HERBALISM https://apcz.umk.pl/HERB www.herbalism.pl pl-PL HERBALISM 2450-4963 Zawartość polifenoli i aktywność przeciwutleniająca ekstraktów z Hyperici herba w zależności od miejsca zbioru https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/36452 <p><span style="left: 131.392px; top: 690.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0109);">Dziurawiec zwyczajny (</span><span style="left: 345.2px; top: 690.592px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01433);">Hypericum perforatum</span><span style="left: 548.189px; top: 690.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.957872);">, </span><span style="left: 560.187px; top: 690.592px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.981584);">Hypericaceae</span><span style="left: 676.39px; top: 690.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02182);"> – dziurawcowate), </span><span style="left: 132.41px; top: 719.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992992);">znany też jako ziele św. Jana (St. John’s Wort), jest rośliną ruderalną powszechnie </span><span style="left: 131.401px; top: 747.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.966435);">występującą w Europie, Azji, Ameryce Północnej, Australii oraz w północnej części </span><span style="left: 129.602px; top: 776.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992937);">Afryki, na suchych, słonecznych łąkach, polach i w widnych lasach. W Polsce jest </span><span style="left: 131.996px; top: 804.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00592);">pospolity na całym obszarze. Głównymi składnikami rośliny są </span><span style="left: 693.204px; top: 804.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;"></span><span style="left: 704.808px; top: 804.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02404);">awonoidy (ruto-</span><span style="left: 132.397px; top: 833.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.97357);">zyd, kwercytyna, izokwercytyna), na</span><span style="left: 445.609px; top: 833.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;">ˆ</span><span style="left: 457.997px; top: 833.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0062);">odiantrony (hiperycyna, pseudohiperycyna), </span><span style="left: 131.999px; top: 861.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03893);">pochodne </span><span style="left: 224.793px; top: 861.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;"></span><span style="left: 236.203px; top: 861.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.994304);">uoroglucynowe (hiperforyna). Dziurawiec jest rośliną leczniczą znaną </span><span style="left: 132.192px; top: 890.461px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00701);">od starożytności, szeroko stosowaną dzięki swoim właściwościom biologicznym. </span><span style="left: 131.393px; top: 918.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.05509);">Obecnie w leczeniu chorób żołądkowo-jelitowych używane są napary wodne, </span><span style="left: 131.996px; top: 947.461px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0074);">natomiast ekstrakty etanolowe zawierające hiperycynę i hiperforynę mają wpływ </span><span style="left: 131.996px; top: 975.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00772);">na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) i działają wspomagająco w leczeniu umiar-</span><span style="left: 132.205px; top: 1004.46px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03321);">kowanych stanów depresji. Już za czasów Paracelsusa (1493–1541) stosowano </span><span style="left: 132.408px; top: 1032.87px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0323);">ziele dziurawca w schorzeniach neurologicznych i psychicznych, jak neuralgia, </span><span style="left: 131.996px; top: 1061.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02562);">niepokój, a także depresja. Obecnie roślina ta, po latach zapomnienia, wraca do </span><span style="left: 131.8px; top: 1090.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01103);">łask i odzyskuje utraconą pozycję jako cenny środek leczniczy. Celem podjętych </span><span style="left: 132.193px; top: 1118.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.05115);">badań było oznaczenie pro</span><span style="left: 376.411px; top: 1118.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;">‹</span><span style="left: 388.6px; top: 1118.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03252);">lu związków aktywnych i porównanie składu ziela </span><span style="left: 130.995px; top: 1146.79px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.995013);">Hyperici herba</span><span style="left: 260.205px; top: 1147.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00641);"> w zależności od miejsca zbioru. Przeprowadzona analiza surowca </span><span style="left: 132.409px; top: 1175.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03782);">zebranego z dwóch stanowisk naturalnych nie wykazała, że miejsce zbioru ma </span><span style="left: 132.41px; top: 1204.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00391);">znaczący wpływ na pro</span><span style="left: 337.992px; top: 1204.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;">‹</span><span style="left: 350.009px; top: 1204.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.989323);">l związków aktywnych.</span></p> Aleksandra Wasiak Ilona Bodek Agnieszka Zielińska Katarzyna Paradowska Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 7 16 10.12775/HERB.2019.001 Ekstrakt z brzozy brodawkowatej Cortex Betulae, jako źródło substancji aktywnych biologicznie https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/36453 <p><span style="left: 131.604px; top: 633.876px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00561);">Ekstrakt z kory brzozy stanowi od wieków remedium na różnorakie dolegliwości </span><span style="left: 132.41px; top: 662.463px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992531);">skórne. Wiąże się to z zawartością w nim cztero- lub pięciocyklicznych związków </span><span style="left: 131.996px; top: 690.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996334);">triterpenowych, między innymi betuliny, lupeolu oraz kwasów betulinowego i ole-</span><span style="left: 132.41px; top: 719.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971001);">anolowego. Związki te wykazują działanie biologicznie czynne, dzięki czemu mogą </span><span style="left: 132.41px; top: 747.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.987524);">znaleźć zastosowanie nie tylko w kosmetyce, ale również w pro</span><span style="left: 681.404px; top: 747.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;">‹</span><span style="left: 693.596px; top: 747.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977755);">laktyce i leczeniu </span><span style="left: 131.409px; top: 776.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00269);">wielu chorób skóry, w tym również nowotworów. Jak pokazują badania naukowe, </span><span style="left: 131.998px; top: 804.875px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02371);">triterpeny wywołują proces apoptozy komórek nowotworowych, nie wykazując </span><span style="left: 132.004px; top: 833.462px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01727);">przy tym działania toksycznego w stosunku do zdrowych tkanek. Z kolei mecha-</span><span style="left: 131.996px; top: 861.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996282);">nizm działania przeciwutleniającego triterpenów oparty jest na aktywacji systemu </span><span style="left: 132.192px; top: 890.461px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.986265);">enzymatycznego organizmu odpowiedzialnego za neutralizację wolnych rodników. </span><span style="left: 129.602px; top: 918.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.05354);">Aktywność przeciwbakteryjna oraz przeciwgrzybicza ekstraktu z kory brzozy </span><span style="left: 131.991px; top: 947.461px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03248);">umożliwia zastosowanie go w preparatach chroniących skórę przed działaniem </span><span style="left: 132.19px; top: 975.874px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.963313);">drobnoustrojów. Substancje aktywne wyciągu z kory brzozy regulują funkcje układu </span><span style="left: 132.192px; top: 1004.46px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.990427);">odpornościowego, wzmacniają odpowiedź immunologiczną i stymulują czynności </span><span style="left: 132.398px; top: 1032.87px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01244);">samonaprawcze organizmu. Ekstrakt brzozowy ogranicza również stany zapalne </span><span style="left: 132.391px; top: 1061.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.953322);">skóry. Skład suchego ekstraktu z kory brzozy zależy od warunków procesu ekstrakcji, </span><span style="left: 132.403px; top: 1090.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.939238);">a szczególnie jej czasu i rodzaju zastosowanego rozpuszczalnika. Do ekstrakcji stosuje </span><span style="left: 132.41px; top: 1118.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.995874);">się najczęściej alkohole lub inne organiczne rozpuszczalniki, ze względu na silnie </span><span style="left: 132.192px; top: 1147.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.989971);">lipo</span><span style="left: 165.393px; top: 1147.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;">‹</span><span style="left: 176.801px; top: 1147.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00644);">lowy charakter triterpenów. Zawartość związków triterpenowych w suchym </span><span style="left: 132.192px; top: 1175.48px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.966827);">ekstrakcie z brzozy sięga 70% masowych, co czyni ten surowiec roślinny niezwykle </span><span style="left: 132.192px; top: 1204.07px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.984159);">bogatym źródłem związków z tej grupy.</span></p> Magdalena Malinowska Elżbieta Sikora Jan Ogonowski Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 17 31 10.12775/HERB.2019.002 Właściwości przeciwutleniające wybranych herbat zielonych https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39734 <p><span dir="ltr" style="left: 148.39px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971335);" role="presentation">Celem pracy była próba określenia aktywności przeciwutleniającej herbat zielonych </span><span dir="ltr" style="left: 148.607px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02265);" role="presentation">jako czynnika kształtującego prozdrowotne właściwości tychże herbat. Badaniu </span><span dir="ltr" style="left: 148.998px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.994632);" role="presentation">poddano napary chińskich herbat zielonych pochodzące od sześciu różnych produ</span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.98426);" role="presentation">centów. Określono właściwości przeciwrodnikowe analizowanych prób za pomocą </span><span dir="ltr" style="left: 149.002px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.05406);" role="presentation">testu z rodnikiem DPPH (rodnik 2,2-difenyl-1-pikrylhydrazylowy). Ponadto </span><span dir="ltr" style="left: 149.004px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971877);" role="presentation">oznaczono zawartość związków polifenolowych ogółem metodą Folina-Ciocalteu’a.</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 149.004px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.963424);" role="presentation">Stwierdzono znaczne zróżnicowanie aktywności przeciwutleniającej oraz zawartości </span><span dir="ltr" style="left: 149.195px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.969357);" role="presentation">związków polifenolowych. Zawartość związków polifenolowych wynosiła od 35,29 </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.99924);" role="presentation">do 91,32 mg/100 ml naparu. Zdolność dezaktywacji DPPH</span> <span dir="ltr" style="left: 667.993px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.995264);" role="presentation">przez badane surowce </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983469);" role="presentation">kształtowała się na poziomie od 25,3 do 59,8% początkowej ilości rodnika.</span></p> Bernadetta Bienia Angelika Uram-Dudek Magdalena Dykiel Barbara Krochmal-Marczak Barbara Sawicka Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 32 40 Polifenole owoców czarnego bzu – dietetyczne wsparcie terapii przeziębienia i grypy https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39735 <p><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.957123);" role="presentation">Owoce i kwiaty czarnego bzu</span> <span dir="ltr" style="left: 383.406px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.938659);" role="presentation">Sambucus nigra</span> <span dir="ltr" style="left: 520.039px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.954616);" role="presentation">są dobrze znane w medycynie ludowej. </span><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.951536);" role="presentation">Obecnie owoce są doceniane jako żywność o właściwościach leczniczych, wspomaga</span><span dir="ltr" style="left: 131.8px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.937577);" role="presentation">jąca terapię przeziębienia i grypy. Badania naukowe koncentrują się na właściwościach </span><span dir="ltr" style="left: 132.004px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.952692);" role="presentation">przeciwwirusowych oraz bezpieczeństwie stosowania ekstraktów. Flawonoidy, np. cy</span><span dir="ltr" style="left: 131.8px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.943562);" role="presentation">janidyno-3-sambubiozyd mogą działać przeciwwirusowo, hamując replikację wirusów </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.933942);" role="presentation">lub ich adhezję do komórki. Soki z owoców bzu zawierają od 36,4 do 615,0 mg/100 ml </span><span dir="ltr" style="left: 132.41px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.931875);" role="presentation">związków polifenolowych i od 4,12 do 189,14 mg/100 ml antocyjanin i mogą być diete</span><span dir="ltr" style="left: 131.996px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.944026);" role="presentation">tycznym wsparciem leczenia infekcji. W przypadku choroby warto kupić w aptece lub </span><span dir="ltr" style="left: 132.402px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.921553);" role="presentation">sklepie zielarskim sok z czarnego bzu lub preparat zawierający standaryzowany ekstrakt.</span></p> Katarzyna Paradowska Angelika Uram-Dudek Iwona Wawer Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 41 49 Arcydzięgiel litwor – właściwości i zastosowanie https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39736 <p><span dir="ltr" style="left: 146.393px; top: 553.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01215);" role="presentation">Arcydzięgiel lekarski (</span><span dir="ltr" style="left: 348.01px; top: 553.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978974);" role="presentation">Angelica archangelica</span> <span dir="ltr" style="left: 544.316px; top: 553.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02501);" role="presentation">L.) jest rośliną północy, wyjątkowo </span><span dir="ltr" style="left: 149.003px; top: 582.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.971359);" role="presentation">odporną na mróz. Dawniej był spożywany przez ludy skandynawskie jako warzywo </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.972053);" role="presentation">pozwalające przetrwać zimę. W czasach średniowiecza i późniejszych ratował ludzi </span><span dir="ltr" style="left: 148.996px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.953486);" role="presentation">od „morowego powietrza”. Surowcem farmakopealnym jest kłącze z korzeniami oraz </span><span dir="ltr" style="left: 149.002px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01523);" role="presentation">olejek eteryczny pozyskiwany zarówno z kłączy, jak i nasion. Oznaczono w nim </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978131);" role="presentation">ponad 120 związków chemicznych – do najważniejszych należą terpeny, kumaryny </span><span dir="ltr" style="left: 148.803px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983622);" role="presentation">i furanokumaryny. Z uwagi na zawartość bergaptenu i ksantotoksyny jest zaliczany </span><span dir="ltr" style="left: 149.003px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.972935);" role="presentation">do roślin fototoksycznych. Wykazuje bogate spektrum działania na organizm ludzki</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 142.011px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978917);" role="presentation">– działa pobudzająco na układ trawienny, wzmaga wydzielanie płynów ustrojowych, </span><span dir="ltr" style="left: 149.009px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.948774);" role="presentation">tonizująco na układ nerwowy. Znalazł zastosowanie w onkologii oraz leczeniu chorób </span><span dir="ltr" style="left: 149.002px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.965986);" role="presentation">otępiennych, astmy, w pro</span><span dir="ltr" style="left: 369.598px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;" role="presentation">‹</span><span dir="ltr" style="left: 381.609px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.954294);" role="presentation">laktyce osteoporozy. Olejek eteryczny jest wykorzystywa</span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.9793);" role="presentation">ny w przemyśle perfumiarskim – zawiera egzaltolid będący stabilizatorem zapachu. </span><span dir="ltr" style="left: 146.409px; top: 895.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978485);" role="presentation">Arcydzięgiel stanowi też składnik wielu nalewek.</span></p> Agata Ściborowicz Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 50 62 Afrodyzjaki roślinne https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39738 <p><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 525.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992178);" role="presentation">Opisano wybrane gatunki roślin o właściwościach afrodyzyjnych, regulujące zabu</span><span dir="ltr" style="left: 131.996px; top: 553.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01591);" role="presentation">rzenia hormonalne, płodności oraz potencji, wykazujące ponadto wszechstronne </span><span dir="ltr" style="left: 131.996px; top: 582.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.984018);" role="presentation">prozdrowotne działanie na organizm człowieka. Należą do nich: korzeń żeń-szenia, </span><span dir="ltr" style="left: 132.195px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.962246);" role="presentation">korzeń maki, ziele i owoc buzdyganka, ziele owsa, korzeń sumy, nasienie kozieradki, </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.972826);" role="presentation">liść miłorzębu, liście i ziele świętego Damiana, kora i korzeń</span> <span dir="ltr" style="left: 653.603px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00886);" role="presentation">Muira-puama, korzeń </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983454);" role="presentation">kolcorośli, ziele męczennicy, łodygi</span> <span dir="ltr" style="left: 445.67px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.960265);" role="presentation">Fadogia agrestis,</span> <span dir="ltr" style="left: 593.211px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.985424);" role="presentation">korzenie kuklika chilijskiego, </span><span dir="ltr" style="left: 132.005px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02074);" role="presentation">nasiona</span> <span dir="ltr" style="left: 206.41px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996488);" role="presentation">babci, ziele gojnika, korzeń witanii, liście epimedium wielkokwiatowego,</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 132.198px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.94404);" role="presentation">owoce kolcowoju, kora eukomii, kłącza</span> <span dir="ltr" style="left: 463.403px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.948649);" role="presentation">Cynomorium songaricum</span> <span dir="ltr" style="left: 678.413px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.944833);" role="presentation">oraz owoc selernicy.</span></p> Irena Matławska Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 63 76 Rola substancji roślinnych w procesie odchudzania https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39740 <p><span dir="ltr" style="left: 131.411px; top: 552.196px; font-size: 23.7514px; font-family: serif;" role="presentation">N</span><span dir="ltr" style="left: 148.6px; top: 553.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.953577);" role="presentation">adwaga oraz otyłość stanowią obecnie jedno z największych zagrożeń dla populacji </span><span dir="ltr" style="left: 132.191px; top: 582.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.953034);" role="presentation">ludzkiej w Polsce i na świecie. Według ostatnich danych – z dnia 15 marca 2017 roku </span><span dir="ltr" style="left: 132.193px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00536);" role="presentation">opublikowanych przez Biuro Analiz Sejmowych – osoby z nadwagą stanowiły </span><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.988514);" role="presentation">w Polsce 36,6% społeczeństwa, a osoby otyłe 16,7%. Było to powyżej średniej dla </span><span dir="ltr" style="left: 132.201px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.960709);" role="presentation">krajów Unii Europejskiej, w której te wartości wynoszą odpowiednio 34,8% i 15,4%. </span><span dir="ltr" style="left: 155.19px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.903253);" role="presentation">Główną przyczyną otyłości jest zły styl życia. Składa się na niego zbyt mała aktywność</span> fi<span dir="ltr" style="left: 143px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.964456);" role="presentation">yczna oraz spożywanie zbyt dużej ilości łatwych do przyswojenia węglowodanów. </span><span dir="ltr" style="left: 155.394px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.014);" role="presentation">Nie ma cudownego leku, którego zażycie spowoduje zmniejszenie masy ciała,</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 132.41px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00532);" role="presentation">ale naturalne substancje roślinne mogą w tym pomóc. Zioła, takie jak liść morwy, </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.98615);" role="presentation">czy ziele pokrzywy mogą poprzez zahamowanie alfa-glukozydaz wydłużyć proces </span><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.95753);" role="presentation">wchłaniania się cukrów prostych ze światła jelita do krwi. Błonnik, m.in. przyspiesza </span><span dir="ltr" style="left: 132.009px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01038);" role="presentation">pasaż jelitowy, zwalnia wchłanianie się lipidów i węglowodanów oraz działa pre</span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 895.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.986903);" role="presentation">biotycznie. Na masę ciała wpływ ma również właściwy stan emocjonalny. Dlatego </span><span dir="ltr" style="left: 132.41px; top: 924.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.994994);" role="presentation">surowce o działaniu uspokajającym, takie jak korzeń kozłka, szyszki chmielu, liść </span><span dir="ltr" style="left: 132.208px; top: 952.664px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02783);" role="presentation">melisy i poprawiające nastrój ziele dziurawca mogą mieć pozytywny wpływ na</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 131.996px; top: 981.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01011);" role="presentation">redukcję masy ciała. W przypadku nadwagi stosuje się także substancje przyśpie</span><span dir="ltr" style="left: 132.41px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.990365);" role="presentation">szające metabolizm, takie jak</span> <span dir="ltr" style="left: 392.593px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.984428);" role="presentation">Garcinia cambogia</span> <span dir="ltr" style="left: 560.903px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.993028);" role="presentation">oraz substancje kofeinowe, takie </span><span dir="ltr" style="left: 131.8px; top: 1038.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992547);" role="presentation">jak nasiona guarany.</span></p> Krzysztof Błecha Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 77 90 Składniki ziołowe w innowacyjnych suplementach diety produkowanych przez firmę LEK-AM https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39742 <p><span dir="ltr" style="left: 131.593px; top: 582.08px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.924405);" role="presentation">Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne LEK-AM wprowadziło na rynek szereg suplementów</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 132.205px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.936411);" role="presentation">diety wyróżniających się unikalnym składem. Suplementy te uzupełniają produkowane </span><span dir="ltr" style="left: 131.996px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983095);" role="presentation">przez polską</span> <span dir="ltr" style="left: 244.007px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;" role="presentation">‹</span><span dir="ltr" style="left: 255.393px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.97982);" role="presentation">rmę farmaceutyczną leki z takich obszarów, jak: okulistyka, urologia </span><span dir="ltr" style="left: 132.001px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02677);" role="presentation">i psychiatria, ale również wspierają funkcjonowanie układu immunologicznego. </span><span dir="ltr" style="left: 131.604px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00028);" role="presentation">Z 29 suplementów diety, 11 suplementów zawiera ekstrakty kilkunastu ziół, są to: </span><span dir="ltr" style="left: 129.602px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00419);" role="presentation">Arutin Complex, Arutin Immuno Complex, Arutin Zatoki, Bioretinof, Cyklovena, </span><span dir="ltr" style="left: 131.604px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.987775);" role="presentation">Furoxin, Nefrocal, Prostaceum i Szafraceum, seria ZATOGRIP i seria NervoCalm: </span><span dir="ltr" style="left: 131.604px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983105);" role="presentation">Forte, Dzień, Noc, Sen i NervoCalm Serce. Trzy z wymienionych preparatów mają </span><span dir="ltr" style="left: 132.406px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.958939);" role="presentation">status dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego – </span><span dir="ltr" style="left: 132.41px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.972665);" role="presentation">są to preparaty wspomagające układ odpornościowy, przeznaczone dla różnej grupy</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.987544);" role="presentation">wiekowej. Wszystkie preparaty zawierają zioła znane od tysiącleci, ale w kapsułce </span><span dir="ltr" style="left: 132.391px; top: 895.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.938286);" role="presentation">zamknięte są ekstrakty standaryzowane na zawartość substancji bioaktywnych. Bardzo </span><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 924.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.982599);" role="presentation">ważne, decydujące o przydatności preparatu i o sukcesie rynkowym, jest umiejętne </span><span dir="ltr" style="left: 131.8px; top: 952.664px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00194);" role="presentation">łączenie składników. O innowacyjnym składzie preparatów trzeba przekonać kon</span><span dir="ltr" style="left: 132.4px; top: 981.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00351);" role="presentation">sumentów i pacjentów, ale przede wszystkim profesjonalistów medycznych. Stąd </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996001);" role="presentation">działania edukacyjne</span> <span dir="ltr" style="left: 319.008px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif;" role="presentation">‹</span><span dir="ltr" style="left: 331.199px; top: 1009.66px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977555);" role="presentation">rmy LEK-AM skierowane do farmaceutów i lekarzy.</span></p> Danuta Jakubowska Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 91 95 Zastosowanie miodu pszczelego w kosmetologii https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39744 <p><span dir="ltr" style="left: 148.39px; top: 610.667px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0147);" role="presentation">Pszczoły wytwarzają miód z nektaru lub spadzi. Jest on zatem produktem pocho</span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 639.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.983384);" role="presentation">dzenia roślinnego, częściowo przetwarzanym przez pszczoły. Miód pszczeli składa </span><span dir="ltr" style="left: 149.195px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.965497);" role="presentation">się z cukrów, wody i innych substancji, w tym białek, peptydów, enzymów, wolnych </span><span dir="ltr" style="left: 149.204px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.934117);" role="presentation">aminokwasów, związków fenolowych, witamin i biopierwiastków. Do najważniejszych </span><span dir="ltr" style="left: 148.194px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.978315);" role="presentation">właściwości biologicznych miodu zalicza się działanie: przeciwutleniające, antybio</span><span dir="ltr" style="left: 149px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.9614);" role="presentation">tyczne, przeciwzapalne, przeciwbólowe, odżywcze, odnawiające tkanki, nawilżające, </span><span dir="ltr" style="left: 148.993px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.952766);" role="presentation">oczyszczające skórę ze szkodliwych metabolitów, podwyższające napięcie skóry oraz </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 810.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977194);" role="presentation">usuwające złuszczony naskórek. </span><span dir="ltr" style="left: 170.204px; top: 838.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.992329);" role="presentation">Miód znalazł zastosowanie w wytwarzaniu kosmetyków upiększających, w tym </span><span dir="ltr" style="left: 149.007px; top: 867.078px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.961147);" role="presentation">maseczek do twarzy, kremów, kąpieli, balsamów, lotionów oraz odżywek do włosów. </span><span dir="ltr" style="left: 148.403px; top: 895.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01318);" role="presentation">Z powodzeniem używany jest do sporządzania kosmetyków leczniczych (kosme</span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 924.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.997869);" role="presentation">ceutyków), przeznaczonych do leczenia różnych chorób dermatologicznych, m.in.</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 148.998px; top: 952.664px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.999844);" role="presentation">grzybic, łupieżu pstrego, łojotokowego zapalenia skóry, wyprzeń drożdżakowych, </span><span dir="ltr" style="left: 148.999px; top: 981.077px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.981207);" role="presentation">opryszczki warg i atopowego zapalenia skóry.</span></p> Bogdan Kędzia Elżbieta Hołderna-Kędra Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 96 110 Wpływ dostępu do zielonego wybiegu na jakość jaj spożywczych https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39746 <p><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 667.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.99295);" role="presentation">Celem przeprowadzonych badań była ocena wpływu systemu utrzymania (ściółko</span><span dir="ltr" style="left: 131.409px; top: 696.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.986728);" role="presentation">wego, wybiegowego i ekologicznego) na masę jaj oraz intensywność barwy żółtka. </span><span dir="ltr" style="left: 132.006px; top: 724.666px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.954406);" role="presentation">System wolnowybiegowy i ekologiczny sprzyja pozyskiwaniu jaj o intensywniejszej </span><span dir="ltr" style="left: 132.192px; top: 753.079px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.973343);" role="presentation">barwie żółtka i większej ich masie. Większa masa jaj, intensywniejsza barwa żółtka, </span><span dir="ltr" style="left: 131.191px; top: 781.665px; font-size: 21.7722px; font-family: serif; transform: scaleX(0.980367);" role="presentation">świadczą o korzystnym wpływie dostępu do zielonego wybiegu na jakość jaj.</span></p> Magdalena Dykiel Zofia Sokołowicz Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 111 118 Prawo do żywności a regulacje międzynarodowe https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39747 <p><span dir="ltr" style="left: 94.5282px; top: 826.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.0103);" role="presentation">Celem niniejszego artykułu jest omówienie prawa do żywności w oparciu o regu</span><span dir="ltr" style="left: 95.0598px; top: 850.249px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00142);" role="presentation">lacje krajowe i międzynarodowe. W hierarchii potrzeb podstawowych dążenie do </span><span dir="ltr" style="left: 95.2382px; top: 874.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02925);" role="presentation">zaspokojenia głodu oraz chęć poczucia bezpieczeństwa stanowią kategorie pod</span><span dir="ltr" style="left: 95.2842px; top: 898.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.984619);" role="presentation">stawowe, które zaspokajamy w pierwszej kolejności, aby dopiero potem zaspokoić </span><span dir="ltr" style="left: 95.1102px; top: 922.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.976773);" role="presentation">dalsze potrzeby. Prawo do odpowiedniej żywności wymaga od państw dostarczania </span><span dir="ltr" style="left: 95.1282px; top: 946.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.973051);" role="presentation">odpowiednich instrumentów chroniących te prawa. Przepisy prawa żywnościowego </span><span dir="ltr" style="left: 94.9862px; top: 970.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977657);" role="presentation">i międzynarodowych paktów praw człowieka w podstawowym zakresie przewidują </span><span dir="ltr" style="left: 95.1328px; top: 994.249px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.995818);" role="presentation">ochronę prawa do żywności, choć nie zawsze wynikają z regulacji normatywnych</span> <span dir="ltr" style="left: 109.38px; top: 106.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03085);" role="presentation">bezpośrednio. Prawo do wody, do wolności od głodu, do bezpiecznej żywności </span><span dir="ltr" style="left: 109.25px; top: 130.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02483);" role="presentation">może być dochodzone przez państwa na drodze sądowej. Prawo do właściwego </span><span dir="ltr" style="left: 108.604px; top: 154.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01671);" role="presentation">wyżywienia jest ponadto współzależne z innymi prawami człowieka, takimi jak: </span><span dir="ltr" style="left: 109.196px; top: 178.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.998449);" role="presentation">prawo do niedyskryminacji, prawo do zdrowia, edukacji, pracy, własności, wolno</span><span dir="ltr" style="left: 108.517px; top: 202.249px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.986465);" role="presentation">ści słowa i poglądów, informacji, uczestniczenia w życiu społecznym, kulturalnym </span><span dir="ltr" style="left: 109.159px; top: 226.247px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.980066);" role="presentation">i politycznym. Artykuł wskazuje miejsce prawa do żywności w międzynarodowym </span><span dir="ltr" style="left: 109.196px; top: 250.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.977449);" role="presentation">porządku prawnym oraz określa podmioty odpowiedzialne za realizację tego prawa</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 108.604px; top: 274.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.994083);" role="presentation">w przestrzeni międzynarodowej.</span></p> Anna Słowik Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 119 127 Podlaska kolekcja roślin księżnej Anny Jabłonowskiej https://apcz.umk.pl/HERB/article/view/39748 <p><span dir="ltr" style="left: 108.544px; top: 682.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.956771);" role="presentation">Jeden z najcenniejszych zbiorów przyrodniczych osiemnastowiecznej Europy należał </span><span dir="ltr" style="left: 109.284px; top: 706.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.948808);" role="presentation">do księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej (1728–1800) i znajdował się na Podlasiu </span><span dir="ltr" style="left: 108.604px; top: 730.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.02025);" role="presentation">w Siemiatyczach. Właścicielka samodzielnie zarządzała dobrami – jedenastoma </span><span dir="ltr" style="left: 109.25px; top: 754.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.03955);" role="presentation">miastami i 107 wsiami z 24 folwarkami, była autorką prac z zakresu ekonomii, </span><span dir="ltr" style="left: 109.284px; top: 778.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00659);" role="presentation">dokonała gruntownej przebudowy Siemiatycz i Kocka, wybudowała szpitale, ma</span><span dir="ltr" style="left: 109.214px; top: 802.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00354);" role="presentation">nufaktury, drukarnię, szkołę akuszerek, ufundowała ratusz i kościół. W Kocku na </span><span dir="ltr" style="left: 109.196px; top: 826.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.967472);" role="presentation">trzynastohektarowym terenie z jej polecenia zasadzono 590 gatunków egzotycznych </span><span dir="ltr" style="left: 109.252px; top: 850.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.974716);" role="presentation">krzewów i drzew. </span><span dir="ltr" style="left: 127.702px; top: 874.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.94441);" role="presentation">W pałacu w Siemiatyczach utworzyła Gabinet Historii Naturalnej z bogatą kolekcją</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 109.214px; top: 898.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.964977);" role="presentation">gatunków roślin z całego świata. Okazy trafiały na Podlasie przede wszystkim drogą </span><span dir="ltr" style="left: 109.25px; top: 922.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.98481);" role="presentation">morską przez Gdańsk, a w zakupach pośredniczyła Renata Gralach, wnuczka gdań</span><span dir="ltr" style="left: 109.458px; top: 946.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.972249);" role="presentation">skiego kolekcjonera-przyrodnika Jakuba Kleina (1685–1759). W 1788 roku księżna </span><span dir="ltr" style="left: 109.412px; top: 970.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.970248);" role="presentation">zdecydowała przekazać bogate zbiory narodowi polskiemu. Rodzina Jabłonowskich</span><br role="presentation"><span dir="ltr" style="left: 109.412px; top: 994.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00617);" role="presentation">zaproponowała swój warszawski pałac oraz fundusze na utrzymanie zbiorów, ale</span> <span dir="ltr" style="left: 95.0782px; top: 106.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.01313);" role="presentation">król Stanisław August Poniatowski odrzucił dar, który mógłby służyć „pomnoże</span><span dir="ltr" style="left: 95.0402px; top: 130.25px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.975067);" role="presentation">niu oświecenia powszechnego”. Została wówczas zaprzepaszczona idea utworzenia </span><span dir="ltr" style="left: 95.0402px; top: 154.249px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.996805);" role="presentation">narodowego muzeum historii naturalnej, która do dziś nie została zrealizowana. </span><span dir="ltr" style="left: 114.602px; top: 178.247px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.987098);" role="presentation">Po śmierci księżnej Anny Jabłonowskiej Gabinet Historii Naturalnej zakupił car </span><span dir="ltr" style="left: 92.9135px; top: 202.245px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(1.00098);" role="presentation">Aleksander I z przeznaczeniem do Muzeum Uniwersytetu Moskiewskiego. Poszu</span><span dir="ltr" style="left: 95.0768px; top: 226.244px; font-size: 18.3333px; font-family: serif; transform: scaleX(0.966108);" role="presentation">kiwania rozproszonych w Rosji przyrodniczych okazów z jej kolekcji trwają do dziś.</span></p> Iwona Arabas Prawa autorskie (c) 2019 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 2022-09-02 2022-09-02 5 1 128 142