Blacherny 1351 jako moment konstytutywny: porównanie z Niceą 325 i Chalcedonem 451
DOI:
https://doi.org/10.12775/BPTh.2026.004Słowa kluczowe
Sobór Nicejski 325, Sobór Chalcedoński 451, Sobór w Blachernach 1351, Grzegorz Palamas, hezychazm, moment konstytutywny, eklezjologia, teologia energiiAbstrakt
Artykuł analizuje sobór w Blachernach (1351) jako moment konstytutywny w historii Kościoła prawosławnego, zestawiając go z wcześniejszymi soborami powszechnymi w Nicei (325) i Chalcedonie (451). W części pierwszej przedstawiono kontekst historyczny, przebieg i konsekwencje soborów nicejskiego i chalcedońskiego, które ukształtowały ontologię trynitarną i definicję chrystologiczną. W części drugiej omówiono spór hezychastyczny i doktrynę Grzegorza Palamasa, której normatywną formę przyjął synod blacherneński, ustanawiając rozróżnienie między istotą a energiami Boga. W części trzeciej ukazano porównanie trzech momentów konstytutywnych: ontologicznego (Nicea), chrystologicznego (Chalcedon) i mistagogicznego (Blacherny). W zakończeniu postawiono tezę, że Nicea i Chalcedon konstytuują chrześcijaństwo powszechne, natomiast Blacherny konstytuują tożsamość prawosławia, oferując dogmatyzację doświadczenia duchowego i mistycznego.
Bibliografia
Źródła
Athanasius Alexandrinus. 1857–1866. Opera omnia quae extant vel quae eius nomine circumferuntur. In Patrologiae cursus completus, series Graeca, vols. 25–28. Edited by J.-P. Migne. Paris: J.-P. Migne.
Basilius Magnus. 1857–1866. Opera omnia. In Patrologiae cursus completus, series Graeca, vols. 29–32. Edited by J.-P. Migne. Paris: J.-P. Migne.
Leo Magnus. 1846–1865. Opera omnia. In Patrologiae cursus completus, series Latina, vols. 54–56. Edited by J.-P. Migne. Paris: J.-P. Migne.
Mansi, Giovanni Domenico, ed. 1759–1798. Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio. 31 vols. Florentiae–Venetiis: A. Zatta.
Melloni, Alberto, ed. 2016. Conciliorum Oecumenicorum Generaliumque Decreta, editio critica. Vol. IV/1, The Great Councils of the Orthodox Churches: Decisions and Synodika. From Constantinople 861 to Constantinople 1872. Turnhout: Brepols.
Palamas, Gregorius. 1865–1866. Opera omnia. In Patrologiae cursus completus, series Graeca, vols. 150–151. Edited by J.-P. Migne. Paris: J.-P. Migne.
Rahlfs, Alfred, ed. 2006. Septuaginta: Id est Vetus Testamentum graece iuxta LXX interpretes. Editio altera quam recognovit et emendavit Robert Hanhart. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft.
Weber, Robert, and Roger Gryson, eds. 2007. Biblia Sacra iuxta vulgatam versionem. 5th ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft.
Literatura
Ayres, Lewis. 2004. Nicaea and Its Legacy: An Approach to Fourth-Century Trinitarian Theology. Oxford: Oxford University Press.
Florovsky, Georges. 1987. The Eastern Fathers of the Fourth Century. Vol. 7 of The Collected Works of Georges Florovsky. Belmont, MA: Nordland; Vaduz: Büchervertriebsanstalt.
Grillmeier, Alois. 1975. Christ in Christian Tradition. Vol. 1, From the Apostolic Age to Chalcedon (451). 2nd rev. ed. London: Mowbrays.
Lossky, Vladimir. 1944. Essai sur la théologie mystique de l’Église d’Orient. Paris: Aubier, Éditions Montaigne.
Louth, Andrew. 2013. Introducing Eastern Orthodox Theology. London: SPCK.
Meyendorff, Jean. 1964a. A Study of Gregory Palamas. London: Faith Press.
Meyendorff, Jean. 1974. St. Gregory Palamas and Orthodox Spirituality. Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press.
Nichols, Aidan. 1993. Byzantine Gospel: Maximus the Confessor in Modern Scholarship. Edinburgh: T&T Clark.
Pelikan, Jaroslav. 1971. The Christian Tradition: A History of the Development of Doctrine. Vol. 1, The Emergence of the Catholic Tradition (100–600). Chicago: University of Chicago Press.
Pietras, Henryk. 2025. Sobór Nicejski (325). Kontekst religijny i polityczny, dokumenty, komentarze. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Plested, Marcus. 2012. Orthodox Readings of Aquinas. Oxford: Oxford University Press.
Price, Richard, and Michael Gaddis, eds. 2005. The Acts of the Council of Chalcedon. 3 vols. Liverpool: Liverpool University Press.
Russell, Norman. 2004. The Doctrine of Deification in the Greek Patristic Tradition. Oxford: Oxford University Press.
Ware, Kallistos. 1979. The Orthodox Way. London: Mowbrays.
Ware, Kallistos. 1993. The Orthodox Church. Rev. ed. London: Penguin.
Wessel, Susan. 2008. Leo the Great and the Spiritual Rebuilding of a Universal Rome. Supplements to Vigiliae Christianae 93. Leiden–Boston: Brill.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 wojciech slomski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
CC BY ND 4.0. Posiadaczem prawa autorskiego (Licencjodawcą) jest Autor, który na mocy umowy licencyjnej udziela nieodpłatnie prawa do eksploatacji dzieła na polach wskazanych w umowie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego w następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (e-book, audiobook); c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera; e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY-ND 3.0) poprzez platformę cyfrową Wydawnictwa Naukowego UMK oraz repozytorium UMK.
- Korzystanie przez Licencjobiorcę z utrwalonego Utworu ww. polach nie jest ograniczone czasowo ilościowo i terytorialnie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji do Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego nieodpłatnie na czas nieokreślony
PEŁEN TEKST UMOWY LICENCYJNEJ >>
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 34
Liczba cytowań: 0
