Studentki kierunków pedagogicznych o zdrowiu i jego wartości
DOI:
https://doi.org/10.12775/ED.2025.024Ключові слова
studenci, zdrowie, dobrostan, wartość, zdrowizmАнотація
W artykule przedstawiono wyniki badań zrealizowanych metodą sondażu diagnostycznego w grupie 143 studentek kierunków pedagogicznych. Przedmiotem dociekań było poznanie, w jaki sposób respondentki definiują kategorię zdrowia oraz jakie znaczenie przypisują wartości zdrowia. Materiał empiryczny zgromadzony został w 2025 roku przy użyciu Listy Wartości Osobistych (LWO) Zygfryda Juczyńskiego oraz autorskiego kwestionariusza ankiety. W opracowaniu przedstawiono zaproponowane przez osoby badane definicje zdrowia, najliczniej opisanego jako dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka. Analiza zgromadzonych danych ujawniła, że w badanej grupie wartość zdrowia jest doceniana. Zdrowie (3,79) wraz z udanym życiem rodzinnym (4,13) uzyskało najwyższe średnie wyborów, wśród preferowanych wartości najczęściej przypisywane im były rangi pierwsza i druga. Pomiędzy badanymi odnotowano w prezentowanym opisie pewne różnice ze względu na wiek, miejsce zamieszkania oraz ocenę własnej kondycji zdrowotnej, jednak nie były one istotne statystycznie.
Посилання
Bielski, J. (2010). Kultura fizyczna w kategoriach wartości. W: M. Zasada, M. Klimczyk, H. Żukowska, R. Muszkieta, M. Cieślicka (red.), Humanistyczny wymiar kultury fizycznej (s. 7–16). Poznań: Ośrodek Rekreacji, Sportu i Edukacji w Poznaniu.
Boguszewski, R. (2010). Co jest ważne, co można, a czego nie wolno – normy i wartości w życiu Polaków. BS/99, CBOS. Pobrane z: https://www.cbos.pl/SPISKOM. POL/2010/K_099_10.PDF (dostęp: 3.09.2025).
Boguszewski, R. (2019). Rodzina – jej znaczenie i rozumienie. Nr 22, CBOS. Pobrane z: https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_022_19.PDF (dostęp: 3.09.2025).
Brzezińska, A., Trempała, J. (2002). Wprowadzenie do psychologii rozwoju. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 2 (s. 229–283). Gdańsk: GWP.
Brzezińska, A. I. (2005) Jak myślimy o rozwoju człowieka? Wprowadzenie. W: A. I. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa. (s. 5–19). Gdańsk: GWP.
Brzozowski, P. (1986). Polska wersja testu wartości Rokeacha i jej teoretyczne podstawy. Przegląd Psychologiczny, tom 29, nr 2, s. 527–540.
Cianciara, D. (2013). Zarządzać zdrowiem albo robić rachunki umieralności – oto jest pytanie do zdrowia publicznego w Polsce. Przegląd Epidemiologiczny, nr 67, s. 741–747.
Crawford, R. (1980). Healthism and the medicalization of everyday life. International Journal of Health Services, No. 10(3), s. 365–388.
Czerniawska, M. (1995). Inteligencja a system wartości. Studium psychologiczne. Białystok: Trans Humana.
Czerwińska, N., Kusztelak, A. (2016). Wartości ostateczne i instrumentalne w opiniach studentów polskich wyższych uczelni publicznych, W: Z. Dziemianko, A. Kusztelak (red.), Edukacja dla bezpieczeństwa. Szkoła Turystyka Rekreacja – Sport (s. 95–118). Poznań: Wyd. WSHiU.
Demel, M. (2002). Pedagogika zdrowia. Chowanna, T. 1(18), s. 13–26.
Denek, K. (2009). Edukacja oparta o wartości. Wartości w muzyce, nr 2, s. 139–158.
Denys K., Zboralski, K. (2015). Psychospołeczne aspekty zdrowia. W: A. Denys (red.), Zagrożenia zdrowia publicznego, cz. 2. Zdrowie człowieka a środowisko (s. 80–109). Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Domaradzki, J. (2013). O skrytości zdrowia. O problemach z konceptualizacją pojęcia zdrowie. Hygeia Public Health, tom 48, nr 4, s. 408–419.
Domaradzki, J. (2013a). O definicjach zdrowia i choroby. Folia Medica Lodziensia, 40/1, s. 5–29.
Ericson, E.H. (1970). The life cycle: Epigenesis of identity. W: H. Fitzgerald (red.), Developmental psychology (s. 46–81). New York: W.W. Norton and Company.
Gajda, J. (2013). Wartości w życiu i edukacji człowieka. Toruń: Wyd. Adam Marszałek.
Galderisi, S., Heinz, A., Kostrup, M., Beezhold, J., Sartorius, N. (2017). Propozycja nowej definicji zdrowia psychicznego. Psychiatria Polska, nr 51(3), s. 407–411.
Gaweł, A. (2003). Pedagodzy wobec wartości zdrowia, Kraków: Wyd. UJ.
Golinowska, S. (2022). Zdrowie publiczne jako przedmiot badań i działań. W: S. Golinowska (red.), Zdrowie publiczne. Wymiar społeczny i ekologiczny (s. 59–71). Warszawa: Wyd. Scholar.
Heszen, I. Sęk, H. (2007). Psychologia zdrowia. Warszawa: PWN.
Juczyński, Z. (2012). Narzędzia Pomiaru w Promocji i Psychologii Zdrowia, Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.
Juczyński, Z. (2012a). Kryteria zdrowia w cyklu życia człowieka – „mieć czy być zdrowym”? W: N. Ogińska-Bulik, J. Miniszewska (red.), Zdrowie w cyklu życia człowieka (s. 11–26). Łódź: Wyd. UŁ.
Kędzior, J. (2018). Wartości, którymi kierują się dzisiejsi studenci (na przykładzie Uniwersytetu Wrocławskiego). W: J. Kędzior, B. Krawiec, M. Biedroń, A. Mitręga (red.), Komunikacja a zmiana społeczna (s. 213–230). Wrocław: Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Dz.U. 1997, Nr 78, poz. 483 ze zm. Pobrane z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf (dostęp: 13.11.2025).
Krawczyk, A.E. (2024). Zarządzanie wielopokoleniowym kapitałem ludzkim. Journal of Modern Science, t. 1(55), s. 515–533.
Kubacka, M. (2024). Ochrona zdrowia publicznego w kontekście dostępności i bezpieczeństwa produktów leczniczych. Medical Forum, Vol. 2(2), s. 38-46, DOI: 10.15804/ MF.2024205.
Levinson, D.J. (1978). The anatomy of the life cycle. Psychiatric Opinion, no. 15(9), s. 39–48.
Menthal Health, World Health Organization. Pobrane z: https://www.who.int/health-topics/ mental-health#tab=tab_1 (dostęp: 7.11.2025).
Miasta w liczbach (2011). GUS, Departament Badań Regionalnych i Środowiska, Urząd Statystyczny w Poznaniu, Ośrodek Statystyki Miast, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/ gus/oz_miasta_w_liczbach_2009_notatka_infor.pdf (dostęp: 3.11.2025).
Marczuk, S. (1982). Pojęcie „wartość” w socjologii polskiej. W: J. Lipiec (red.), Człowiek i świat wartości (s. 103–114). Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza.
Michalska, P., Kukła, D. (2017). Healthism – kult zdrowia, czy współczesne zagrożenie behawioralne. W: Maciąg M., Maciąg K. (red.), Zagrożenia i problemy cywilizacyjne XXI wieku – przegląd i badania (s. 7–17). Lublin: Wyd. Nauk Tygiel.
Michalski, P., Wagner, S., Andruszkiewicz, A., Kosobucka, A., Pietrzykowski, Ł., Kubica, A. (2016). Zróżnicowanie zachowań zdrowotnych, wartości osobistych i kryteriów zdrowia w zależności od płci wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Forum Medycyny Rodzinnej, tom 10, nr 4, s. 219–228.
Obodyńska, E. (2015). Zdrowie jako podstawowa wartość edukacyjna i życiowa. Edukacja – Technika – Informatyka, Tom 12, Nr 2, s. 148–154.
Ossowski, S. (1967). Z zagadnień psychologii społecznej. Dzieła, t. 3, Warszawa: PWN.
Ostrowska, A. (1997). Prozdrowotne style życia. W: H. Domański, A. Rychard (red.), Elementy nowego ładu (s. 209–222). Warszawa: Wyd. IFIS PAN.
Pasterniak, W. (1998). Piękno i sacrum. U podstaw pedagogiki teonomicznej. Poznań: Wyd. Naukowe PTP.
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka. (1948). Paryż. Pobrane z: https://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/onz/1948.html (dostęp: 13.11.2025).
Rozporządzenie UE 2021/522 w sprawie ustanowienia Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia: Program Unii Europejskiej dla zdrowia (2021–2027). Pobrane z: https:// eur-lex.europa.eu/PL/legal-content/summary/eu4health-programme-2021-2027.html?fromSummary=29 (dostęp: 13.11.2025).
Puchalski, K. (2017). Zdrowie we współczesnym społeczeństwie. W: K. Puchalski, E. Korzeniowska (red.), Promocja zdrowia w zakładzie pracy: wsparcie dla zdrowego odżywiania się i aktywności fizycznej pracowników (s. 13–36). Łódź: Instytut Medycyny Pracy.
Roguska, B. (2025). Deklarowane wartości i cele życiowe młodych Polaków. Nr 54, CBOS. Pobrane z: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2025/K_054_25.PDF (dostęp: 3.9.2025).
Rokeach, M. (1968). Beliefe, attitudes and values. A Theory of Organization and Change. San Francisco: Jossey-Bass Inc.Publishers.
Rokeach, M. (1971).Undrestanding Human Values. Individual and Societal. London. Collier Macmillan Publishers.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025. Dz.U. 2021, s. 642. Pobrane z: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/narodowy-program-zdrowia-na-lata-2021-2025-19099255.
Skowron, R.T. (2021). Zdrowizm. O nierównym traktowaniu w stosunkach pracy ze względu na tzw. zdrowy styl życia. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin-Polonia, Vol. LXVIII, 1, s. 119–135, doi: 10.17951/g.2021.68.1.119-135.
Starzyńska-Kościuszko, E. (2010). Holistyczna (całościowa) koncepcja zdrowia. Zdrowie jako wartość. Humanistyka i Przyrodoznawstwo, nr 16, s. 319–326.
Stawarz, B., Lewicka, M., Sulima, M., Wiktor, H. (2014). Zdrowie jako wartość w ocenie studentów z województwa podkarpackiego. Annales Academiae Medicae Silesiensis, Vol. 68, nr 4, s. 226–232.
Struzik, T. (2014). System wartości a ocena wartości życia młodzieży akademickiej w świetle badań ankietowych studentów uczelni Poznania. Studia Oeconomica Posnaniensia, vol. 2, nr 2, s. 5–23.
Sygit, M. (2017). Zdrowie publiczne. Warszawa; Wolters Kluwer Polska.
Syrek, E. (2000). Upodmiotowienie społeczne nauczyciela w działaniach na rzecz promocji zdrowia. Chowanna, T. 2(15), s. 75–80.
Syrek, E. (2019). Zdrowie psychiczne, higiena psychiczna – edukacja dla dobrostanu psychicznego – aktualność koncepcji i poglądów Kazimierza Dąbrowskiego. Pedagogika Społeczna, 3(73), s. 223–235.
Szczepański, J. (1972). Elementarne pojęcia socjologii. Warszawa: PWN.
Taranowicz, I. (2023). Społeczny wymiar zdrowia i choroby. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, nr 3(91), s. 40–47.
Tuszyńska, L. (2015). Zdrowie w dyskursie pedagogicznym. Edukacja Ustawiczna Dorosłych, 2015, nr 2, s. 18–25.
Walentynowicz-Moryl, K. (2016). Społeczny wymiar zdrowia. Relacje. Studia z nauk społecznych, nr 1, s. 71–81.
Wojtczak, A. (2009). Zdrowie publiczne wyzwaniem dla systemów zdrowia XXI wieku.Warszawa: PZWL.
Wojtoszek, K. (2023). Zrozumieć pokolenie Z. W: L. Kowalczyk, F. Mroczko (red.), Pedagogika, zarządzanie, psychologia i inżynieria zarządzania wobec wyzwań współczesności. Relacje i interdyscyplinarność wyzwaniem współczesności. Wałbrzych: WSZiP, t. 53, s. 173–178.
World Health Organization. Pobrane z: https://www.who.int/about/governance/constitution (dostęp: 7.7.25).
Woynarowska, B. (2008). Edukacja zdrowotna w szkole w Polsce. Zmiany w ostatnich dekadach i nowa propozycja. Problemy Higieny i Epidemiologii, 89(4), s. 445–452.
Woynarowska, B. (2012). Związki między zdrowiem a edukacją. W: B. Woynarowska (red.), Organizacja i realizacja edukacji zdrowotnej w szkole. Poradnik dla dyrektorów szkół i nauczycieli szkół podstawowych. Warszawa: ORE.
Woynarowska, B. (2018). Działania ukierunkowane na profesjonalizację w promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej na świecie i w Polsce. Hygeia Public Health, 53(3), s. 221–231.
Wrona-Polańska, H. (2013). Zdrowie jako wartość. W: I. Adamek, Z. Szarota, E. Żmijewska (red.), Wartości w teorii i praktyce edukacyjnej (s. 140–149). Kraków: Wyd. Nauk. Uniwersytetu Pedagogicznego.
Zdyb, M. (2024). Istota prawa do ochrony zdrowia w świetle art. 68 Konstytucji RP ze szczególnym uwzględnieniem art. 68 ust. 1. Dylematy i kontrowersje. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia, Vol. LXXI, 1, s. 173–192. DOI: 10.17951/g.2024.71.1.173-192.
Ziółkowska, B. (2005). Okres wczesnej dorosłości. Jak rozpoznać potencjał młodych dorosłych? W: A.I. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa (s. 423–468). Gdańsk: GWP.
Downloads
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 23
Number of citations: 0
