Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • Deutsch
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • Deutsch
  • English
  • Język Polski

Studies in the History of Philosophy

Problem rozumienia, czyli czy filozofia Gadamera prowadzi do konserwatyzmu
  • Home
  • /
  • Problem rozumienia, czyli czy filozofia Gadamera prowadzi do konserwatyzmu
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 17 No. 1 (2026) /
  4. ARTICLES

Problem rozumienia, czyli czy filozofia Gadamera prowadzi do konserwatyzmu

Authors

  • Miłosz Dudek Jagiellonian University, Kraków https://orcid.org/0009-0008-1046-5238

DOI:

https://doi.org/10.12775/szhf.2026.002

Keywords

Hans-Georg Gadamer, Hermeneutic philosophy, Understanding, Critique, Conservatism

Abstract

This article presents the analysis of the practical and political implications of Hans-Georg Gadamer’s hermeneutic philosophy. A key element of his thought – the theory of understanding – is identified both as the basis for many thinkers’ accusations of conservatism against Gadamer, and also as the foundation on which he can be expected to formulate claims about the sphere of praxis. The presentation of this theory – by explicating key concepts of tradition, prejudice and authority, and emphasizing its dynamic, project-like character – is not only a way of refuting mentioned critiques, but also an indication of the possibility of developing a critical thought within the hermeneutic framework. Gadamer’s philosophy thus proves to be open to interpretation from both conservative and critical perspectives.

References

Baran Bogdan. 2007. „Wstęp”. W: Hans-Georg Gadamer, Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, IX–XXI. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bronk Andrzej. 1988. Rozumienie, dzieje, język. Filozoficzna hermeneutyka H. G. Gadamera. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Code Lorraine. 2003. „Why Feminists Do Not Read Gadamer”. W: Lorraine Code,

Feminist Interpretations of Hans-Georg Gadamer, 1–38. University Park, PA: The Pennsylvania State University Press.

Dybel Paweł. 2004. Granice rozumienia i interpretacji. O hermeneutyce Hansa-Georga Gadamera. Kraków: TAiWPN Universitas.

Dybel Paweł. 2008. „Wstęp”. W: Hans-Georg Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, 7–19. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Filek Jacek. 2003. Filozofia odpowiedzialności XX wieku. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Gadamer Hans-Georg. 1998. „On the Political Incompetence of Philosophy”. Diogenes 46(182): 3–11.

Gadamer Hans-Georg. 2003. „Język i rozumienie”. W: Hans-Georg Gadamer, Język i rozumienie, przeł. Beata Sierocka, 5–24. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Gadamer Hans-Georg. 2003. „Retoryka, hermeneutyka i krytyka ideologii”. W: Hans--Georg Gadamer, Język i rozumienie, przeł. Piotr Dehnel,73–98. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Gadamer Hans-Georg. 2003. „Tekst i interpretacja”. W: Hans-Georg Gadamer, Język i rozumienie, przeł. Piotr Dehnel, 99–142. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Gadamer Hans-Georg. 2007. Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gadamer Hans-Georg. 2008. „Hermeneutyka klasyczna i filozoficzna”. W: Hans- -Georg Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, przeł. Agata Mergler, 68–101. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Gadamer Hans-Georg. 2008. „Autorytet i wolność krytyczna”. W: Hans-Georg Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, przeł. Paulina Sosnowska, 157-164. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Gadamer Hans-Georg. 2008. „To, co stare i to, co nowe”. W: Hans-Georg Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Eseje wybrane, przeł. Paulina Sosnowska, 211–219. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Gadamer Hans-Georg. 2009. Wiek filozofii. Rozmowy z Riccardem Dottorim, przeł. Jadwiga Wilk. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum.

Gadamer Hans-Georg. 2022. „Człowiek i język”. W: Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje, przeł. Krzysztof Michalski, 58–69. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Gadamer Hans-Georg. 2022. „Filozoficzne podstawy XX wieku”. W: Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje, przeł. Małgorzata Łukasiewicz, 70–97. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Gadamer Hans-Georg. 2022. „Historia pojęć jako filozofia”. W: Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje, przeł. Krzysztof Michalski, 112–132. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Gadamer Hans-Georg. 2022. „Problem dziejów w nowszej filozofii niemieckiej”. W: Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje, przeł. Krzysztof Michalski, 24– 38. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Gadamer Hans-Georg. 2022. „Semantyka i hermeneutyka”. W: Hans-Georg Gadamer, Rozum, słowo, dzieje, przeł. Krzysztof Michalski, 133–147. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Hamilton Andy. 2020. „Conservatism”. W: The Stanford Encyclopedia of Philosophy, red. Edward N. Zalta (Spring 2020 Edition). Dostęp 20.02.2024. https://plato.stanford.edu/archives/spr2020/entries/conservatism/.

Heidegger Martin. 1994. Bycie i czas, przeł. Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Horkheimer Max, Theodor W. Adorno. 1994. Dialektyka oświecenia, przeł. Małgorzata Łukasiewicz. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Humboldt Wilhelm von. 2002. O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, przeł. Elżbieta Kowalska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kant Immanuel. 2004. Krytyka władzy sądzenia, przeł. Jerzy Gałecki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lorenc Włodzimierz. 2012. „Filozofia hermeneutyczna: perspektywy jej rozwoju”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 21(3): 533–546.

Lorenc Włodzimierz. 2016. Filozofie skończoności. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Lorenc Włodzimierz. 2019. Filozofia hermeneutyczna. Inspiracje, klasycy, radykalizacje. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Michalski Krzysztof. 1978. Heidegger i filozofia współczesna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Przyłębski Andrzej. 2006. Gadamer. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Przyłębski Andrzej. 2010. Etyka w świetle hermeneutyki. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Studies in the History of Philosophy

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2026-03-23

How to Cite

1.
DUDEK, Miłosz. Problem rozumienia, czyli czy filozofia Gadamera prowadzi do konserwatyzmu. Studies in the History of Philosophy. Online. 23 March 2026. Vol. 17, no. 1, pp. 35-55. [Accessed 25 March 2026]. DOI 10.12775/szhf.2026.002.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 17 No. 1 (2026)

Section

ARTICLES

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 17
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • Deutsch
  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Hans-Georg Gadamer, Hermeneutic philosophy, Understanding, Critique, Conservatism
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop