Wykorzystanie badań biograficznych w polityce społecznej – perspektywa procesów edukacyjnych i rozwoju społecznego dorosłych
DOI:
https://doi.org/10.12775/ED.2025.020Słowa kluczowe
badania biograficzne, wywiad narracyjny, edukacja dorosłych, rozwój społeczny, polityka społeczna, autobiografiaAbstrakt
Celem artykułu jest ukazanie potencjału oraz możliwości zastosowania badań biograficznych w kontekście polityki społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w analizie procesów edukacyjnych i rozwoju społecznego dorosłych. Autor przedstawia uporządkowaną charakterystykę podejścia biograficznego, wyjaśnia metodę wywiadu narracyjnego oraz analizuje znaczenie subiektywnych narracji życiowych jako źródła wiedzy dla polityk publicznych. W artykule podkreślono także znaczenie badań biograficznych w identyfikowaniu nierówności społecznych, wspieraniu rozwoju jednostek oraz projektowaniu rozwiązań edukacyjnych dopasowanych do indywidualnych potrzeb. Artykuł ma charakter teoretyczny i porządkujący, stanowiąc punkt wyjścia do dalszych badań empirycznych w tym obszarze. W pedagogice badania biograficzne odgrywają kluczową rolę nie tylko w doskonaleniu metod nauczania, ale także w kształtowaniu polityki społecznej. Biografie stają się więc nie tylko narzędziem refleksji pedagogicznej, ale także istotnym elementem strategii polityki społecznej, ukierunkowanej na równość szans i integrację społeczną.
Bibliografia
Alheit, P. (2010). Identität oder „Biographizität“? Beiträge der neueren sozial- und erziehungswissenschaftlichen Biographieforschung zu einem Konzept der Identitätsentwicklung. W: B. Griese (red.), Subjekt – Identität – Person? Reflexionen zur Biographieforschung (s. 219–249). Wiesbaden: VS Verl. für Sozialwissenschaften. DOI: 10.1007/978-3-531-92488-5_11.
Bednarz-Łuczewska, P., Łuczewski, M. (2012). Podejście biograficzne. W: D. Jemielniak (red.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, T. 2 (s. 91–110). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Chase, S.E. (2009). Wywiad narracyjny. Wielość perspektyw, podejść, głosów. W: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), Metody badań jakościowych, T. 2 (s. 15–56). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Denzin, N.K., Lincoln, Y.S. (2009). Metody badań jakościowych, T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Domańska, E. (2000). Wokół metahistorii. W: H. White (red.), Poetyka pisarstwa historycznego. Kraków: Wydawnictwo Universitas.
Dubas, E. (2000). Biograficzność w oświacie dorosłych w ujęciu Olgi Czerniawskiej. W: B. Juraś-Krawczyk, B. Śliwerski (red.), Pedagogiczne drogowskazy (s. 162–170). Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Dubas, E. (2015). Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się. W: E. Dubas, J. Stelmaszczyk (red.), Biografie i uczenie się (s. 11–30). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Dubas, E. (2014). Czas, biografia i badania biograficzne – różnorodność kontekstów w andragogicznej perspektywie. Edukacja Dorosłych, 2 (71), s. 13–27.
Ecarius, J. (2017). Pedagogiczne badania biograficzne w Niemczech. Nauki o wychowaniu. Studia interdyscyplinarne, 1(4), s. 35–46.
Giza, A. (1989). Autobiografia: między symbolem a rzeczywistością. W: A. Sułek, K. Nowak, A. Wyka (red.), Poza granicami socjologii ankietowej (s. 157–197). Warszawa: Instytut Socjologii UW.
Goriszowski, W. (2006). Podstawy metodologiczne badań pedagogicznych. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP.
Gudkova, S. (2016). Wywiad w badaniach jakościowych. W: D. Jemielniak (red.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, T. 2 (s. 111–130). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Guziuk, M. (2004). Podstawy metodologiczne prac promocyjnych. Olsztyn: Wydawca: Olsztyńska Szkoła Wyższa.
Helsper, W., Hummrich, M., Kramer, R.-T. (2009) Qualitative Mehrebenenanalyse. W: B. Friebertshäuser, A. Langer, A. Prengel (red.), Handbuch Qualitative Forschungsmethoden in der Erziehungswissenschaft (s. 119–136). Weinheim München: Juventa Verlag.
Jemielniak, D. (2012). Badania jakościowe. Podejścia i teorie, T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Karkowska, M. (2021). Biografie i badania biograficzne – pojęcia, tworzywo, funkcje. Dlaczego warto gromadzić wspomnienia? „Biografistyka Pedagogiczna”, Rok 6, nr 1, s. 263–277.
Kaźmierska, K. (2004). Wywiad narracyjny jako jedna z metod w badaniach biograficznych. Przegląd Socjologiczny: kwartalnik Polskiego Instytutu Socjologicznego, T. 53 (1), s. 71–96.
Kaźmierska, K. (2008). Biografia i pamięć na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady. Kraków: Wydawnictwo Nomos.
Kłoskowska, A. (2005). Kultury narodowe u korzeni, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Krüger, H.-H. (2001). Koncepcje i metody badań biograficznych w naukach o wychowaniu. W: D. Urbaniak-Zając, J. Piekarski (red.), Jakościowe orientacje w badaniach pedagogicznych. Studia i materiały, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Krzyżewski, K. (2003). Doświadczenie indywidualne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Lalak, D., Ostaszewska, A. (2016). Źródła do badań biograficznych: listy, dzienniki, pamiętniki, blogi, materiały wizualne. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ŻAK. Lalak, D. (2014). Badania biograficzne – standardy wiarygodności oraz walory edukacyjno-rozwojowe, W: M. Boryczko, D. Jaworska, R. Krenz, D. Lalak, A. Ostaszewska,
B. Skrzypczak (red.), Aktywna biografia w przestrzeni społecznej. Wydawnictwo Eko-Inicjatywa, s. 13–28.
Melchior, M. (1990). Społeczna tożsamość jednostki. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, ISNS.
Melchior, M. (2004). Zagłada a tożsamość. Polscy Żydzi ocaleni „na aryjskich papierach”. Analiza doświadczenia biograficznego, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Pilch, T., Bauman, T. (2010). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
Riessman, C. (1993). Narrative Analysis. Newbury Park: Sage Publications.
Silverman, D. (1997). Interpretacja danych jakościowych, tłum. M. Głowacka-Grajper, J. Ostrowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Skibińska, E.M. (2006). Mikroświaty kobiet. Relacje autobiograficzne. Warszawa: Wydawnictwo ITEE.
Skrzyniarz, R. (2015). Przedmiot, źródła i metody badań w biografii – refleksje metodologiczne w pedagogice. III Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Lublin, 16–17 kwietnia 2015 roku (sprawozdanie). Przegląd Pedagogiczny, vol. 7, No 3, s. 155–166.
Strumińska-Kutra, M., Koładkiewicz, I. (2012). Studium przypadku. W: D. Jemielniak (red.), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, T. 2 (s. 1–38). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Szymaniak, J. (2013). Metoda biograficzna w pedagogice. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, t. 10, s. 365–381.
Trzebiński, J. (red.). (2002). Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: GWP. Urbaniak-Zając, D., Kos, E. (2013). Badania jakościowe w pedagogice. Wywiad narracyjny i obiektywna hermeneutyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Zarifis, G.K., Bonidis, K., Papadimitriou, A., Manavi, Ch. (2019). Adult Education as a Means to Active Participatory Citizenship, EduMAP Working Paper: ITALY.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 21
Liczba cytowań: 0
