Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Edukacja Dorosłych

Neoliberalizm w edukacji akademickiej, czyli uwikłanie modelu tradycyjnego uniwersytetu w gospodarkę wolnorynkową .
  • Strona domowa
  • /
  • Neoliberalizm w edukacji akademickiej, czyli uwikłanie modelu tradycyjnego uniwersytetu w gospodarkę wolnorynkową .
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 93 Nr 2 (2025): Edukacja Dorosłych /
  4. STUDIA NAD KONDYCJĄ EDUKACJI DOROSŁYCH

Neoliberalizm w edukacji akademickiej, czyli uwikłanie modelu tradycyjnego uniwersytetu w gospodarkę wolnorynkową .

Autor

  • Danuta Wiśniewska Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu https://orcid.org/0000-0003-4361-5657

DOI:

https://doi.org/10.12775/ED.2025.019

Słowa kluczowe

neoliberalizm, szkolnictwo wyższe, model uniwersytetu

Abstrakt

Neoliberalizm jako ideologia, która zrodziła się w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, wpływa na wiele aspektów rzeczywistości, w której żyjemy obecnie. Jego wpływ uwidacznia się nie tylko w gospodarce, warunkach pracy korporacyjnej, ale niewątpliwie przyczynia się również do zmian w funkcjonowaniu uczelni wyższych, które w większym stopniu skoncentrowane są na kształceniu produktywnych pracowników niż refleksyjnych, krytycznych i samoświadomych jednostkach.

Cel analizy: W związku z powyższym istnieje potrzeba odpowiedzi na następujące pytania – czy nieuniknione jest, by uniwersytet z wielowiekową tradycją, poddając się istniejącym tendencjom, stał się wyższą szkołą zawodową kształcącą i przygotowującą absolwentów w wąskich specjalnościach dla potrzeb gospodarki i zmiennego rynku pracy? Czy oczekiwania potencjalnych odbiorców usług edukacyjnych oraz badawczych mogą w przyszłości całkowicie determinować prowadzoną w uczelniach działalność? Czy współczesny absolwent szkoły wyższej ma stać się profesjonalnym pracownikiem, czy refleksyjnym człowiekiem?

Stan wiedzy: Szeroki zakres opracowań dotyczących wpływów ideologii neoliberalnej na gospodarkę, kulturę, relacje międzyludzkie oraz edukację, która przyjmuje postać towaru użytkowego dla przyszłej pracy oraz kariery.

Podsumowanie: Uwikłanie szkolnictwa wyższego w neoliberalizację powoduje zmianę w nastawieniu do realizacji procesu kształcenia, która wynika z dotychczasowej tradycji uniwersytetów i wiąże się z nastawieniem na łączenie działalności badawczej z dydaktyką w opozycji do kształcenia wyspecjalizowanych pracowników dostosowanych do zmiennego rynku pracy.

Bibliografia

Antonowicz, D. (2003). Przyszłość uniwersytetu, jego kształtu, funkcji i wzorów działania. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, 1/21.

Bauman, T. (2008). Uniwersytet jako balast w ideologii rynkowej. W: D.B. Gołębniak (red.), Pytanie o szkołę wyższą. W trosce o społeczeństwo. Wrocław.

Bauman, T. (2003). Zagrożona tożsamość uniwersytetu. W: A. Ładyżyński, J. Raińczuk (red.), Uniwersytet – między tradycją a wyzwaniami współczesności. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Boguski, J. (2009). Od uniwersytetu tradycyjnego do uniwersytetu przyszłości. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, nr 1/33.

Clarke, S. (2009). Neoliberalna teoria społeczeństwa. W: A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), Neoliberalizm przed trybunałem. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Czerepaniak-Walczak, M. (2010). Uniwersytet – instytucja naukowo-edukacyjna czy przedsiębiorstwo? Szkoła wyższa w procesie zmiany. W: J. Piekarski, U. Urbaniak-Zając (red.), Innowacje w edukacji akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Czerepaniak-Walczak, M. (red.). (2013). Fabryki dyplomów czy universitas? O nadwiślańskiej wizji przemian w edukacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Dumenil, G., Levy, D. (2009). Neoliberalna (kontr-) rewolucja. W: A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), Neoliberalizm przed trybunałem. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Figel, J. (2006). Searching for a New Balance: The Next Frontier for Higher Education for Europe. Higher Education in Europe, Vol. 31, No 4, 12.

Fredman, N., Doughney J. (2012). Academic dissatisfacions, managerial change and neo-liberalism. Higher Education, 64, s. 41–58.

Harvey, D. (2008). Neoliberalizm. Historia katastrofy. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Jóźwiak, J. (2003). Model uczelni przedsiębiorczej a model tradycyjny – doświadczenia polskie. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, nr 1/21.

Leviodow, L. (2009). Neoliberalne plany dla szkolnictwa wyższego. W: A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), Neoliberalizm przed trybunałem. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Malewski, M. (1998). Ewolucja uniwersytetu – implikacje dla kształcenia. Teraźniejszość– Człowiek – Edukacja, nr 1.

Maliszewski, T. (2007). Zmiany instytucjonalne w szkolnictwie wyższym w kontekście wyzwań współczesności. Nauka i Szkolnictwo Wyższe, nr 1/29.

Melosik, Z. (2009). Uniwersytet i społeczeństwo. Dyskursy wolności, wiedzy i władzy. Kraków.

Nikitorowicz, J. (2010). Dylematy tradycji uniwersyteckich wobec współczesnych wyzwań edukacyjnych. W: M. Jaworska-Witkowska, M.J. Szymański (red.), Rynek i Edukacja: Między przedsiębiorczością i wykluczeniem. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Pachociński, R. (2004). Kierunki reform szkolnictwa wyższego na świecie. Warszawa: Wydawnictwo IBE.

Potulicka, E. (2010a). Teoretyczne podstawy neoliberalizmu a jego praktyka. W: E. Potulicka, J. Rutkowiak (red.), Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Potulicka, E. (2010b). Neoliberalizm i skutki przedsiębiorczości w edukacji. W: M. Jaworska-Witkowska, M.J. Szymański (red.), Rynek i Edukacja: Między przedsiębiorczością i wykluczeniem. VII Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. 22

Shaikh, A. (2009). Ekonomiczna mitologia neoliberalizmu. W: A. Saad-Filho, D. Johnson (red.), Neoliberalizm przed trybunałem. Warszawa: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa.

Suspitsyna, T. (2012). Higher Education for Economic Advancement and Engaged Citizenship: An Analysis of the U.S. Department of Education Discourse. The Journal of Higher Education, No. 1, s. 51.

Żechowska, B. (1999). Stare i nowe dylematy w obszarze reform szkolnictwa wyższego. W: Przemiany szkolnictwa wyższego u progu XXI wieku. Z.P. Kruszewski (red.), Płock: Wydawnictwo Naukowe NOVUM.

Edukacja Dorosłych

Pobrania

  • pdf

Opublikowane

2026-02-15

Jak cytować

1.
WIŚNIEWSKA, Danuta. Neoliberalizm w edukacji akademickiej, czyli uwikłanie modelu tradycyjnego uniwersytetu w gospodarkę wolnorynkową . Edukacja Dorosłych [online]. 15 luty 2026, T. 93, nr 2, s. 11–22. [udostępniono 20.2.2026]. DOI 10.12775/ED.2025.019.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 93 Nr 2 (2025): Edukacja Dorosłych

Dział

STUDIA NAD KONDYCJĄ EDUKACJI DOROSŁYCH

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 20
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

neoliberalizm, szkolnictwo wyższe, model uniwersytetu
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa