Wokabularz trydencki jako przykład leksykografii średniowiecznej

Barbara Kaczyńska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SZ.2019.03

Abstrakt


Tematem artykułu jest wokabularz trydencki jako przykład leksykografii średniowiecznej na ziemiach polskich. Przedstawiona została analiza słownictwa zawartego w wokabularzu, jego makrostruktura, źródła i geneza. Omówiono związki słownika z formularzem trydenckim, w którym został zapisany, a także możliwe powiązania z postacią księcia i biskupa Aleksandra mazowieckiego oraz członkami jego świty. Podjęto próbę określenia prawdopodobnego celu powstania i funkcji wokabularza.

Słowa kluczowe


wokabularz trydencki; leksykografia średniowieczna; formularz trydencki; Aleksander mazowiecki; Graecismus Eberharda z Béthune

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Źródła

Due testi cechi scoperti da E. Winkler nell’Archivio del Capitolo Trentino, wyd. B. Meriggi, „Ricerche Slavistiche”, 8, 1960, s. 112–125

Il più antico dizionario latino-polacco (del 1424), wyd. E. Winkler, „Ricerche Slavistiche”, 8, 1960, s. 96–111

Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, cz. 1, wyd. W. Wisłocki, Cracoviae 1877–1881

„Liber disparata antiqua continens”. Alexandro Masoviensi episcopo Tridentino dicatus, wyd. E. Winkler, Elementa ad fontium editiones, t. 2, Romae 1960

Słowniczek trydencki, wyd. A. Steffen, „Teki Historyczne”, 11, 1960–1961, s. 221–243

Słowniczek trydencki, wyd. A. Steffen, wyd. 2 popr., Prace Językowe, t. 1, Londyn 1963

Svatovítský rukopis, wyd. A. Patera, Praha 1886

Wokabularz trydencki, wyd. S. Urbańczyk, „Język Polski”, 42, 1962, nr 1, s. 15–29

Opracowania

Bańkowski A., Wyrazy trudne w Wokabularzu trydenckim, „Prace Filologiczne”, 36, 1991, s. 245–253

Bargieł M., Cechy dialektyczne polskich zabytków rękopiśmiennych pierwszej połowy XVI wieku, Prace Językoznawcze Komitetu Językoznawstwa PAN, t. 55, Wrocław 1969

Bąkowski L., Książę mazowiecki Aleksander, biskup trydencki, Przegl. Hist., 16, 1913, nr 1, s. 1–34

Bąkowski L., Książę mazowiecki Aleksander, biskup trydencki (dokończenie), Przegl. Hist., 16, 1913, nr 2, s. 129–163

Belcarzowa E., Glosy polskie w łacińskich kazaniach średniowiecznych, cz. 3, Kraków 1997

Boulanger J.-C., Les inventeurs de dictionnaires. De l’eduba des scribes mésopotamiens au scriptorium des moines médiévaux, Ottawa 2003

Bourgain P., La fin du moyen âge. Le recul du latin, w: Le Latin médiéval, Turnhout 2005, s. 63–65

Brückner A., Neue Quellen zur Geschichte des polnischen Sprache und Literatur, „Archiv für slavische philologie”, 14, 1892, s. 481–511

Brückner A., Z rękopisów petersburskich, cz. 2: Średniowieczne słownictwo polskie, „Prace Filologiczne”, 5, 1895, s. 4–48

Buridant C., Lexicographie et glossographie médiévales. Esquisse de bilan et perspectives de recherche, „Lexique 4. La lexicographie au Moyen Âge”, 1986, s. 9–46

Burkhanov I., Lexicography. A Dictionary of Basic Terminology, Rzeszów 2010

Daly L.W., Daly B.A., Some Techniques in Mediaeval Latin Lexicography, „Speculum”, 39, 1964, nr 2, s. 229–239

Domański J., Leksykografia łacińska a kultura umysłowa średniowiecza [rec.: La lexicographie du latin médiéval et ses rapports avec les recherches actuelles sur la civilisation du moyen âge. Colloque international du Centre national de la recherche scientifique, Paris, 18–21 octobre 1978, Paris 1981], „Przegląd Tomistyczny”, 3, 1987, s 217–223

Klimecka G., Z historii tworzenia języka dokumentu polskiego wieków średnich. Formularz ciechanowski, Warszawa 1997

Koczerska M., Fikcja i rzeczywistość w formularzach polskich, w: Literatura i kultura polskiego średniowiecza, red. P. Buchwald-Pelcowa, J. Pelc, Warszawa 1995, s. 23–38

Kozłowska-Budkowa Z., Jakub z Zaborowa, w: PSB, t. 10, Wrocław 1962–1964, s. 368–369

Larczyńska A., Prawdziwe czy zmyślone? Źródła epistolarne i dokumentowe w formularzu księcia mazowieckiego Aleksandra. Próba rekonesansu badawczego, „Studia z Dziejów Średniowiecza”, 18, 2014, s. 141–154

Leńczuk M., Polskie glosy w XV-wiecznych łacińskich rękopisach jako problem historycznojęzykowy, w: Jak badać teksty staropolskie, red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Stramczewska, Poznań 2015, s. 79–101

Leńczuk M., Problemy terminologiczne w opisywaniu glos polskich na przykładzie XV-wiecznych tłumaczeń kanonu mszy św., „Kwartalnik Językoznawczy”, 2010, nr 2, s. 19–37

Leńczuk M., Zapisy polskie w słownikach i glosariuszach XV w. – terminy, źródła, perspektywy badawcze, „Polonica”, 35, 2015, s. 103–114

Lindsay W.M., Note on the Use of Glossaries for the Dictionary of Medieval Latin, „ALMA” („Bulletin Ducange”) 1, 1924, s. 16–19

Masłej D., Słownik a tekst. Problem znaczenia odpowiedników leksykalnych w staropolskich przekładach Psalmu 50, w: Jak badać teksty staropolskie, red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Stramczewska, Poznań 2015, s. 103–117

McArthur T., Thematic Lexicography, w: The History of Lexicography, red. R.R.K. Hartmann, Amsterdam–Philadelphia 1986, s. 157–166

Michałowska T., Literatura polskiego średniowiecza, Warszawa 2011

Michałowska T., Średniowiecze, Warszawa 1995

Miethaner-Vent K., L’alphabétisation dans la lexicographie médiévale; ordre alphabétique, ses différents emplois, ses formes et son développement, „Lexique 4. La lexicographie au Moyen Âge”, 1986, s. 111–112

Mika T., Genetyczna wielowarstwowość i złożoność tekstów staropolskich a ich badania historycznojęzykowe. Rekonesans, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, 68, 2013, s. 131–145

Murray J.A.H., The Evolution of English Lexicography, London 1900

Piotrowski T., Zrozumieć leksykografię, Warszawa 2001

Plezia M., Dzieje leksykografii łacińskiej w Polsce, w: Słownik łacińsko-polski, Warszawa 1959, s. V–XXXIV

Rossebastiano Bart A., Alle origini della lessicografia italiana, „Lexique 4. La lexicographie au Moyen Âge”, 1986, s. 113–156

Rychterová P., The Manuscripts of Grünberg and Königinhof. Romantic Lies about the Glorious Past of the Czech Nation, w: Manufacturing a Past for the Present. Forgery and Authenticity in Medievalist Texts and Objects in Nineteenth-Century Europe, red. J.M. Bak, P.J. Geary, G. Klaniczay, Leiden–Boston 2014, s. 1–30

Schnell B., Le Vocabularius Ex quo, principal dictionnaire latin-allemand de la fin du Moyen Âge, „Lexique 4. La lexicographie au Moyen Âge”, 1986, s. 81–82

Słownik literatury staropolskiej, red. T. Michałowska, Wrocław–Warszawa–Kraków 1990

Steffen A., Biga Słowniczka trydenckiego, „Język Polski”, 45, 1965, nr 4, s. 239–241

Sułkowska-Kurasiowa I., Dokumenty królewskie i ich funkcja w państwie polskim za Andegawenów i pierwszych Jagiellonów, Warszawa 1977

Thomas G., The Role of diglossia in the Development of the Slavonic Literary Languages, „Slavistična revija”, 37, 1989, nr 1, s. 273–282

Tov E., Glosses, Interpolations, and Other Types of Scribal Additions in the Text of the Hebrew Bible, w: tenże, The Greek and Hebrew Bible, Leiden–Boston 1999, s. 53–74

Urbańczyk S., O poprawne odczytanie Wokabularza trydenckiego, „Język Polski”, 44, 1964, nr 5, s. 299–310

Urbańczyk S., Pokłosie Wokabularza trydenckiego, „Język Polski”, 42, 1962, nr 5, s. 385–386

Urbańczyk S., Słowniki, ich rodzaje i użyteczność, Wrocław 1964

Voleková K., Česká lexikografie 15. století, Praha 2015

Weijers O., Les dictionnaires et autres répertoires, w: Méthodes et instruments du travail intellectuel au moyen âge. Études sur le vocabulaire intellectuel du moyen âge, red. O. Weijers, Turnhout 1990, s. 197–208

Weijers O., Dictionnaires et répertoires au moyen âge. Une étude du vocabulaire, Turnhout 1991

Weijers O., Lexicography in the Middle Ages, „Viator – Medieval and Renaissance Studies”, 20, 1989, s. 139–153

Woś J.W., Aleksander Mazowiecki – biskup trydencki (1423–1444), „Saeculum Christianum”, 6, 1999, nr 2, s. 17–31

Woś J.W., Alessandro di Masovia, vescovo di Trento (1423–1444), Trento 2001

Woś J.W., Alessandro di Masovia, vescovo di Trento e patriarca di Aquilea (1400–1444), Roma–Trento 1998

Zygner L., Piastowie mazowieccy na stolicach biskupich, w: Dziedzictwo książąt mazowieckich. Stan badań i postulaty badawcze, red. J. Grabowski, R. Mroczek, P. Mrozowski, Warszawa 2017, s. 141–158

Żmigrodzki P., Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Katowice 2009


Refbacks

  • There are currently no refbacks.

Partnerzy platformy czasopism