Number of citations: 0